Tái định giá trong môi trường lãi suất cao

Ông Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Nghiên cứu ngành và cổ phiếu, Công ty Chứng khoán MB (MBS)

Lãi suất đang tạo lập mặt bằng mới cao hơn, thị trường chứng khoán sẽ chuyển sang trạng thái phân hóa mạnh hơn, thay vì tăng giảm đồng đều do mặt bằng lãi suất mới sẽ dần ảnh hưởng tới thanh khoản và khiến dòng tiền chọn lọc hơn. Trong bối cảnh đó, nhóm doanh nghiệp có bảng cân đối kế toán lành mạnh, ít phụ thuộc vào vốn vay và có dòng tiền tốt sẽ chống chịu tốt hơn trước biến động của thị trường.

Nhóm cổ phiếu bất động sản là nhóm chịu tác động phân hóa rõ nhất. 2026 – 2027 là giai đoạn mở rộng mới của bất động sản nhà ở nhờ nguồn cung cải thiện, pháp lý dần được tháo gỡ và kênh trái phiếu doanh nghiệp ấm lên. Tuy nhiên, lãi suất cho vay tăng có thể gây áp lực lên chi phí tài chính của doanh nghiệp địa ốc, nhất là nếu tiến độ pháp lý dự án chậm hoặc doanh nghiệp dùng đòn bẩy cao. Nghĩa là, nhóm doanh nghiệp có quỹ đất sạch, pháp lý rõ ràng, năng lực bán hàng tốt và cấu trúc vốn khỏe vẫn có thể đi lên, còn nhóm vay nợ lớn sẽ chịu sức ép rõ hơn.

Với nhóm chứng khoán, tôi kỳ vọng, yếu tố mặt bằng lãi suất cao hơn sẽ được bù trừ bởi triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán lên thị trường mới nổi trong năm 2026. Khi đó, kỳ vọng dòng vốn ngoại được bổ sung mới, thay vì bị rút ròng trong giai đoạn vừa qua có thể giúp thị trường duy trì mặt bằng thanh khoản tương đương hoặc cao hơn một chút so với năm ngoái. Triển vọng thanh khoản trung bình duy trì trong khi giá nhiều cổ phiếu chứng khoán đang ở mức thấp hơn năm ngoái có thể mang đến một số cơ hội đầu tư.

Với nhóm cổ phiếu ngành hàng tiêu dùng, bức tranh cũng phân hóa rất rõ giữa nhóm hàng thiết yếu và không thiết yếu. Trong năm 2026, tiêu dùng được kỳ vọng cải thiện nhờ hỗ trợ tài khóa và phục hồi sản xuất và thiên về nhu cầu thiết yếu. Nếu lãi suất ở vùng cao hơn, nhóm hàng thiết yếu, dược phẩm, bán lẻ phục vụ nhu cầu cơ bản sẽ không quá bị ảnh hưởng; còn nhóm điện máy, hàng không thiết yếu sẽ nhạy cảm hơn với chi phí vốn và tâm lý thắt chặt chi tiêu.

Hệ thống ngân hàng vẫn còn dư địa tăng tín dụng nhưng sẽ đi kèm áp lực ở phía huy động nguồn vốn. Lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng bình quân đã tăng liên tục từ đầu năm đến nay, lãi suất liên ngân hàng có thời điểm tăng vọt do áp lực thanh khoản ngắn hạn. Các tín hiệu này cho thấy áp lực huy động của các ngân hàng là rất lớn, vì vậy, trong trường hợp room tín dụng được nới thêm thì tín dụng sẽ tăng, nhưng khả năng tăng sẽ phân hóa theo từng ngân hàng. Những ngân hàng có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao, nền huy động bán lẻ ổn định, thanh khoản mạnh và bộ đệm vốn tốt sẽ có sự thuận lợi hơn. Ngược lại, các ngân hàng có tỷ lệ LDR chạm trần quy định, hoặc phụ thuộc nhiều vào huy động kỳ hạn dài sẽ phải cạnh tranh lãi suất đầu vào để huy động nguồn.

Nhìn tổng thể thì chi phí vốn sẽ khó giảm, NIM toàn ngành ngân hàng nhiều khả năng đi ngang, mặt bằng lãi suất cho vay sẽ nhích lên khi các khoản vay ưu đãi hết thời gian ưu đãi và lãi suất thả nổi được điều chỉnh lại. Do đó, trong trường hợp room tín dụng được nới, tín dụng vẫn tăng, nhưng hệ thống sẽ chịu áp lực huy động và áp lực này sẽ giữ chi phí vốn ở mức cao hơn, khiến mặt bằng lãi suất khó quay về vùng thấp như trước.

Ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Phân tích Công ty Chứng khoán Agriseco

Lãi suất đang thiết lập mặt bằng mới cao hơn trước, điều này sẽ có những tác động nhất định đến các nhóm ngành trên thị trường chứng khoán. Trong đó, các nhóm nhạy cảm với lãi suất có thể kể đến như bất động sản, chứng khoán hay tiêu dùng.

Đối với nhóm bất động sản, trong bối cảnh lãi suất cho vay tăng cao và tín dụng tiếp tục được kiểm soát chặt chẽ, thanh khoản thị trường có xu hướng chững lại, gây áp lực lên tốc độ bán hàng và dòng tiền doanh nghiệp. Đồng thời, chi phí tài chính gia tăng sẽ ảnh hưởng mạnh hơn đến các doanh nghiệp có đòn bẩy cao. Tuy nhiên, các doanh nghiệp tập trung vào phân khúc trung cấp, đáp ứng nhu cầu ở thực, vẫn có khả năng duy trì sự ổn định tương đối nhờ nhu cầu bền vững.

Đối với ngành chứng khoán, việc lãi suất huy động tăng làm suy giảm sức hấp dẫn của kênh cổ phiếu so với kênh tiền gửi. Hệ quả là dòng tiền vào thị trường có thể bị thu hẹp, kéo theo thanh khoản giao dịch giảm, từ đó ảnh hưởng không tích cực đến hoạt động môi giới, cho vay ký quỹ cũng như hiệu quả kinh doanh của các công ty chứng khoán.

Ở nhóm tiêu dùng, môi trường lãi suất cao làm gia tăng áp lực trả nợ và thúc đẩy xu hướng tiết kiệm của người dân. Do đó, các ngành hàng không thiết yếu như điện máy, ô tô hay hàng xa xỉ có thể đối mặt với nhu cầu suy yếu do người tiêu dùng trì hoãn chi tiêu.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp sở hữu lượng tiền mặt lớn và có doanh thu tài chính đáng kể từ tiền gửi, sẽ được hưởng lợi tương đối từ mặt bằng lãi suất cao. Bên cạnh đó, các lĩnh vực mang tính phòng thủ như điện, nước, y tế, dược phẩm và hàng tiêu dùng thiết yếu ít chịu ảnh hưởng hơn, nhờ nhu cầu tiêu dùng duy trì ổn định bất chấp biến động của chu kỳ lãi suất.

Theo quan điểm của tôi, ngay cả khi hạn mức tín dụng được nới, các ngân hàng chưa chắc sẽ đẩy mạnh cho vay ngay trong ngắn hạn, do vẫn cần ưu tiên cân đối lại tỷ lệ LDR cũng như ổn định nguồn vốn đầu vào trước khi tăng tốc giải ngân. Thực tế, mặt bằng LDR cao hiện nay chủ yếu phản ánh áp lực thanh khoản mang tính thời điểm, khi tăng trưởng tín dụng đang vượt tốc độ huy động.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước vẫn còn dư địa hỗ trợ thanh khoản thông qua các công cụ điều tiết như nghiệp vụ thị trường mở hoặc điều phối dòng tiền từ Kho bạc Nhà nước. Tuy nhiên, trong thời gian tới, nếu tăng trưởng huy động vẫn không theo kịp tín dụng, áp lực cạnh tranh vốn đầu vào giữa các ngân hàng sẽ tiếp diễn, qua đó, khiến chi phí vốn duy trì ở mức cao.

Ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc Khối Tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Thiên Việt (TVS)

Nền lãi suất huy động và cho vay liên tục đi lên kể từ cuối năm 2025 đến nay, ảnh hưởng trọng yếu tới dòng tiền tham gia thị trường chứng khoán do nhà đầu tư sẽ phân bổ một phần tài sản dành cho kênh tiền gửi, đồng thời xu thế tăng lãi suất cũng ảnh hưởng tới chi phí vay để giao dịch chứng khoán. Nhìn chung, trong môi trường lãi suất tăng, dòng tiền tham gia thị trường sẽ không dồi dào như giai đoạn tiền rẻ, do đó, hoạt động đầu tư sẽ mang tính chọn lọc, tập trung vào các nhóm cổ phiếu có câu chuyện hỗ trợ mạnh.

Đối với các nhóm cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất, lĩnh vực bất động sản nhà ở đã tạo đỉnh trung hạn kể từ khi lãi suất huy động hình thành xu thế tăng mới kể từ tháng 10/2025. Lãi suất tăng kéo theo sự thu hẹp của dòng tiền tham gia vào thị trường bất động sản cũng như tác động trực tiếp tới bức tranh tài chính của các chủ đầu tư bất động sản. Dù vậy, sau nhiều tháng điều chỉnh, nhóm cổ phiếu bất động sản đang có tín hiệu cân bằng và hình thành các nhịp hồi phục kỹ thuật trong ngắn hạn.

Trong khi đó, lĩnh vực chứng khoán cũng chịu ảnh hưởng do lãi suất tăng tác động tới quy mô thanh khoản trên thị trường thứ cấp. Mặc dù vậy, nhóm cổ phiếu này vẫn được nâng đỡ bởi triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán trong năm 2026, theo khung phân loại của FTSE Russell.

Nhu cầu về vốn cao của nền kinh tế để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng GDP tiếp tục kéo theo nhu cầu mở nguồn vốn đầu vào của hệ thống ngân hàng thương mại, trong bối cảnh tín dụng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ đạo của nền kinh tế. Chúng tôi nhận định xu thế tăng lãi suất huy động để gia tăng tính cạnh tranh về nguồn vốn đầu vào vẫn là tâm điểm của hệ thống trong nửa đầu năm 2026. Diễn biến này cũng kéo theo việc điều chỉnh lãi suất cho vay tại nhiều ngân hàng để cân đối NIM.

Chúng tôi dự báo lãi suất huy động bình quân tăng 1%/năm trong năm 2026; đồng thời, lãi suất cho vay bình quân 12 tháng dự kiến sẽ tăng từ 0,5 – 0,75%/năm trong năm nay. Việc nền lãi suất neo cao hơn so với năm 2025 cũng góp phần duy trì chênh lệch lãi suất dương giữa VND và USD để hỗ trợ ổn định tỷ giá.