Cơ sở nào khiến Canada mở rộng điều tra với thép Việt Nam?
Ngày 30/12/2025, Cơ quan Dịch vụ Biên giới Canada (CBSA) đã công bố bản giải trình chi tiết xoay quanh quyết định cuối cùng trong vụ điều tra chống bán phá giá đối với mặt hàng dây đai thép nhập khẩu từ một số quốc gia. Đáng chú ý, trong vụ việc này, hàng hóa xuất xứ từ Việt Nam chỉ bị điều tra về hành vi bán phá giá, không thuộc phạm vi điều tra trợ cấp.
Một điểm then chốt trong kết luận của CBSA là việc bác bỏ hoàn toàn cáo buộc cho rằng ngành thép cán phẳng Việt Nam tồn tại tình trạng độc quyền xuất khẩu hoặc chịu sự chi phối đáng kể của Chính phủ trong việc hình thành giá.
Khi khởi xướng vụ việc, nguyên đơn phía Canada lập luận rằng Chính phủ Việt Nam có thể gián tiếp tác động đến giá thép nội địa, qua đó tạo ra lợi thế cạnh tranh không công bằng cho hàng xuất khẩu. Trên cơ sở nghi vấn này, CBSA đã áp dụng xem xét theo Mục 20 của Đạo luật Biện pháp Nhập khẩu Đặc biệt (SIMA) – điều khoản chỉ được kích hoạt trong trường hợp một ngành bị Nhà nước kiểm soát giá hoặc tồn tại độc quyền xuất khẩu.
Để làm rõ các cáo buộc, cơ quan điều tra Canada đã triển khai hàng loạt biện pháp, bao gồm yêu cầu cung cấp thông tin từ Chính phủ Việt Nam và các doanh nghiệp liên quan, tiến hành thẩm tra thực địa, đồng thời phân tích khung pháp lý, chính sách điều hành, cơ cấu sở hữu cũng như diễn biến giá của các sản phẩm thép tại Việt Nam.
Kết quả điều tra cho thấy không có đủ cơ sở để áp dụng Mục 20 SIMA đối với ngành thép cán phẳng Việt Nam. CBSA khẳng định Chính phủ Việt Nam không can thiệp mang tính quyết định vào việc hình thành giá thép; giá các sản phẩm như thép cán nóng, thép cán nguội hay dây đai thép nhìn chung vận động tương đồng với các thị trường cạnh tranh; và không tồn tại điều kiện độc quyền xuất khẩu theo quy định của SIMA.
Trên nền tảng đó, CBSA quyết định sử dụng dữ liệu thực tế do doanh nghiệp Việt Nam cung cấp để tính toán biên độ bán phá giá, thay vì áp dụng các giả định bất lợi dựa trên dữ liệu thay thế.
Kết quả phân hóa giữa các doanh nghiệp xuất khẩu
Trước đó, ngày 15/12/2025, CBSA đã ban hành quyết định cuối cùng về biên độ bán phá giá. Theo đó, doanh nghiệp Việt Nam duy nhất đang xuất khẩu dây đai thép sang Canada và tham gia đầy đủ quá trình điều tra được xác định không có hành vi bán phá giá, do đó không bị áp thuế.
Ngược lại, các doanh nghiệp Việt Nam không tham gia hoặc không cung cấp đầy đủ thông tin bị áp mức thuế chống bán phá giá 25,3% được xác định trên cơ sở dữ liệu sẵn có. Trong khi đó, nhiều nhà xuất khẩu đến từ các quốc gia khác vẫn bị kết luận có hành vi bán phá giá, với mức thuế cao nhất lên tới 47,9%. Riêng hàng hóa xuất xứ từ Trung Quốc còn bị xác định có yếu tố trợ cấp, với mức thuế bổ sung 0,44 nhân dân tệ/kg.
Hiện vụ việc đang được Tòa án Thương mại Quốc tế Canada (CITT) xem xét ở giai đoạn đánh giá mức độ thiệt hại đối với ngành sản xuất trong nước của Canada. Quyết định cuối cùng của CITT dự kiến sẽ được ban hành trước ngày 14/01/2026.
Việc CBSA kết luận không tồn tại độc quyền xuất khẩu mang ý nghĩa quan trọng đối với ngành thép Việt Nam. Điều này đồng nghĩa với việc ngành thép cán phẳng được thừa nhận vận hành theo cơ chế thị trường, doanh nghiệp Việt Nam tránh được các giả định bất lợi trong các vụ điều tra phòng vệ thương mại, đồng thời tạo tiền lệ tích cực cho các vụ việc tương tự trong tương lai.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/doanh-nghiep-thep-viet-tranh-duoc-kich-ban-bat-loi-tai-thi-truong-canada-1421389.html
