Thị trường kỳ vọng có thể thiết lập vùng đáy trong 1-2 phiên tới

Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua một phiên sáng ngày 09/03 đầy biến động khi VN-Index ghi nhận mức sụt giảm sâu 114 điểm, tương ứng giảm 6,4%, lùi về mốc 1.653,44 điểm. Trong bối cảnh thanh khoản đạt mức 26.026,7 tỷ đồng, áp lực bán tháo đã đẩy nhiều cổ phiếu rơi vào tình trạng mất thanh khoản với lượng dư bán sàn lớn. Chỉ tính riêng trên sàn HOSE, sắc xanh trở nên vô cùng hiếm hoi, vỏn vẹn 14 mã tăng giá, trong khi có tới 219 mã giảm hết biên độ.

Chia sẻ với Báo Đầu tư Chứng khoán, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng, đà sụt giảm mạnh này chủ yếu bắt nguồn từ tâm lý lo ngại của nhà đầu tư trước các rủi ro địa chính trị tại khu vực Trung Đông. Những lo ngại về sự đứt gãy chuỗi cung ứng, chi phí vận tải leo thang và áp lực lạm phát đã tạo nên một làn sóng bán tháo trên diện rộng, không phân biệt tốt – xấu.

Tuy nhiên, ông Minh nhận định rằng những tác động này phần lớn mang tính ngắn hạn. Trong trường hợp một số tuyến vận tải bị gián đoạn, hoạt động thương mại vẫn có thể điều chỉnh sang các tuyến khác, dù quá trình thích nghi có thể gây ra gián đoạn tạm thời. Do đó, biến động hiện tại của giá dầu và chứng khoán chủ yếu phản ánh tâm lý tức thời hơn là những thay đổi mang tính cấu trúc dài hạn của nền kinh tế.

Trước lo ngại thị trường giảm mạnh có thể kích hoạt làn sóng force sell (giải chấp), ông Minh cho rằng với mức giảm khoảng 7% trong một phiên thì thị trường mới chỉ tiến gần ngưỡng call margin, chưa đến mức buộc phải bán giải chấp. Chỉ khi thị trường tiếp tục xuất hiện thêm những phiên giảm mạnh tương đương, rủi ro chạm ngưỡng call margin mới thực sự trở nên rõ ràng.

“Khi thanh khoản suy giảm, nhiều cổ phiếu khó bán ra, nhà đầu tư dù đặt lệnh cũng chưa chắc đã khớp. Vì vậy, cách xử lý phù hợp là chủ động đưa tỷ lệ margin về mức an toàn, như nộp thêm tiền vào tài khoản để giảm tỷ lệ vay”, ông Minh nói.

Đồng quan điểm về việc quản trị rủi ro, ông Vũ Duy Khánh, Giám đốc Phân tích Công ty Chứng khoán Smart Invest (AAS) nhấn mạnh, trong trường hợp nhà đầu tư đang ở vị thế bất lợi, danh mục thua lỗ, thì cần cân nhắc việc cắt lỗ và tái cơ cấu. Việc cắt lỗ đôi khi bao gồm cả những cổ phiếu đã nắm giữ lâu nhưng hiệu quả không còn như kỳ vọng.

Đặc biệt, nhà đầu tư cần chủ động hạ tỷ trọng danh mục nếu trạng thái vay mượn đang quá căng thẳng. Trong những giai đoạn xuất hiện các yếu tố bất định ngoài dự kiến, thị trường hoàn toàn có khả năng lùi sâu hơn trước khi tìm thấy điểm cân bằng. Việc kiểm soát tỷ trọng và giảm áp lực margin sẽ giúp nhà đầu tư duy trì sự chủ động nếu kịch bản tiêu cực kéo dài.

Cân nhắc giải ngân

Dù xu hướng ngắn hạn vẫn đang ở trạng thái tiêu cực, thị trường được kỳ vọng có thể thiết lập vùng đáy trong một đến hai phiên tới.

Ông Nguyễn Thế Minh chỉ ra hai cơ sở cho nhận định này. Thứ nhất, định giá thị trường đã giảm về mức tương đối thấp, với P/E hiện quanh khoảng 12 lần. Thứ hai, nhiều cổ phiếu đã rơi vào trạng thái quá bán sâu, qua đó làm gia tăng khả năng xuất hiện các nhịp hồi kỹ thuật. Lịch sử cho thấy các căng thẳng tại Trung Đông thường chỉ gây ảnh hưởng mạnh trong khoảng một tháng, vì vậy kịch bản tác động tiêu cực sớm dịu lại và xuất hiện các nhịp hồi phục kỹ thuật là hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn cần chuẩn bị nhiều kịch bản khác nhau để chủ động ứng phó với diễn biến thị trường.

Về chiến lược giao dịch, ông Minh gợi ý nhà đầu tư có tỷ trọng tiền mặt lớn có thể cân nhắc bắt đáy một phần với tỷ trọng nhỏ để thăm dò trước, vì rủi ro thị trường vẫn còn cao. Trong trường hợp thị trường tiếp tục xuất hiện thêm một phiên giảm mạnh, có thể cân nhắc mua thêm từng phần. Sau đó, khi xu hướng tăng được xác nhận rõ ràng hơn, nhà đầu tư mới nên nâng dần tỷ trọng.

“Điều cần tránh là giải ngân mạnh ngay trong giai đoạn biến động hiện nay, bởi nếu thị trường tiếp tục giảm sâu thêm vài phiên nữa, rủi ro thua lỗ sẽ rất lớn”, ông Minh nói.

Ông Vũ Duy Khánh cũng cho rằng với những nhà đầu tư đang nắm giữ tỷ trọng tiền mặt lớn, các nhịp điều chỉnh sâu của thị trường đôi khi lại mở ra cơ hội để tìm kiếm những cổ phiếu chất lượng ở mức giá hấp dẫn hơn.

“Trong lịch sử, những sự kiện mang tính “thiên nga đen” thường tạo ra 3 – 4 phiên giảm mạnh liên tiếp, nhưng cũng có giai đoạn chỉ kéo dài 1 – 2 phiên. Sau các phiên giảm rất mạnh, khoảng trên 5%, thống kê cho thấy dù tâm lý thị trường lúc đó rất tiêu cực, nhưng cơ hội sau đó thường tốt hơn. Vì vậy, những nhà đầu tư có kinh nghiệm và còn nguồn tiền thường sẽ theo dõi sát để tìm cơ hội ở những thời điểm như vậy”, ông Khánh phân tích.

Dòng tiền thường ưu tiên các cổ phiếu vốn hóa lớn, có nền tảng cơ bản tốt như nhóm ngân hàng hoặc chứng khoán. Trong thực tế, ở những nhịp giảm mạnh, thường sẽ có một số cổ phiếu đầu ngành xuất hiện tín hiệu hồi phục sớm hơn so với mặt bằng chung của thị trường, qua đó giúp nhà đầu tư có thêm cơ sở để cân nhắc giải ngân.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư theo trường phái giá trị cũng bắt đầu xem xét cổ phiếu khi giá giảm về vùng định giá hấp dẫn, chẳng hạn so sánh mức giá hiện tại với khả năng mang lại cổ tức tiền mặt. Khi mức định giá đủ hấp dẫn, lực cầu đầu tư giá trị có thể xuất hiện và dần hấp thụ lượng cung bán ra trên thị trường.

Theo ông Khánh, thị trường vẫn thường xuất hiện những nhịp cổ phiếu bật lên rồi suy yếu trước khi hình thành xu hướng hồi phục rõ ràng hơn. Vì vậy, điều quan trọng là quan sát xem lực cầu có đủ mạnh để hấp thụ nguồn cung hay không, đặc biệt ở những cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt.