Làn sóng rút lui và tái cấu trúc phủ bóng ngành gạo

Làn sóng rút lui và tái cấu trúc phủ bóng ngành gạo

Sang năm 2026, ngành gạo Việt Nam đối mặt nghịch lý lớn. Dù vẫn giữ vai trò trụ cột trong xuất khẩu nông sản, nhiều doanh nghiệp đầu ngành lại rơi vào trạng thái suy kiệt tài chính, xáo trộn nhân sự và lung lay niềm tin thị trường.

Đầu năm 2026, ngành gạo rung lắc mạnh vì khủng hoảng niềm tin – Ảnh minh họa

Những biến động dồn dập đầu năm cho thấy ngành gạo đang bước vào chu kỳ sàng lọc khốc liệt. Diễn biến gây chú ý nhất đến từ TCO Holdings (TCO), khi loạt lãnh đạo chủ chốt đồng loạt rút lui sau quá trình thoái sạch vốn.

Từ ngày 06-11/02, ông Bùi Lê Quốc Bảo, Tổng Giám đốc kiêm Thành viên HĐQT, đã bán toàn bộ hơn 6.3 triệu cp TCO nắm giữ, tương đương 20.163% vốn điều lệ. Đồng thời, ông Nguyễn Hoàng Nam, Chủ tịch HĐQT, cũng đăng ký bán hết hơn 5.6 triệu cp TCO sở hữu, tương đương 17.919% vốn, trong giai đoạn 06/02-06/03, sau đợt thoái vốn bất thành trước đó vì điều kiện thị trường không thuận lợi. Trên sàn chứng khoán, giá cổ phiếu TCO đã giảm 17% trong vòng 1 năm, lùi sát về mệnh giá.

Tổng Giám đốc Bùi Lê Quốc Bảo (trái) gửi hoa chúc mừng ông Nguyễn Hoàng Nam trúng cử vào HĐQT TCO tại ĐHĐCĐ bất thường năm 2024

Ngay sau các giao dịch và đăng ký thoái vốn, cả 2 lãnh đạo trên đồng loạt nộp đơn từ nhiệm Thành viên HĐQT với lý do “nguyện vọng cá nhân”. Động thái rút lui diễn ra trong bối cảnh kết quả kinh doanh của TCO lao dốc mạnh. Doanh thu quý 1 niên độ 2026 chỉ đạt 52.5 tỷ đồng, giảm tới 97% so với cùng kỳ. Lãi ròng theo đó giảm 96% còn 172 triệu đồng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ tình trạng dư cung toàn cầu và kim ngạch xuất khẩu suy giảm từ 28-29%.

“Ai không thích nghi sẽ bị đào thải. Còn ai trụ được đến lúc này là những người có bản lĩnh” – Lời tuyên bố về “bản lĩnh” của ông Bùi Lê Quốc Bảo trước đó tại ĐHĐCĐ thường niên 2025, vì thế, trở nên đối lập rõ rệt với hành động thoái toàn bộ vốn đầu năm nay.

Angimex và Lộc Trời: 2 hướng “cứu nguy” trong cơn bĩ cực

Hai doanh nghiệp lớn là Angimex và Lộc Trời đang theo đuổi những kịch bản tái cấu trúc khác nhau trong bối cảnh khó khăn kéo dài.

Tại Angimex (AGM), sau 4 năm thua lỗ liên tiếp, vốn chủ sở hữu âm hơn 365 tỷ đồng, Doanh nghiệp buộc phải bán bớt tài sản để xử lý nghĩa vụ tài chính. Việc chào bán 15% cổ phần tại CTCP Lương thực Angimex với giá khởi điểm 6,280 đồng/cp cho thấy áp lực dòng tiền lớn. Khoản đầu tư này đã được trích lập dự phòng 30.6 tỷ đồng, tương ứng mức lỗ hơn một nửa so với giá trị ban đầu. Dù HĐQT mới do ông Lương Đức Tâm điều hành đã nhậm chức vào cuối năm 2025, gánh nặng nợ xấu và tình trạng chậm công bố BCTC vẫn là rào cản lớn.

Trong khi đó, Lộc Trời (LTG) tìm cách “giữ nhịp” thông qua hợp tác chiến lược. Thỏa thuận với TTC AgriS (SBT) cuối năm 2025 được kỳ vọng giúp Doanh nghiệp củng cố chuỗi giá trị lúa gạo. Tuy nhiên, nội tại vẫn tiềm ẩn rủi ro với tình trạng chậm BCTC kéo dài 2 năm và các vấn đề liên quan đến quản trị tài sản. Dưới thời tân Tổng Giám đốc Trần Khánh Dư, Lộc Trời triển khai lộ trình tái cấu trúc 3 giai đoạn, song việc tiếp tục xin gia hạn BCTC quý 4/2025 cho thấy quá trình phục hồi vẫn đối mặt nhiều thách thức.

Ông Trần Khánh Dư, tân Tổng Giám đốc LTG – Ảnh: Fanpage Lộc Trời

Còn trường hợp của Afiex (AFX) phản ánh rõ sự lệch pha giữa kết quả kinh doanh và diễn biến thị trường. Năm 2025, Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu 2,814 tỷ đồng, tăng 37% so với năm trước, và lãi ròng 47.3 tỷ đồng, tăng 69%, vượt xa kế hoạch nhờ đẩy mạnh xuất khẩu. Tuy nhiên, sau khi chuyển sàn sang HOSE vào tháng 12/2025 và đạt đỉnh 13,750 đồng/cp (phiên 09/12/2025), thị giá AFX nhanh chóng giảm gần 22% xuống còn 10,750 đồng/cp (kết phiên 26/02).

Foodcosa và Vinafood 2: Bất ổn sở hữu và xáo trộn nhân sự

Tại Foodcosa (FCS), áp lực tài chính và cơ cấu cổ đông tiếp tục bộc lộ rõ nét. Doanh nghiệp nhiều lần cảnh báo tình trạng thiếu hụt vốn lưu động, nền tảng tài chính mong manh. Đến ngày 10/02, Foodcosa công bố không đáp ứng điều kiện công ty đại chúng khi 3 cổ đông lớn nắm giữ tới 98.7% vốn điều lệ, trong khi tỷ lệ cổ đông nhỏ lẻ chỉ còn 1.3%.

Về nhân sự, cuối tháng 11/2025, ông Nguyễn Văn Hiển được bầu làm Chủ tịch HĐQT nhiệm kỳ 2021-2026, thay ông Võ Hùng Dũng chuyển sang công tác tại công ty mẹ Vinafood 2.

Bất ổn cũng lan sang Vinafood 2 (VSF). Đầu năm 2026, Tổng công ty giao ông Nguyễn Văn Hiển – Phó Tổng Giám đốc, phụ trách công việc của Tổng Giám đốc, trong thời gian chờ kiện toàn nhân sự. Thông báo được phát đi sau khi ông Trần Tấn Đức chính thức thôi giữ chức Tổng Giám đốc sau chưa đầy 2 năm tại vị, và tới cuộc họp ngày 30/01/2026, ông Đức cũng được thông qua miễn nhiệm chức danh Thành viên HĐQT.

Điểm sáng mới từ A An và hệ sinh thái Siba

Trong bối cảnh nhiều “cựu vương” suy yếu, sự xuất hiện của Lương thực A An (AAN) được xem là điểm nhấn đáng chú ý. Ngày 25/02/2026, HOSE tiếp nhận hồ sơ niêm yết 65 triệu cp AAN, đánh dấu bước tiến mới của Doanh nghiệp trong lộ trình minh bạch hóa. A An là mảnh ghép thứ 3 trong hệ sinh thái Siba Holdings, sau BAF và SBG.

Với 3 nhà máy và mạng lưới khoảng 70,000 điểm bán, Doanh nghiệp đang xây dựng mô hình chuỗi giá trị khép kín, hướng đến quản trị hiện đại. Việc tách khỏi mảng kinh doanh cũ của Tân Long để độc lập niêm yết cho thấy tham vọng dài hạn của ông Trương Sỹ Bá trong việc tái định hình hoạt động ngành gạo.

Những biến động đầu năm 2026 cho thấy ngành gạo đang trải qua giai đoạn thanh lọc mạnh nhất trong hơn 1 thập niên. Từ làn sóng thoái vốn tại TCO, sự kiệt quệ của Angimex, những nỗ lực liên minh của Lộc Trời đến bất ổn tại Foodcosa và Vinafood 2. Trong bối cảnh đó, năng lực quản trị, minh bạch tài chính và khả năng tái cấu trúc đang trở thành yếu tố quyết định vị thế của doanh nghiệp trong chu kỳ mới.

Câu hỏi đặt ra là liệu những nỗ lực “thay máu” hiện nay có đủ mạnh để giúp ngành gạo Việt Nam vượt qua vòng xoáy nợ nần và bất ổn, hay thị trường sẽ còn tiếp tục chứng kiến thêm những cuộc rút lui trong thời gian tới?

*Ngành gạo 2025: Xuất khẩu hạ nhiệt, nhiều doanh nghiệp vẫn thắng lớn

Thế Mạnh

FILI

– 15:58 26/02/2026