Bài học từ cụ ông Charlie Munger

Bài học từ cụ ông Charlie Munger

Thay vì sống với tuổi già yên tĩnh bên bờ biển, ông Charlie Munger đã theo đuổi những khoản đầu tư táo bạo, xây dựng những tình bạn thú vị và vẫn đối mặt với thử thách mới.

Cụ ông Charlie Munger sở hữu một ngôi nhà có tầm nhìn ngoạn mục ra biển ở thị trấn Montecito, bang California, Mỹ, và từng dự định sẽ sống những năm tuổi già ở đó. Tuy nhiên, ông đã chọn ở lại ngôi nhà lâu năm tại TP. Los Angeles – ngôi nhà thậm chí còn không có máy điều hòa. Trong một đợt nắng nóng cách đây vài năm, bạn bè đã phải mang quạt điện và túi đá đến để làm mát cho thư viện của ông.

Nhưng một chút bất tiện cũng chẳng sao, Munger thích sống trong ngôi nhà đó, bởi nó giúp ông ở gần những người ông quý và những dự án thú vị.

Trong thế giới đầu tư, Charlie Munger là huyền thoại – một người không cần nhiều lời giới thiệu. Vị tỷ phú uyên bác được đại chúng biết đến nhiều nhất trong vai trò phó tướng của nhà đầu tư Warren Buffett tại Tập đoàn Berkshire Hathaways. Tuy thế, cuộc đời Munger không chỉ xoay quanh đồng tiền.

Giai đoạn tuổi già thú vị của ông mang đến bài học cho bất kỳ ai về cách sống một cuộc đời đầy thong dong, điềm tĩnh và có mục đích.

Làm việc, học hỏi, minh mẫn đến ngày cuối cùng

Về già, trí óc của Munger vẫn hoạt động không ngừng và ông vẫn tự mình đầu tư. Ngồi trên chiếc ghế tựa trong thư viện, ông lão gần trăm tuổi này thường lật giở hàng tập hồ sơ dày và nghiên cứu kỹ lưỡng dữ liệu về các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Ngay trong năm trước khi mất, Munger thậm chí lãi được hơn 50 triệu USD từ thương vụ đặt cược vào một ngành công nghiệp đang bị thất sủng mà chính ông cũng chưa từng tham gia.

Trong nhiều thập niên, Munger hầu như không để ý đến cổ phiếu của các công ty than đá. Tuy nhiên, chúng bắt đầu thu hút sự chú ý của ông vào năm 2023. Việc sử dụng than đá đang giảm dần trong dài hạn và giới đầu tư dự báo một tương lai ảm đạm cho ngành công nghiệp này. Dù vậy, nhiều nhà sản xuất vẫn có lợi nhuận và cổ phiếu được giao dịch ở mức giá rẻ.

Cụ Munger lập luận: Than đá sẽ vẫn cần thiết khi nhu cầu năng lượng toàn cầu tăng lên. Theo lời kể lại, ông đọc một bài báo nói rằng than đá sắp cạn kiệt và nói: “Chuyện hoang đường.”

Vào tháng 5/2023, Munger mua cổ phần của công ty khai thác than Consol Energy. Cuối năm đó, ông tiếp tục mua cổ phần của nhà cung ứng than cho ngành thép Alpha Metallurgical Resources. Đến thời điểm Munger qua đời, giá cổ phiếu Consol đã tăng gấp đôi và Alpha cũng tăng mạnh.

Cuộc sống là cho đi, nâng đỡ người trẻ

Cũng có thêm một vụ đặt cược khác thường nữa của cụ ông Munger ở tuổi xế chiều.

Vào năm 2005, khi Munger 81 tuổi, một thiếu niên hàng xóm 17 tuổi có tên Avi Mayer đã gõ cửa nhà ông ở khu Hancock Park, Los Angeles. Cậu nhóc muốn tặng Munger một cuốn sách viết bằng tiếng Do Thái.

“Tôi đã đọc về ông ấy và nghĩ ông là người Do Thái” – Mayer kể lại. Tại thời điểm đó, ông nội của Mayer vừa qua đời, để lại một khoảng trống trong cuộc sống của anh.

Mayer gặp khó khăn trong học tập. Cậu mắc chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) và cảm thấy chán nản về tương lai của bản thân khi không vào được đại học như bạn bè trang lứa. Vậy là, cậu thiếu niên bắt đầu dành thời gian với Munger. “Ông ấy lắng nghe những vấn đề của tôi và trò chuyện về các nguyên tắc sống và giá trị cá nhân” – Mayer kể.

Trong khi đó, Munger nói với người khác rằng, ông đánh giá cao trí thông minh và khao khát của Mayer. Nhà đầu tư nổi tiếng thậm chí đã ủng hộ Mayer khi cậu cân nhắc việc bỏ đại học, rồi khích lệ rằng Mayer có thể theo học “Đại học Munger”. Họ dần trở nên thân thiết.

“Tôi quan sát cách ông làm việc và học hỏi. Thỉnh thoảng, ông cũng đưa cho tôi vài cuốn sách” – Mayer nói.

Khi Mayer hợp tác với một người bạn để đầu tư bất động sản, Munger đã quan sát những bước đi ban đầu. Đến vài năm sau, ông đề nghị hỗ trợ những người trẻ tuổi và công ty của họ – có tên là Afton Properties. “Tôi sẽ giúp các cậu trưởng thành” – ông nói. Bắt đầu từ khoảng năm 2017, nhóm này đã mua gần 10,000 căn hộ vườn ở Nam California và trở thành một trong những chủ sở hữu lớn nhất đối với phân khúc căn hộ thấp tầng trong tiểu bang.

Mayer (trái) và bạn làm ăn chụp hình tại nhà Charlie Munger. Lúc này, Mayer đã 37 tuổi.

Đáng chú ý, cụ ông Munger tham gia vào hầu hết mọi khía cạnh kinh doanh – từ việc chọn khu dân cư, đánh giá chất lượng xây dựng, thậm chí cả việc chọn màu sơn. Ông đặc biệt quan tâm đến các chi tiết cảnh quan, luôn nhấn mạnh vào việc xây dựng các khu phức hợp có mật độ thấp, và cũng định hướng rằng công ty nên chi hàng trăm ngàn USD để trồng thêm cây.

Những người tưởng chừng không thể đồng hành vì khác biệt về tuổi tác, tiền tài và địa vị – Munger và Mayer – đã cùng nhau đặt nền móng cho một công ty địa ốc sở hữu danh mục tài sản trị giá 3 tỷ USD ngày nay. Đó là bài học về giá trị của việc không ngừng học hỏi, dấn thân vào lĩnh vực mới và cởi mở với những mối quan hệ mới suốt cuộc đời.

Kết giao tuổi già

Ở tuổi xế chiều, Munger cũng chọn dành nhiều thời gian hơn cho bạn bè. Mỗi thứ ba, ông gặp khoảng nửa tá cộng sự kinh doanh và những người khác để ăn sáng. Nhóm bạn thường đến lúc 7h30 sáng và có thể trò chuyện nhiều tiếng đồng hồ. Munger, ở vị trí chủ tọa, thường kể chuyện và chia sẻ triết lý sống.

“Ông ấy luôn nói, nếu loại bỏ 5 khoản đầu tư hàng đầu của Berkshire thì lợi nhuận của nó chỉ trung bình thôi” – một người bạn kể. Đó là bài học cho cả nhóm, rằng thành công có thể đến từ một vài bước đi đúng đắn.

“Chúng tôi đều học hỏi được nhiều điều từ Charlie, và Charlie cũng thích việc mình học hỏi được từ chúng tôi” – Paul Major – một doanh nhân địa phương và cũng là một khách quen của nhóm – cho biết. “Ở tuổi tôi, bạn sẽ kết bạn mới, hoặc là không có bạn nào cả” – Munger từng nói trong một buổi trò chuyện.

Nhóm bạn tuổi già của Charlie Munger

“Tôi đã cố gắng để có ích”

Về nếp sinh hoạt, trong hầu hết các ngày, cụ ông Munger thức dậy trong khoảng thời gian từ 6-8 giờ sáng và thường đi ngủ khoảng 10 giờ tối, theo lời kể của người quản gia. Buổi tối, Munger có thể xem lại các tập phim cũ trên TV, rồi sau đó đọc sách khoa học hoặc lịch sử cho đến khi ngủ thiếp đi. Ông vẫn đọc hàng chục cuốn sách mỗi năm.

Theo lời kể của nhà báo tài chính nổi tiếng Jason Zweig, vào một ngày thứ Sáu nọ, vài người bạn đến ăn trưa và thấy Munger đang ngồi ở bàn ăn. Thay vì làm đầy bụng, người đàn ông đã sống gần 1 thế kỷ lại đang chăm chú xem xét các bản vẽ kiến ​​trúc và báo cáo tài chính để quyết định có nên phát triển một mảnh đất mà ông sở hữu hay không. Sau bữa trưa đó, ông lại có thêm cuộc họp kinh doanh lúc 4 giờ chiều, rồi lại tiếp tục làm việc vào buổi tối. Chuyện này xảy ra chỉ 1 tháng trước sinh nhật lần thứ 99 của ông.

Cụ ông Munger nói về chuyện làm việc không mệt mỏi ở tuổi già rằng: “Lúc nào không còn hiệu quả nữa thì tôi sẽ ngưng.”

Khi Munger được nhà báo Zweig hỏi rằng ông muốn khắc dòng chữ gì trên bia mộ của mình. Ông đáp rất nhanh và đầy khiêm nhường: “Tôi đã cố gắng để có ích.”

Không phải là “tôi đã có ích”, bởi vì đó là việc mà người khác sẽ đánh giá. Ông chỉ nói rằng “tôi đã cố gắng”.

Thừa Vân

FILI

– 13:00 20/02/2026