Sự phân hóa rõ nét trong tiêu thụ cùng diễn biến phục hồi của giá bán đang tạo ra một trạng thái “chuyển pha” đối với ngành thép ngay từ những tháng đầu năm 2026.
Hai tháng đầu năm ghi nhận bức tranh không đồng đều giữa các phân khúc, trong khi thép xây dựng và HRC duy trì đà tăng trưởng mạnh, mảng tôn mạ lại đang chịu áp lực rõ rệt từ xuất khẩu suy yếu.
Cụ thể, sản lượng tiêu thụ thép xây dựng đạt khoảng 2,5 triệu tấn, tăng 39% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ nhu cầu nội địa cải thiện. Đáng chú ý hơn, HRC ghi nhận mức tăng tới 214%, trở thành động lực tăng trưởng chính của toàn ngành, với sự đóng góp lớn từ công suất mới khi dự án Dung Quất 2 của Tập đoàn Hòa Phát đi vào vận hành.
Ngược lại, nhóm tôn mạ tiếp tục chịu áp lực khi sản lượng giảm 22%, trong đó xuất khẩu giảm sâu tới 45%. Sự suy yếu của thị trường bên ngoài khiến nhiều doanh nghiệp trong nhóm này chưa thể bắt nhịp với đà phục hồi chung, dù nhu cầu nội địa vẫn duy trì ở mức tương đối ổn định.
Trong khi đó, mặt bằng giá thép trong nước đã bắt đầu có tín hiệu cải thiện. Giá thép xây dựng tăng khoảng 10% từ đầu năm, trong khi giá thép cán nóng nhích lên trong nửa cuối tháng 3. Tuy nhiên, động lực chính của đợt tăng này không đến từ cầu, mà chủ yếu xuất phát từ áp lực chi phí khi giá nguyên liệu đầu vào như than cốc và quặng sắt tăng, cùng với chi phí vận chuyển neo cao theo giá dầu.
Diễn biến này khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp vẫn chưa thực sự cải thiện rõ rệt, bởi phần tăng của giá bán mới chỉ đủ bù đắp một phần chi phí. Điều đó cũng lý giải vì sao thị trường vẫn đang chờ đợi một động lực đủ mạnh để tạo ra sự thay đổi thực chất hơn về hiệu quả kinh doanh trong các quý tới.
Yếu tố có thể đóng vai trò bước ngoặt nằm ở chính sách thương mại liên quan đến thép nhập khẩu. Cuối tháng 10/2025, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 3176/QĐ-BCT, chính thức khởi động điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với thép cán nóng khổ rộng có xuất xứ từ Trung Quốc, với mã vụ việc AC03.AD20.
Động thái này được đưa ra trong bối cảnh lượng thép khổ rộng giá rẻ từ Trung Quốc gia tăng đột biến, được cho là nhằm né thuế chống bán phá giá áp dụng với thép khổ hẹp. Chỉ trong 7 tháng đầu năm 2025, lượng nhập khẩu nhóm sản phẩm này đã lên tới 832 nghìn tấn, cao gấp 18 lần so với cùng kỳ năm trước và tạo áp lực đáng kể lên thị trường trong nước.
Theo đánh giá của Chứng khoán Rồng Việt, kết quả chính thức của cuộc điều tra có thể được công bố trong vòng một đến hai quý tới. Kịch bản được kỳ vọng là các sản phẩm thuộc diện điều tra sẽ bị áp thuế với mức tương đương thép khổ nhỏ hiện hành. Nếu điều này xảy ra, cấu trúc cạnh tranh trên thị trường nội địa có thể thay đổi đáng kể, khi nguồn cung giá rẻ bị hạn chế.
Tác động trực tiếp dễ thấy nhất là đối với phân khúc HRC, nơi các doanh nghiệp nội địa đang từng bước gia tăng công suất và thị phần. Trong đó, Hòa Phát được đánh giá là doanh nghiệp được hưởng lợi lớn nhất. Việc giảm áp lực từ hàng nhập khẩu có thể giúp giá bán ổn định hơn, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp cải thiện biên lợi nhuận sau giai đoạn dài chịu sức ép cạnh tranh.
Đáng chú ý, dù HRC là đầu vào của tôn mạ, tác động lan tỏa lại không hoàn toàn tiêu cực đối với nhóm doanh nghiệp hạ nguồn. Trong điều kiện giá HRC tăng, các doanh nghiệp tôn mạ thường có thể tận dụng lượng tồn kho giá thấp để cải thiện biên lợi nhuận trong ngắn hạn.
Đồng thời, mặt bằng giá bán sản phẩm đầu ra cũng có dư địa điều chỉnh tăng, góp phần bù đắp áp lực chi phí. Do vậy, các doanh nghiệp tôn mạ hàng đầu trong nước như Tập đoàn Hoa Sen (HSG) hay Thép Nam (NKG) cũng sẽ được hưởng lợi.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/ket-qua-dieu-tra-thep-trung-quoc-co-the-lo-dien-trong-quy-2-co-hoi-mo-ra-voi-hoa-phat-hoa-sen-nam-kim-1437850.html
