Hòa Phát và bước tăng tốc sau nhiệm vụ làm thép ray
Từ một yêu cầu mang tính định hướng của Chính phủ, Tập đoàn Hòa Phát (HPG) đã nhanh chóng cụ thể hóa thành dự án công nghiệp quy mô lớn, đặt nền móng cho việc tham gia sâu hơn vào chuỗi hạ tầng đường sắt quốc gia.
Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2025, Chủ tịch HĐQT Trần Đình Long cho biết Hòa Phát xác định sẽ tham gia toàn diện vào các dự án đường sắt tại Việt Nam, từ tuyến Bắc – Nam, đường sắt tốc độ cao đến các tuyến đô thị và đường sắt cấp vùng. Trọng tâm của tập đoàn nằm ở lĩnh vực vật liệu nền tảng, bao gồm thép ray, thép hình và các chủng loại thép kỹ thuật cao phục vụ thi công hạ tầng, thay vì tham gia vào sản xuất toa tàu hay đầu máy.
Theo ông Long, tại cuộc làm việc với Chính phủ vào tháng 9/2024, Hòa Phát được giao nghiên cứu khả năng sản xuất thép ray – cấu phần then chốt nhưng lâu nay phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu. Sau khi rà soát năng lực công nghệ và chuỗi sản xuất hiện hữu, tập đoàn đã nhận nhiệm vụ này, coi đây là bước đi chiến lược mang tính dài hạn.
Cuối năm 2025, Hòa Phát chính thức khởi công dự án Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt tại Dung Quất. Dự án được triển khai trên diện tích gần 15 ha tại Khu công nghiệp phía Đông Khu kinh tế Dung Quất, với tổng vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng và công suất thiết kế khoảng 700.000 tấn mỗi năm. Toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng và thủ tục pháp lý đã hoàn tất trước lễ khởi công, cho phép các nhà thầu triển khai đồng loạt ngay sau đó.
Theo kế hoạch cập nhật, từ giữa năm 2026, nhà máy sẽ bước vào giai đoạn lắp đặt thiết bị và dây chuyền công nghệ, với mục tiêu cho ra sản phẩm thép ray đầu tiên trong năm 2027, sớm hơn khoảng một năm so với dự kiến ban đầu. Khi đi vào vận hành, Hòa Phát được kỳ vọng trở thành doanh nghiệp đầu tiên tại Đông Nam Á làm chủ sản xuất ray cho đường sắt tốc độ cao, qua đó mở ra khả năng nội địa hóa chuỗi cung ứng vật liệu cho các dự án hạ tầng quy mô lớn.
Phát biểu tại lễ khởi công, ông Trần Đình Long nhấn mạnh Hòa Phát sẽ tập trung phát triển các dòng thép chất lượng cao, trong đó thép ray đường sắt tốc độ cao được xem là sản phẩm mang tính nền tảng, nhằm từng bước hình thành năng lực công nghiệp đường sắt trong nước.
Bối cảnh triển khai dự án cũng trùng với thời điểm Chính phủ ban hành Nghị định 319/2025/NĐ-CP, quy định cơ chế đặc thù về khoa học và công nghệ đối với các công trình đường sắt trọng điểm quốc gia. Khung chính sách này được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý thuận lợi để doanh nghiệp trong nước tham gia cung ứng các sản phẩm công nghiệp có hàm lượng kỹ thuật cao, trong đó thép ray là một mắt xích quan trọng.
Không đặt nặng đột biến lợi nhuận
Ở góc độ hiệu quả kinh tế, lãnh đạo Hòa Phát tiếp cận dự án thép ray với quan điểm thận trọng. Tổng giám đốc Nguyễn Việt Thắng từng cho biết tập đoàn thường đặt tiêu chí hiệu quả rất cao khi đầu tư, song với lĩnh vực mở ngành như thép ray đường sắt tốc độ cao, mức sinh lời trung bình cũng có thể chấp nhận được nếu đổi lại là vị thế dài hạn.
Theo ông Thắng, Hòa Phát không theo đuổi các dự án xác định thua lỗ. Với đặc thù của dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, cơ chế giá sẽ được xây dựng trên cơ sở đàm phán giữa bên mua và bên bán, trong bối cảnh chỉ có một khách hàng lớn là Nhà nước. Giá bán vì vậy khó có thể vượt ngưỡng hợp lý, nhưng cũng không đặt doanh nghiệp vào tình thế phải bán dưới giá thành.
Từ góc nhìn phân tích, Vietcap cho rằng dự án nhà máy thép ray tại Dung Quất có mức độ an toàn vốn tương đối cao nhờ được bảo đảm đầu ra trong giai đoạn triển khai các dự án đầu tư công. Theo các kịch bản tài chính, mảng thép ray mang lại doanh thu ổn định nhưng biên lợi nhuận ở mức vừa phải, phản ánh đúng tính chất của một dự án phục vụ hạ tầng quốc gia hơn là một mảng kinh doanh tạo đột biến lợi nhuận. Ước tính, khi vận hành ổn định, dự án có thể tạo ra doanh thu trên 10.000 tỷ đồng mỗi năm, song biên lợi nhuận chỉ quanh mức một chữ số và đóng góp hạn chế vào tổng lợi nhuận của tập đoàn.
Ở chiều cạnh cạnh tranh, dù khả năng xuất hiện thêm các doanh nghiệp nội địa tham gia sản xuất thép ray là không loại trừ, Hòa Phát hiện vẫn nắm lợi thế rõ rệt về tiến độ. Trong các mô hình dự báo hiện tại, Hòa Phát là doanh nghiệp duy nhất đã khởi công và được giả định có công suất thép ray thương mại từ năm 2027, trong khi các doanh nghiệp khác chưa công bố dự án có quy mô tương đương.
Về dài hạn, bài toán của dự án thép ray không chỉ nằm ở giai đoạn xây dựng các tuyến đường sắt mới, mà còn ở khả năng duy trì hiệu quả sau khi các dự án lớn hoàn tất. Khi đó, hiệu suất nhà máy sẽ phụ thuộc vào việc mở rộng sang thị trường xuất khẩu hoặc chuyển hướng sang cung cấp vật tư cho công tác bảo trì, nâng cấp hệ thống đường sắt hiện hữu.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/gioi-han-sinh-loi-tai-du-an-thep-ray-cua-hoa-phat-1425235.html
