Chuyện ‘heo bệnh’ tại Halong Canfoco: Liệu một tượng đài có sụp đổ?

Chuyện ‘heo bệnh’ tại Halong Canfoco: Liệu một tượng đài có sụp đổ?

Halong Canfoco (HNX: CAN) đang đứng trước cuộc khủng hoảng lớn nhất từ trước đến nay, sau khi cơ quan chức năng xác định hơn 120 tấn thịt heo nhiễm dịch tả châu Phi (ASF) tập kết tại kho hàng của đơn vị này cùng hơn chục ngàn hộp pate thành phẩm bị tiêu hủy vì dương tính với virus. Cách xử lý của Doanh nghiệp cũng gây nhiều phẫn nộ cho dư luận, để rồi người ta phải đặt dấu hỏi: Đây liệu có phải sự kết thúc cho một thương hiệu gần 70 năm tồn tại trên thị trường?

Những ngày đầu năm 2026, thị trường chấn động trước thông tin Công an TP. Hải Phòng phanh phui vụ án vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm xảy ra CTCP Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco). Hơn 120 tấn thịt heo dương tính với virus ASF đã được phát hiện tập kết tại kho hàng của công ty này. Trong đó, khoảng 2 tấn đã được đưa vào dây chuyền chế biến thành sản phẩm đồ hộp hoàn chỉnh, chuẩn bị tiêu thụ ra thị trường.

Đáng nói, theo thông tin cơ quan chức năng công bố, câu chuyện này khởi nguồn từ tháng 9/2025 – khi công an phát hiện 2 chuyến xe chở 1.2 tấn heo bệnh di chuyển, không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Mở rộng điều tra, xác định các đối tượng đã thu mua thịt heo từ tháng 5/2025, bán cho đối tượng tên Bùi Đức Trọng, sau đó bán lại cho Halong Canfoco. Hồ sơ được “phù phép” để hợp thức hóa qua các kênh khác nhau.

Cơ quan chức năng phát hiện, bên cạnh số thịt heo nhiễm ASF còn có hàng tấn bì heo, da gà, thịt gà xay nhiễm khuẩn… Giai đoạn tháng 9/2025, số thịt đã được chế biến thành 1.7 tấn pate thành phẩm (khoảng 14,000 hộp), ngoài ra còn hàng tấn các sản phẩm khác như chả giò. Toàn bộ đều bị tiêu hủy vào tháng 11/2025.

9 đối tượng bị khởi tố liên quan đến việc cung cấp số thịt này cho Halong Canfoco. Đến ngày 10/01/2026, Tổng Giám đốc Trương Sỹ Toàn cùng 3 nhân viên của Halong Canfoco bị bắt khẩn cấp, sau đó nhận quyết định khởi tố, bắt tạm giam từ cơ quan chức năng. 

* Một nữ cán bộ Sở NN&MT Hải Phòng ra đầu thú vì liên quan đến vụ Đồ hộp Hạ Long

* Vụ bê bối thực phẩm bẩn tại Công ty CP Đồ hộp Hạ Long: Đầu mối quản lý Nhà nước là cơ quan nào?

* Vụ patê ‘dính’ thịt bệnh: Tạm dừng sản xuất tại nhà máy đồ hộp Hạ Long – Hải Phòng

* Bắt khẩn cấp Tổng Giám đốc Đồ hộp Hạ Long Trương Sỹ Toàn

Phát hiện thực phẩm bẩn đã đáng sợ, và việc nó xảy ra tại một doanh nghiệp nổi tiếng, được niêm yết trên sàn chứng khoán còn đáng sợ hơn thế. Halong Canfoco đã có lịch sử hoạt động gần 70 năm, là một trong những doanh nghiệp lâu đời và uy tín của ngành đồ hộp và từng nằm trong Top 50 doanh nghiệp mạnh ASEAN. Sản phẩm của công ty này được phân phối tới hơn 20 chuỗi siêu thị khắp cả nước, trong đó có nhiều mặt hàng được ưa chuộng như Pate Cột đèn Hải Phòng, Pate gan, chả giò rế đặc biệt…

Trong năm 2025, thống kê có khoảng 217,000 hộp pate Cột đèn của Halong Canfoco đã đến tay người tiêu dùng, tính riêng qua các kênh thương mại điện tử.

Những cư xử gây tranh cãi

Ngành nghề nào cũng vậy, chữ tín cần được đặt lên hàng đầu. Và khi chữ tín ấy bị vi phạm nghiêm trọng, đó sẽ là cuộc khủng hoảng lớn và tồi tệ nhất. Halong Canfoco đã đánh mất uy tín của mình trong thời gian ngắn. Dù nhanh chóng lên tiếng giải trình, đáp ứng các tiêu chuẩn cơ bản của một doanh nghiệp niêm yết, nhưng cách họ đối mặt với cuộc khủng hoảng này gây ra tranh cãi dữ dội.

1 ngày sau khi sự việc bị phanh phui, Halong Canfoco lên tiếng khẳng định 9 đối tượng bị khởi tố, bắt tạm giam “không phải nhân viên công ty”, số heo bệnh “đã bị tiêu hủy, không đưa vào sản xuất và không cung ứng ra thị trường”. Nhưng kết luận của cơ quan chức năng cho thấy sự đối lập, khi xác định đã có gần 2 tấn thịt được đưa vào sản xuất thành phẩm với hàng tấn sản phẩm chả giò từ nguồn thịt nhiễm bệnh. Ngoài ra, số sản phẩm bị tiêu hủy còn có 14,000 hộp pate Cột đèn Hải Phòng.

Sau khi ông Trương Sỹ Toàn bị bắt, Halong Canfoco tiếp tục đưa văn bản giải trình, gồm Nghị quyết liên quan việc tạm dừng sản xuất nhà máy trong 14 ngày, và bổ nhiệm nhân sự điều hành Công ty thay ông Toàn. Lần này, không có nội dung nào liên quan đến số thịt nêu trên.

Ngày 12/01, fanpage của Halong Canfoco bất ngờ đăng tải thông báo liên quan sự việc, với nội dung phần lớn là cảm ơn và xin lỗi khách hàng. Tuy nhiên, nội dung thông báo có đoạn: “Dựa trên cơ sở khoa học, các tác nhân như virus dịch tả heo châu Phi hoặc vi khuẩn Salmonella đều bị tiêu diệt hoàn toàn trong quá trình xử lý nhiệt đúng quy chuẩn. Đồng thời, các sản phẩm sau chế biến đáp ứng yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm, không gây ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng”.

Thông báo của Halong Canfoco, dù chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, nhưng vẫn gây xôn xao dư luận

Thông báo chỉ tồn tại trong thời gian ngắn trên fanpage, nhưng được nhiều người đánh giá là… thảm họa xử lý truyền thông. Chưa bàn đến tính đúng sai, nó giống một cách ngụy biện cho bản chất vụ việc là Công ty sử dụng nguyên liệu kém chất lượng để sản xuất cho người tiêu dùng. Hơn nữa, thịt heo nhiễm ASF dù không lây sang người nhưng chứa nhiều mô bệnh lý có các mầm bệnh nguy hiểm và độc tố bền nhiệt. WHO và FAO cũng khuyến cáo toàn bộ thịt heo bệnh phải được tiêu hủy sinh học, tuyệt đối không đưa vào chuỗi thực phẩm. 

Trong thông báo mới nhất vào ngày 22/01, Công ty cho biết số lượng sản phẩm bị tiêu 14,000 hộp pate mang nhãn hiệu Pate Cột đèn Hải Phòng thực tế là hàng tồn kho, xét nghiệm âm tính với ASF. Nhưng để đảm bảo an toàn, Công ty vẫn chủ động tiêu hủy số sản phẩm này.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là việc Công ty đã không công bố thông tin trong vòng 24h do đánh giá tại thời điểm vi phạm (tháng 9, 10/2025), việc tiêu hủy số hàng hóa, nguyên liệu chưa ảnh hưởng trọng yếu đến dòng tiền và hoạt đông kinh doanh. Chỉ đến khi sự việc lộ ra, khách hàng yêu cầu hoàn trả hàng và dừng hợp tác, Công ty nhận thấy vụ việc vượt ngoài tầm kiểm soát và ảnh hưởng đến uy tín mới thực hiện công bố thông tin vào ngày 08/01/2026.

Một tượng đài có sụp đổ?

Ông Trương Sỹ Toàn trở thành Tổng Giám đốc của Halong Canfoco từ tháng 6/2021, dẫn dắt Doanh nghiệp trải qua nhiều biến động. Năm 2021, Doanh nghiệp lập kỷ lục doanh thu 864 tỷ đồng, lãi ròng 29 tỷ đồng, tăng lần lượt 17% và 60% so với năm trước.

Dù vậy, thành quả các năm sau đó đi xuống khá mạnh, khi doanh thu năm 2022 chỉ còn 606 tỷ đồng, lãi ròng 16 tỷ đồng; năm 2023, dù tăng doanh thu lên 742 tỷ đồng, lãi chỉ còn 12 tỷ đồng; năm 2024 đạt 682 tỷ đồng doanh thu, nhưng lợi nhuận giảm mạnh chỉ còn 2 tỷ đồng. Bức tranh 9 tháng đầu năm 2025 cho thấy sự tích cực, khi Doanh nghiệp đạt 487 tỷ đồng doanh thu thuần (giảm 10%) và lãi ròng tới 11.5 tỷ đồng, gấp gần 6 lần cả năm 2024.

Sự việc 120 tấn thịt heo xảy ra vào tháng 11/2025 chưa rõ sẽ ảnh hưởng ra sao đến kết quả quý 4, nhưng do thời điểm bị phanh phui diễn ra vào đầu năm 2026 nên nhiều khả năng kết quả vẫn ở mức thuận lợi. Tuy nhiên, theo thông báo mới nhất, nhà máy của Halong Canfoco chưa xác định thời điểm hoạt động trở lại thay vì chỉ dừng 14 ngày, do bị thu hồi chứng nhận quản lý ISO và đình chỉ Chứng nhận Chứng nhận an toàn thực phẩm FSSC 22000.

Trước cuộc khủng hoảng niềm tin trầm trọng và diễn biến tình hình hoạt động kinh doanh, nhiều người đặt dấu hỏi về khả năng tồn tại của “tượng đài đồ hộp” trên thị trường những ngày sắp tới. 

Trên thế giới, đã có không ít trường hợp doanh nghiệp vỡ vụn vì niềm tin bị hủy hoại. Đơn cử là bê bối sữa chứa melamine vào năm 2008 của Sanlu Group (Tập đoàn Tam Lộc) – tập đoàn sữa lớn nhất Trung Quốc thời điểm bấy giờ. Để tăng độ đạm trong sữa nguyên liệu bị pha loãng, Sanlu đã cho phép thêm melamine (một chất hữu cơ có thể làm tăng độ đạm, nhưng là tác nhân gây sỏi thận và suy thận cho trẻ em) vào sữa. 300,000 trẻ em được xác nhận bị ảnh hưởng từ sữa nhiễm độc của Sanlu, trong đó có 6 trẻ tử vong do sỏi thận và suy thận.

Tháng 1/2009, Sanlu bị kết tội sản xuất và bán các sản phẩm giả, bị phạt hơn 49 triệu NDT. Chủ tịch HĐQT Điền Ôn Hoa bị kết án tù chung thân (sau được giảm còn 16 năm tù vào năm 2016), nhiều cá nhân tham gia nhận án tù hoặc tử hình. Tháng 2/2009, tòa tuyên bố Tập đoàn Sanlu phá sản, vỡ nợ 1.1 tỷ NDT. Sanlu sau đó được đối thủ là Sanyuan tại Bắc Kinh mua lại với giá 616.5 triệu NDT –  một mức rẻ mạt so với định giá từng lên tới 15 tỷ NDT trước đó. Nghĩa là chỉ chưa đầy 1 năm, đế chế sữa với doanh thu 10 tỷ NDT/năm biến mất trên bản đồ thị trường.

Bê bối sữa nhiễm melamine đã kéo sập đế chế ngành sữa của Sanlu

Một trường hợp khác xảy ra vào năm 2000 là bê bối 14,000 người ngộ độc sữa của Snow Brand (Nhật Bản), với nguyên nhân được xác định là do van đường ống tại một nhà máy bị mất điện nhưng không được vệ sinh, dẫn đến xuất hiện tụ cầu khuẩn trong sữa.

Đây cũng là một trường hợp điển hình của xử lý truyền thông sai lầm. Thay vì minh bạch, lãnh đạo Snow Brand tìm cách che giấu, nói dối quanh hoặc phủ nhận thông tin. Để rồi sau đó 1 tuần, họ buộc phải đóng cửa nhà máy Osaka vô thời hạn. Sau đó 1 tháng, mọi sai lầm được thừa nhận, 8 thành viên ban lãnh đạo đồng loạt từ chức.

Mọi sự thừa nhận lúc này đã quá trễ, bởi niềm tin dành cho họ đã mất. Từ một đế chế hùng mạnh, Snow Brand lỗ ròng hơn 27 tỷ yen trong năm 2002. Nỗ lực tái cấu trúc, sáp nhập và đổi tên thương hiệu thành Megmilk Snow Brand giúp Công ty không bị xóa sổ, nhưng cũng phải mất đến cả thập kỷ mới lấy lại phần nào niềm tin của thị trường.

Trở lại với Halong Canfoco, việc Doanh nghiệp có lấy lại được niềm tin hay không dĩ nhiên còn là ẩn số. Lịch sử đã chứng kiến không ít trường hợp hồi sinh sau khủng hoảng, dù tốn nhiều thời gian và công sức. Câu trả lời phụ thuộc vào quá trình tái cấu trúc của Doanh nghiệp có đủ hiệu quả, qua đó tạo ra được niềm tin mới. Bởi lẽ, niềm tin cần được bồi đắp bằng thời gian, hành động cụ thể, không phải từ việc kêu gọi sự vị tha của người tiêu dùng.

Châu An

FILI

– 12:00 23/01/2026