Kỳ vọng chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ hơn của thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Những điểm sáng tích cực năm 2025

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đang cho thấy những tín hiệu phục hồi tương đối rõ nét trong năm 2025, cả về quy mô phát hành, chất lượng dòng vốn lẫn mức độ chủ động trong quản trị nghĩa vụ nợ của doanh nghiệp.

Theo thống kê của VCBS, năm 2025, có 578 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp với tổng giá trị phát hành đạt 645.779 tỷ đồng, tăng 45,6% so với năm trước, trong đó, khối lượng phát hành chủ yếu tập trung tại nhóm Ngân hàng. Nguồn vốn phát hành phân bổ nhiều nhất ở kỳ hạn từ 3-5 năm, chiếm 43,7% giá trị phát hành.

Nguồn: VCBS

Ngành ngân hàng ghi nhận lãi suất bình quân tăng nhẹ, phản ánh áp lực huy động vốn trung – dài hạn và nhu cầu phát hành phục vụ tăng trưởng tín dụng cũng như củng cố các chỉ tiêu an toàn vốn. Còn lãi suất bình quân của nhóm bất động sản duy trì ở mức cao, dao động từ 8-12,5%/năm, cho thấy rủi ro tín dụng vẫn được thị trường định giá thận trọng.

Theo ước tính, quy mô dư nợ trái phiếu doanh nghiệp năm 2025 đạt khoảng 1.329.026 tỷ đồng, tiệm cận vùng đỉnh ghi nhận trong năm 2021. Đáng chú ý, song song với quy mô phát hành, hoạt động mua lại trái phiếu cũng diễn ra sôi động hơn.

Hoạt động mua lại trái phiếu trước hạn trong năm 2025 ghi nhận quy mô gia tăng đáng kể, giá trị đạt khoảng 314.500 tỷ đồng, tăng 43,6% so với cùng kỳ. Hoạt động mua lại trước hạn tập trung chủ yếu ở nhóm ngành ngân hàng, chủ yếu hướng tới các trái phiếu kỳ hạn gốc trung bình (3-5 năm), với thời gian đáo hạn còn lại tập trung trong khoảng 1-3 năm, và phần lớn các lô trái phiếu này được phát hành trong năm 2024, cho thấy chiến lược chủ động tái cơ cấu nguồn vốn và kỳ hạn; đồng thời giảm áp lực đáo hạn sẽ xảy ra trong giai đoạn tới.

Theo VCBS, hoạt động mua lại trái phiếu trước hạn sẽ tiếp diễn trong thời gian tới, trong bối cảnh áp lực đáo hạn gia tăng. Các doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt nhiều khả năng sẽ chủ động quản trị nghĩa vụ nợ và cơ cấu lại nguồn vốn. Tuy nhiên, trong điều kiện chi phí vốn có xu hướng nhích tăng, quy mô và cường độ mua lại nhiều khả năng sẽ ở mức thận trọng hơn.

Thêm một điểm sáng khác là hiện tượng chậm trả gốc/lãi trong năm 2025 đã giảm rõ rệt so với năm trước. Lũy kế từ đầu năm, giá trị trái phiếu chậm thanh toán giảm khoảng 22% so với năm trước, đồng thời tỷ trọng trái phiếu chậm thanh toán trong tổng trái phiếu có vấn đề năm 2025 giảm rõ rệt, xuống khoảng 14% so với năm 2024.

Hiện tượng chậm trả vẫn tập trung chủ yếu ở nhóm doanh nghiệp bất động sản. Tuy nhiên, trong năm 2025, cơ cấu trái phiếu có vấn đề chủ yếu phát sinh từ hoạt động tái cấu trúc nghĩa vụ nợ, đặc biệt là gia hạn kỳ hạn trái phiếu. Việc gia hạn ghi nhận nhiều nhất ở nhóm ngành bất động sản và Năng lượng – những lĩnh vực có chu kỳ dòng tiền dài và nhu cầu vốn lớn.

Dư địa thị trường vẫn còn rộng mở, ngân hàng tiếp tục dẫn dắt

Bước sang năm 2026, nhiều yếu tố được kỳ vọng sẽ hỗ trợ đáng kể cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Theo đó, VCBS dự báo mặt bằng lợi suất phát hành trái phiếu doanh nghiệp năm 2026 sẽ điều chỉnh tăng dần theo xu hướng chung của chi phí vốn, qua đó gia tăng sức hấp dẫn so với các kênh đầu tư khác.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh điều kiện tín dụng ngân hàng có xu hướng thắt chặt hơn và mặt bằng lãi suất cho vay được dự báo nhích tăng, doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ chủ động đa dạng hóa các kênh huy động vốn thay thế như kênh trái phiếu nhằm giảm mức độ phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, mức tăng sẽ có sự chọn lọc giữa các doanh nghiệp và các ngành, do sự khác biệt về chất lượng tín dụng, cấu trúc tài chính và mức độ nhạy cảm với biến động chi phí vốn.

Nhóm ngân hàng dự báo sẽ tiếp tục chiếm ưu thế về quy mô và năng lực phát hành. Trong bối cảnh áp lực thanh khoản toàn hệ thống năm 2026 được dự báo tiếp tục duy trì ở mức đáng kể, để bảo đảm tuân thủ trần LDR theo Thông tư 22/2019/TT-NHNN và duy trì dư địa tăng trưởng tín dụng, các ngân hàng nhiều khả năng sẽ gia tăng sử dụng nguồn vốn thị trường 2, trong đó phát hành trái phiếu doanh nghiệp, đặc biệt là trái phiếu kỳ hạn trung và dài hạn, tiếp tục đóng vai trò là công cụ huy động trọng yếu.

Ở nhóm bất động sản, hoạt động giao dịch thị trường bất động sản được kỳ vọng tích cực trong năm 2026 với nguồn cung tăng mạnh. Năng lực tín nhiệm của một số doanh nghiệp và dòng tiền tài chính duy trì đà tăng trưởng. Nhu cầu ở thực và các dự án Nhà ở xã hội đang được đẩy mạnh, giúp doanh nghiệp có dòng tiền từ việc mở bán để trả nợ trái chủ.

Do đó, trái phiếu từ các doanh nghiệp có tình trạng pháp lý tốt cùng lợi suất phát hành hấp dẫn, vẫn sẽ tiếp tục thu hút dòng tiền đầu tư. Tuy nhiên cũng cần lưu ý chất lượng các lô trái phiếu của các doanh nghiệp sẽ có sự phân hóa giữa các doanh nghiệp có tình trạng pháp lý tốt và những doanh nghiệp có lịch sử tín dụng yếu kém và vướng mắc về vấn đề pháp lý.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp xây dựng, đầu tư công được kỳ vọng sẽ đẩy mạnh phát hành trái phiếu. Hoạt động xây dựng, đầu tư công được kỳ vọng phát triển mạnh mẽ tuy nhiên các dự án thường kéo dài rất lâu (10-25 năm), dẫn đến khả năng doanh nghiệp ngành xây dựng sẽ chủ động giảm phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng để chuyển sang trái phiếu nhằm khớp với vòng đời dự án.

Đặc biệt, VCBS đánh giá, ở phía hành lang pháp lý, các cơ quan nhà nước đang từng bước cải cách hành lang pháp lý và tháo gỡ các rào cản thể chế nhằm xây dựng một thị trường trái phiếu doanh nghiệp theo hướng minh bạch, có chiều sâu và bền vững hơn.

Bộ Tài chính đã phê duyệt Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán, trong đó tái cấu trúc cơ cấu nhà đầu tư được xác định là một trong những nhóm giải pháp trọng tâm, với định hướng từng bước mở rộng sự tham gia của các định chế tài chính dài hạn như quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm xã hội, công ty bảo hiểm và các ngân hàng thương mại vào thị trường vốn nói chung và thị trường trái phiếu doanh nghiệp nói riêng.

Các định chế tài chính đóng vai trò là điểm tựa quan trọng của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nhờ năng lực thẩm định độc lập, hệ thống quản trị rủi ro và định hướng đầu tư dài hạn.

Theo đó, khi các đề xuất nới lỏng rào cản được triển khai theo đúng lộ trình 2026-2027, bao gồm việc mở rộng phạm vi và hạn mức đầu tư của doanh nghiệp bảo hiểm và quỹ hưu trí vào trái phiếu doanh nghiệp, điều này không chỉ góp phần hình thành lớp cầu ổn định cho thị trường, mà còn tăng cường kỷ luật thị trường, thúc đẩy minh bạch thông tin và nâng cao chất lượng phát hành trong trung và dài hạn.

Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn kỷ nguyên vươn mình, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang từng bước phục hồi niềm tin và chuẩn hóa cơ chế vận hành, thông qua việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tiêu chuẩn phát hành chặt chẽ hơn. Những cải thiện mang tính nền tảng này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự phát triển bền vững hơn của thị trường.

Trên cơ sở đó, VCBS dự báo giai đoạn 2026-2027 sẽ đóng vai trò là bước đệm quan trọng, tạo nền móng cho một chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ hơn của thị trường trái phiếu trong các năm tiếp theo.