Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam với tổng vốn đầu tư khoảng 67 tỷ USD đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng, khi nhiều địa phương bắt đầu kiến nghị điều chỉnh hướng tuyến để phù hợp hơn với điều kiện thực tế. Mới đây, Bộ Xây dựng đã có văn bản trả lời cử tri tỉnh Quảng Trị liên quan đến đề xuất xem xét điều chỉnh đoạn tuyến đi qua địa bàn tỉnh.
Bộ Xây dựng trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Quảng Trị
Theo Bộ Xây dựng, dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 172/2024/QH15 ban hành ngày 30/11/2024. Sau đó, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị quyết số 106/NQ-CP ngày 23/4/2025 nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ triển khai, tạo cơ sở pháp lý cho việc chuẩn bị đầu tư và triển khai dự án.
Để bảo đảm tiến độ, Bộ Xây dựng đã giao Ban Quản lý dự án Đường sắt triển khai các bước chuẩn bị ban đầu. Hiện nay, đơn vị này đã được chuyển giao nhiệm vụ cho Ban Quản lý dự án Thăng Long làm chủ đầu tư. Chủ đầu tư đang phối hợp chặt chẽ với các địa phương có tuyến đường đi qua cũng như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư – một trong những khâu then chốt của dự án.
Song song với đó, nhiều công việc chuẩn bị khác cũng đang được tiến hành. Ban Quản lý dự án Thăng Long đã triển khai lựa chọn các đơn vị tư vấn quản lý dự án, thực hiện rà phá bom mìn – vật nổ và tổ chức lập báo cáo đánh giá tác động môi trường. Đây là những bước bắt buộc nhằm đảm bảo dự án có thể triển khai đúng quy định và hạn chế tối đa rủi ro trong quá trình thi công.
Một điểm đáng chú ý là Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 265/2025/QH15 ngày 11/12/2025, bổ sung nhiều cơ chế đặc thù nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án. Trong đó, nội dung bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được tách thành các dự án độc lập, sử dụng nguồn vốn từ ngân sách Trung ương và địa phương.
Theo quy định mới, các địa phương sẽ chủ động lập và triển khai các dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn mà không cần thực hiện thủ tục phê duyệt chủ trương đầu tư riêng. Chính phủ sẽ ban hành hướng dẫn chi tiết để đảm bảo việc triển khai thống nhất trên toàn tuyến.
Đối với kiến nghị của cử tri tỉnh Quảng Trị về việc điều chỉnh hướng tuyến, Bộ Xây dựng cho biết sau khi lựa chọn được đơn vị tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, chủ đầu tư sẽ yêu cầu nghiên cứu kỹ lưỡng điều kiện địa hình, địa vật và đặc điểm dân cư tại khu vực tuyến đi qua. Trên cơ sở đó, các phương án hướng tuyến tối ưu sẽ được xem xét, bảo đảm hạn chế tối đa ảnh hưởng đến đời sống người dân cũng như các khu di tích lịch sử, văn hóa và tâm linh.
Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh rằng việc lựa chọn hướng tuyến không chỉ nhằm giảm tác động xã hội mà còn phải tăng cường khả năng kết nối giao thông khu vực, giúp tuyến đường sắt phát huy hiệu quả đầu tư khi đi vào vận hành.
Vingroup rút lui, còn những ai tâm huyết?
Hiện dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đang được đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư. Các cơ quan chức năng đang hoàn thiện báo cáo liên quan đến cơ chế đặc thù, phương thức đầu tư cũng như tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư. Mục tiêu đặt ra là khởi công dự án vào cuối năm nay.
Dự án hạ tầng quy mô lớn này cũng đang thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp tư nhân. Một số đơn vị đã bày tỏ mong muốn tham gia gồm THACO, liên danh Mekolor – Great USA, Xây dựng Thăng Long Quốc gia, Vận tải đường sắt Việt Nam, Discovery, Reign… Trong khi đó, Tập đoàn Vingroup đã quyết định rút lui để tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực khác.
Ở góc độ chuẩn bị năng lực, nhiều doanh nghiệp trong nước cũng đang chủ động đầu tư nhằm tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của dự án. Tập đoàn Hòa Phát đã triển khai dự án sản xuất ray đường sắt và dự kiến đưa ra sản phẩm đầu tiên vào cuối năm 2027. Trong lĩnh vực đầu máy và toa xe, THACO đã thiết lập các mối quan hệ hợp tác chiến lược trong ngành công nghiệp đường sắt và đang triển khai tổ hợp công nghiệp cơ khí – đường sắt tại TP.HCM.
Cùng với đó, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) cũng đề xuất xây dựng một tổ hợp công nghiệp đường sắt với tổng vốn khoảng 17.500 tỷ đồng, nhằm từng bước nội địa hóa công nghệ và thiết bị cho ngành đường sắt.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp xây dựng lớn như Đèo Cả, Vinaconex… cũng đang chuẩn bị nguồn lực, từ nhân sự kỹ thuật đến thiết bị thi công, đồng thời tìm hiểu kinh nghiệm quốc tế để sẵn sàng tham gia vào một trong những dự án hạ tầng lớn nhất của Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/du-an-duong-sat-cao-toc-bac-nam-67-ty-usd-vingroup-rut-lui-con-nhung-ai-tam-huyet-1432080.html
