Duy trì niềm tin vào thị trường vốn Việt Nam

Nếu nhìn ở một khoảng lùi đủ dài để vượt qua những biến động ngắn hạn, thay đổi đáng chú ý nhất trong những năm gần đây chính là độ sâu của thị trường (market depth) đã gia tăng đáng kể. Đây không chỉ là một chỉ số kỹ thuật, mà là yếu tố nền tảng giúp thị trường chứng khoán tiến gần hơn tới chức năng cốt lõi: Huy động và phân bổ hiệu quả nguồn vốn dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế, thay vì chủ yếu là nơi luân chuyển dòng tiền ngắn hạn.

Bước ngoặt về “chất”: Những con số biết nói

Độ sâu của thị trường hiện được phản ánh rõ nét qua sự gia tăng mạnh mẽ của số lượng nhà đầu tư. Nếu như năm 2015, Việt Nam mới có khoảng 1,5 triệu tài khoản chứng khoán (trong đó có 17.644 tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài), thì đến nay con số này đã đạt khoảng 11,3 triệu tài khoản, với gần 51.000 tài khoản ngoại.

Bà Lương Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Quản lý tài sản, Khối trong nước, Dragon Capital Việt Nam

Sự mở rộng về quy mô nhà đầu tư đã kéo theo thanh khoản thị trường tăng trưởng vượt bậc. Từ mức 2.000-3.000 tỷ đồng mỗi phiên cách đây một thập kỷ, giá trị giao dịch hiện nay đã ổn định quanh ngưỡng 20.000-30.000 tỷ đồng/phiên.

Quan trọng hơn, sự gia tăng về thanh khoản không chỉ mang ý nghĩa số lượng, mà còn kéo theo những thay đổi về chất trong cách thị trường vận hành. Khi quy mô giao dịch đủ lớn, dư địa cho các chiến lược đầu tư ngắn hạn thuần túy dần thu hẹp, dòng tiền trở nên chọn lọc hơn.

Nếu trước đây, phần lớn cổ phiếu thường biến động cùng nhịp với VN-Index, thì hiện nay dòng tiền đã trở nên chọn lọc khắt khe hơn. Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững, quản trị minh bạch và triển vọng tăng trưởng rõ ràng tiếp tục thu hút sự quan tâm, trong khi nhiều cổ phiếu dù có mức định giá thấp vẫn kém hấp dẫn nếu thiếu động lực tăng trưởng thực chất.

Sự phân hóa này phản ánh một bước tiến quan trọng trong quá trình trưởng thành của thị trường. Một thị trường chứng khoán đóng vai trò kênh dẫn vốn dài hạn đòi hỏi cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư đều phải có tầm nhìn dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào những biến động giá trong ngắn hạn.

Kỷ luật đầu tư: Ranh giới giữa rủi ro và cơ hội

Rủi ro thực sự không nằm ở biến động ngắn hạn của thị trường, mà ở việc đầu tư vào những doanh nghiệp có nền tảng yếu, quản trị kém hoặc mô hình kinh doanh thiếu bền vững.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng phân hóa, khả năng thấu hiểu doanh nghiệp trở nên quan trọng hơn việc dự đoán nhịp điệu ngắn hạn của chỉ số. Sự khác biệt giữa đầu tư và đầu cơ nằm ở kỷ luật – nơi các quyết định được xây dựng trên nguyên tắc rõ ràng, thay vì phản ứng cảm tính trước biến động giá.

Thực tế cho thấy, nhiều nhà đầu tư có xu hướng coi mỗi nhịp điều chỉnh của thị trường là rủi ro cần né tránh. Các quyết định mua – bán thường dựa vào biến động giá ngắn hạn, tin tức hoặc tâm lý đám đông, dẫn đến hành vi mua vào khi thị trường tăng mạnh và bán ra khi thị trường giảm sâu.

Ngược lại, với nhà đầu tư dài hạn, biến động ngắn hạn là đặc tính tự nhiên của thị trường. Rủi ro thực sự nằm ở việc đầu tư vào những doanh nghiệp có nền tảng yếu, quản trị kém hoặc mô hình kinh doanh thiếu bền vững. Khi giá cổ phiếu điều chỉnh về mức hợp lý so với giá trị nội tại, đó có thể là cơ hội tích lũy hơn là tín hiệu cần tránh xa.

Duy trì kỷ luật đầu tư trong môi trường “nhiễu thông tin”, nơi biến động diễn ra hàng ngày và áp lực so sánh hiệu suất ngắn hạn luôn hiện hữu là một thách thức lớn. Tuy nhiên, chính sự kiên định với tầm nhìn dài hạn lại là yếu tố tạo nên khác biệt trong kết quả đầu tư theo thời gian.

Ở cấp độ thị trường, việc xây dựng các cơ chế khuyến khích dòng vốn dài hạn như chính sách ưu đãi dành cho nhà đầu tư nắm giữ dài hạn thông qua các quỹ đầu tư hay quỹ hưu trí tự nguyện – có ý nghĩa quan trọng. Dòng vốn đầu vào có tầm nhìn dài hạn sẽ giúp thịtrường thực hiện tốt hơn vai trò cung ứng vốn cho các chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Sự hiện diện của dòng vốn dài hạn và nhà đầu tư có kỷ luật đóng vai trò như “bộ đệm”, giúp thị trường ổn định hơn trước các biến động bên ngoài

Quản trị và lợi thế cạnh tranh: Nền tảng của giá trị dài hạn

Chất lượng doanh nghiệp vẫn là yếu tố cốt lõi quyết định hiệu quả đầu tư trong dài hạn. Trong đó, quản trị doanh nghiệp là yếu tố quan trọng nhưng khó định lượng nhất. Một ban lãnh đạo có tầm nhìn, năng lực phân bổ vốn hiệu quả và tính minh bạch cao thường tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển dài hạn.

Song song với đó là lợi thế cạnh tranh – khả năng duy trì và mở rộng vị thế của doanh nghiệp trong trung và dài hạn. Những doanh nghiệp chỉ chạy theo kết quả ngắn hạn hoặc các cơ hội nhất thời thường khó tạo ra giá trị bền vững. Ngược lại, doanh nghiệp đầu tư bài bản vào năng lực cốt lõi và lợi thế cạnh tranh có khả năng thích ứng tốt hơn trước các chu kỳ kinh tế.

Quỹ mở và “cấu trúc bảo vệ” cho nhà đầu tư cá nhân

Một trong những thách thức lớn của nhà đầu tư cá nhân hiện nay không nằm ở việc thiếu thông tin, mà ở khả năng chọn lọc và xử lý thông tin. Việc tự chọn từng cổ phiếu mà không có nguồn lực phân tích giống như tự lái một con tàu giữa cơn bão số liệu. Trong bối cảnh đó, đầu tư qua quỹ mở không đơn thuần là phó thác tiền bạc, mà là chọn một “cấu trúc bảo vệ”. Các quỹ có thể giúp nhà đầu tư đưa tài sản vào một chiến lược nhất quán, giải quyết các sai lầm hành vi và rủi ro tập trung.

Khi hoạt động đầu tư gắn với các mục tiêu dài hạn như tích lũy tài sản, giáo dục hay hưu trí, nhà đầu tư có xu hướng kiên định hơn và ít bị chi phối bởi những biến động ngắn hạn của thị trường.

Với Dragon Capital, thành công không đến từ những quyết định “xuất thần” mỗi ngày, mà từ một hệ thống giúp nhà đầu tư làm đúng những điều đơn giản, một cách nhất quán và bền bỉ.

Nghiên cứu Advisor’s Alpha của Vanguard cho thấy, việc duy trì kỷ luật đầu tư có thể mang lại lợi ích đáng kể so với giao dịch theo cảm xúc.

Niềm tin vào nội lực Việt Nam

Tại Việt Nam, nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị giao dịch (85-95%), khiến thị trường dễ biến động mạnh trước các cú sốc tâm lý. Những thời điểm biến động mạnh trong quá khứ cho thấy, khi tâm lý chi phối, thị giá có thể lệch xa giá trị nội tại của doanh nghiệp.

Ngược lại, sự hiện diện của dòng vốn dài hạn và nhà đầu tư có kỷ luật đóng vai trò như “bộ đệm”, giúp thị trường ổn định hơn trước các biến động bên ngoài. Thực tế cho thấy, trong giai đoạn khối ngoại bán ròng mạnh, thị trường vẫn duy trì được xu hướng tích cực nhờ lực đỡ từ dòng vốn nội địa ngày càng có chiều sâu.

Về dài hạn, sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán không chỉ phụ thuộc vào quy mô vốn hóa, mà còn phụ thuộc vào chất lượng nhà đầu tư, chuẩn mực quản trị doanh nghiệp và tính nhất quán trong chính sách. Một thị trường lành mạnh cần sự tham gia của các chủ thể có tầm nhìn dài hạn, hành xử kỷ luật và tuân thủ các chuẩn mực minh bạch.

Dragon Capital tin rằng, những yếu tố này sẽ tạo nền tảng để thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục trưởng thành, nâng cao chất lượng vận hành và từng bước tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.