Sàn tín chỉ carbon: HNX là đơn vị vận hành, miễn phí dịch vụ đến hết năm 2028

Sàn tín chỉ carbon: HNX là đơn vị vận hành, miễn phí dịch vụ đến hết năm 2028

Ngày 19/01/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về việc tổ chức và vận hành sàn giao dịch carbon trong nước. Trong đó, lựa chọn Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) là đơn vị vận hành hệ thống giao dịch, và thị trường sẽ vận hành thí điểm miễn phí dịch vụ đến hết ngày 31/12/2028.

Đây là khung pháp lý quan trọng để hiện thực hóa thị trường giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon tại Việt Nam.

Cấu trúc vận hành của thị trường tín chỉ carbon được thiết kế tương tự mô hình thị trường chứng khoán nhưng có sự phân biệt rõ về chức năng. Trong đó, HNX chịu trách nhiệm tổ chức, vận hành hệ thống giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon; Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) chịu trách nhiệm cung cấp dịch vụ lưu ký và thanh toán giao dịch.

Thành viên giao dịch là các CTCK được Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam chấp thuận.

Khác với thị trường cổ phiếu, giao dịch tín chỉ carbon áp dụng cơ chế thanh toán tức thời và không sử dụng đối tác bù trừ trung tâm. Các giao dịch được thực hiện thanh toán tức thời theo từng giao dịch ngay trong ngày. Tiền và tín chỉ carbon được chuyển giao đồng thời.

Về nguyên tắc ký quỹ các chủ thể phải có đủ tiền khi đặt lệnh mua và đủ hạn ngạch/tín chỉ khi đặt lệnh bán.

Nhà đầu tư phải sử dụng tài khoản lưu ký và tài khoản giao dịch tách biệt hoàn toàn với tài khoản chứng khoán thông thường. Thành viên giao dịch carbon phải tách biệt các giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon, theo dõi riêng, hạch toán riêng, không được bù trừ chéo hoặc vay mượn tài sản với các hoạt động giao dịch khác. Tài khoản giao dịch phải hiển thị tách biệt cấu phần giao dịch carbon ngay khi đăng nhập.

Nghị định cũng đưa ra các tiêu chuẩn khắt khe cho ngân hàng thanh toán. Trong giai đoạn thí điểm (đến hết 2028), Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) sẽ lựa chọn 1 ngân hàng thương mại làm ngân hàng thanh toán. Ngân hàng được lựa chọn phải có vốn điều lệ trên 10,000 tỷ đồng; hoạt động kinh doanh có lãi trong 2 năm gần nhất; Đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và có hệ thống kết nối với VSDC. Từ năm 2029, số lượng ngân hàng có thể tăng lên tùy quy mô thị trường.

Hàng hóa giao dịch trên thị trường sẽ bao gồm hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon được phép trao đổi theo quy định của pháp luật và phải được đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Nông nghiệp & Môi trường quản lý trước khi đưa vào giao dịch.

Đáng chú ý, trong giai đoạn vận hành thí điểm đến hết ngày 31/12/2028, VSDC và các Sở giao dịch chứng khoán không thu tiền cung cấp dịch vụ. Kể từ ngày 01/01/2029, các đơn vị vận hành sẽ bắt đầu thu phí dịch vụ theo quy định.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia. Bộ sẽ cấp mã trong nước cho hạn ngạch/tín chỉ và gửi thông tin sang VSDC để phục vụ lưu ký và giao dịch. Mọi hoạt động chuyển quyền sở hữu ngoài sàn giao dịch đều phải do Bộ hướng dẫn và thực hiện.

Nghị định 29/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ 19/01/2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra sân chơi minh bạch, công bằng, giúp các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường carbon quốc tế và thực hiện cam kết Net Zero.

Hải Âu

FILI

– 10:37 21/01/2026