1.600 điểm: Đáy đã hình thành?

Dòng tiền thận trọng trước biến số địa chính trị

Thị trường chứng khoán Việt Nam trải qua một tháng 3/2026 đầy biến động, cho thấy dòng tiền phản ánh rất nhanh các diễn biến trong môi trường địa chính trị, kinh tế, tài chính toàn cầu.

Ví dụ, trong một số phiên tuần qua, chứng khoán có phần tích cực hơn trước kỳ vọng Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn, giá dầu cũng hạ nhiệt về quanh mức 100 USD/thùng. Có phiên, VN-Index ghi nhận mức tăng mạnh hơn 43 điểm, tương đương 2,7%, đóng cửa tại 1.658 điểm. Tuy nhiên, thanh khoản đạt hơn 22.463 tỷ đồng, dù tăng so với phiên liền trước nhưng vẫn ở mức khá thấp nếu so với các phiên tăng mạnh trước đó. Nhiều nhà đầu tư cá nhân vẫn giữ tâm lý thận trọng, quan sát.

Điều này cũng cho thấy, thị trường phản ứng rất nhanh với những thông tin mang tính thời điểm – như các pha “quay xe” chính sách bất ngờ của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Một trong những lo ngại lớn nhất của nhà đầu tư là căng thẳng tại Trung Đông có thể làm đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng. Giá dầu tăng nóng kéo theo nhiều hệ lụy như chi phí tăng cao, ăn mòn lợi nhuận doanh nghiệp; lạm phát gia tăng, làm suy yếu sức mua của nền kinh tế; đồng USD tăng mạnh gây áp lực lên tỷ giá, ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ… Các tác động dây chuyền ngày càng rõ rệt, trở thành tác nhân khiến dòng tiền thận trọng hơn do tính khó dự báo.

Nói cách khác, giới đầu tư đang theo dõi sát diễn biến giá dầu như một tín hiệu quan trọng để xác định vùng đáy của thị trường. Mối liên hệ giữa giá dầu và thị trường chứng khoán đang trở thành biến số then chốt trong giai đoạn hiện nay.

Ở trong nước, lãi suất huy động tại các ngân hàng đang có xu hướng tăng, phổ biến lên mức 6,7-7,2%/năm. Một số chương trình dành cho tiền gửi mới có thể lên tới 7,8%, thậm chí khoảng 9%/năm đối với các khoản tiền gửi lớn (vài trăm tỷ đồng) với kỳ hạn dài. Tại một số ngân hàng, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng khoảng 8,5%, với điều kiện không quá khắt khe; ngay cả các ngân hàng quốc doanh cũng bắt đầu điều chỉnh tăng lãi suất huy động.

Lãi suất tăng luôn tạo ra tâm lý e ngại đối với nhiều kênh đầu tư. Các công ty chứng khoán cho rằng, đây là rủi ro cần quan tâm, khi lãi suất huy động đã tạo nền vững chắc trên 7%/năm (thậm chí vượt 8% ở một số ngân hàng hoặc chương trình ưu đãi), trong khi lạm phát đang gia tăng do giá xăng trong nước tăng hơn 50% từ đầu năm, đẩy chi phí sản xuất và sinh hoạt leo thang.

Vùng 1.600 điểm: Hỗ trợ đang được kiểm chứng

Nhà đầu tư có thể kỳ vọng vào khả năng thị trường được hỗ trợ và chuyển sang nhịp hồi phục, nhưng vẫn cần quan sát chặt chẽ diễn biến địa chính trị, dòng vốn ngoại và thanh khoản hệ thống ngân hàng.

Dưới góc nhìn kỹ thuật, chuyên gia Công ty Chứng khoán Rồng Việt cho biết, VN-Index đang có xu hướng phục hồi và nỗ lực vượt qua đường MA200 quanh vùng 1.650 điểm – tín hiệu khả quan đầu tiên trong khoảng một tháng trở lại đây. Thanh khoản dù có phiên cải thiện nhưng trung bình vẫn ở mức thấp. Vùng hỗ trợ 1.580-1.600 điểm tiếp tục cho thấy độ tin cậy nhất định trong ngắn hạn.

Xét về mức biến động, thị trường trong nước đang chiết khấu khá mạnh cú sốc xung đột Trung Đông, khi VN-Index rơi vào trạng thái điều chỉnh chỉ sau hai tuần đầu tháng 3 (giảm 11,6%). Có thời điểm, chỉ số mất tới 12,4% giá trị – mức giảm lớn hơn so với nhiều thị trường châu Á, vốn được đánh giá là nhóm dễ bị tổn thương trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz. VN-Index đang hướng đến tháng giảm mạnh nhất kể từ thời Covid-19 (tháng 4/2020).

Tổng hòa các yếu tố, đa phần chuyên gia phân tích cho rằng, nhà đầu tư có thể kỳ vọng vào khả năng thị trường được hỗ trợ và chuyển sang nhịp hồi phục, nhưng trước mắt vẫn cần quan sát chặt chẽ diễn biến cung – cầu quanh đường MA200.

Ở chiều mua, có thể xem xét giải ngân từng bước đối với các cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, đã về vùng giá hấp dẫn và thiết lập nền tích lũy tích cực trong thời gian gần đây.

Chuyên gia Công ty Chứng khoán MB nhận định, xu hướng tăng dài hạn của thị trường đang bị đe dọa khi VN-Index dừng lại ngay tại ngưỡng hỗ trợ MA200 ngày. Xác suất ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật này bị phá vỡ là khá cao trong bối cảnh thị trường chưa có thông tin hỗ trợ rõ ràng. Nhịp điều chỉnh, nếu xảy ra, có thể đưa VN-Index kiểm định lại vùng hỗ trợ cứng 1.580-1.600 điểm.

Nếu thanh khoản suy giảm trong kịch bản điều chỉnh, đây sẽ là tín hiệu tích cực để kỳ vọng một nhịp hồi kỹ thuật. Ngược lại, nếu thị trường không giữ được vùng 1.580-1.600 điểm, áp lực bán có thể gia tăng, kéo thanh khoản tăng cao và xác nhận thị trường chuyển từ pha phân phối kéo dài hơn 6 tháng sang xu hướng giảm.

Theo trưởng bộ phận phân tích một công ty chứng khoán, ở kịch bản kém tích cực (xác suất thấp nhưng cần nhận diện), VN-Index có thể rơi xuống dưới mốc 1.400 điểm trước khi hình thành vùng đáy trung hạn, gắn với giả định giá dầu vượt 150 USD/thùng và duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Triển vọng vẫn có điểm tựa

Tất nhiên, kịch bản tích cực nhất vẫn là xung đột địa chính trị sớm kết thúc, khi đó các yếu tố vĩ mô sẽ dần cải thiện. Hiện tại, các công ty chứng khoán và nhiều doanh nghiệp vẫn giữ trạng thái quan sát, chưa điều chỉnh kế hoạch kinh doanh cũng như dự phóng lợi nhuận 2026. Theo đó, mức P/E lùi về 12-13 lần được xem là tương đối hấp dẫn.

Thận trọng là cần thiết, nhưng để xác định VN-Index đã thực sự tạo đáy trung – dài hạn và bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, có hai tín hiệu quan trọng cần theo dõi: dòng vốn ngoại quay trở lại và thanh khoản hệ thống ngân hàng được cải thiện. Khi đó, niềm tin vào một nhịp hồi phục bền vững sẽ rõ ràng hơn.

Hiện thanh khoản hệ thống vẫn phụ thuộc nhiều vào các công cụ ngắn hạn như nghiệp vụ thị trường mở (OMO), dẫn đến sự biến động của mặt bằng lãi suất liên ngân hàng.

Ngày 24/3, Ngân hàng Nhà nước công bố biện pháp can thiệp thị trường ngoại hối thông qua cung cấp hợp đồng kỳ hạn USD 180 ngày với quyền hủy tại mức 26.850 VND/USD, so với tỷ giá giao ngay khoảng 26.360 VND/USD. Động thái này diễn ra trong bối cảnh VND chịu áp lực trở lại (giảm 1,2% từ đầu tháng), khi USD mạnh lên (tăng 2,1%) và rủi ro địa chính trị gia tăng, làm dấy lên lo ngại về lạm phát và suy yếu kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất.

Ông Nguyễn Thanh Lâm, Giám đốc Nghiên cứu Phân tích, Khối Khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Maybank (MSVN) cho rằng, với dự trữ ngoại hối còn hạn chế (tương đương khoảng 2 tháng nhập khẩu), Ngân hàng Nhà nước khó có khả năng bán USD quy mô lớn khi đáo hạn. Thay vào đó, biện pháp này mang tính tín hiệu ổn định thị trường. Việc các ngân hàng quốc doanh gần đây tăng lãi suất tiền gửi cho thấy, cơ quan quản lý sẵn sàng chấp nhận môi trường lãi suất cao hơn để bảo vệ VND. Không giống giai đoạn thắt chặt mang tính mùa vụ cuối năm 2025, việc tăng lãi suất hiện nay chủ yếu đến từ yếu tố bên ngoài – tương tự bối cảnh năm 2022 khi USD mạnh lên và áp lực lạm phát gia tăng.

Do đó, MSVN đánh giá, biện pháp can thiệp thị trường ngoại hối của Ngân hàng Nhà nước là một “biện pháp chiến thuật” phù hợp để ổn định VND trong bối cảnh biến động toàn cầu. Việc kết hợp hợp đồng kỳ hạn với mặt bằng lãi suất cao hơn có thể giúp bảo vệ tỷ giá mà không làm suy giảm dự trữ ngoại hối, dù phải đánh đổi bằng thanh khoản trong nước thắt chặt hơn và chi phí vốn gia tăng. Trên thực tế, lãi suất VND liên ngân hàng qua đêm đã tăng lên 8,8%/năm trong ngày 24/3.

Tuy nhiên, trong quan điểm của nhiều nhà đầu tư, môi trường tiền tệ có xu hướng thắt chặt hoặc mặt bằng lãi suất tăng trở lại luôn là trở ngại của thị trường chứng khoán.

Điểm tích cực là nhiều định chế tài chính vẫn đánh giá cao sự chủ động của Chính phủ trong việc tìm kiếm giải pháp cho bài toán năng lượng. Bên cạnh đó, thị trường còn được hỗ trợ bởi câu chuyện nâng hạng. FTSE Russell dự kiến công bố kết quả rà soát vào đầu tháng 4. Nhiều tổ chức lớn cho rằng, xác suất Việt Nam vượt qua kỳ đánh giá này gần như chắc chắn và có thể được đưa vào các bộ chỉ số của FTSE từ tháng 9/2026. Khi đó, dòng vốn hàng tỷ USD từ các quỹ ngoại có thể chảy vào thị trường, tạo ra động lực tăng trưởng mới.

Trong bối cảnh hiện tại, chiến lược phù hợp là hạn chế tối đa việc “dò đáy” hay bắt đáy, khi thị trường vẫn trong pha điều chỉnh với nhiều yếu tố khó lường.

Nhà đầu tư nên duy trì tỷ trọng cổ phiếu ở mức vừa phải, chủ động hiện thực hóa lợi nhuận khi đạt kỳ vọng, đồng thời tập trung quản trị rủi ro và bảo toàn vốn, chờ đợi một chu kỳ tăng trưởng rõ ràng hơn.