Áp lực từ bên ngoài lan nhanh
Thị trường năng lượng toàn cầu đang trải qua giai đoạn biến động mạnh khi căng thẳng tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ. Giá dầu Brent trong quý I/2026 đạt bình quân khoảng 80,7 USD/thùng, trong khi giá giao ngay đầu tháng 4 có thời điểm lên tới khoảng 109 USD/thùng.
Không chỉ giá dầu thô, chênh lệch giá các sản phẩm lọc hóa dầu như diesel và nhiên liệu bay cũng gia tăng khiến chi phí nhập khẩu của các doanh nghiệp phân phối xăng dầu tăng đáng kể.
Ở khu vực châu Á, nhiều quốc gia đã áp dụng các biện pháp bảo vệ an ninh năng lượng. Trung Quốc và Nga tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu, Thái Lan cấm xuất khẩu xăng dầu từ đầu tháng 3. Những động thái này khiến nguồn cung khu vực trở nên thắt chặt hơn, buộc doanh nghiệp phải tìm kiếm nguồn thay thế với chi phí cao hơn.
Chi phí tăng nhưng giá bán không thể tăng tương ứng
Điểm đáng chú ý là các biến động trên không chuyển hóa thành lợi nhuận cho doanh nghiệp phân phối, mà ngược lại tạo áp lực lớn lên biên lợi nhuận.
Theo phân tích của HSC, khi chi phí đầu vào tăng nhanh nhưng giá bán lẻ được điều chỉnh theo chu kỳ, doanh nghiệp không thể chuyển toàn bộ chi phí sang người tiêu dùng.
Thực tế, chỉ trong tháng 3, giá cơ sở xăng RON95 đã biến động mạnh từ 27.047 đồng/lít lên 33.120 đồng/lít, tăng hơn 22%, sau đó tiếp tục điều chỉnh qua các kỳ điều hành. Biên độ dao động lớn trong thời gian ngắn khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong quản trị tồn kho và chi phí.
Cùng lúc, Quỹ bình ổn giá xăng dầu được sử dụng với tần suất cao nhằm ổn định giá bán lẻ. Số dư quỹ ước tính giảm từ hơn 5.600 tỷ đồng vào cuối quý III/2025 xuống còn khoảng 2.600 tỷ đồng vào giữa tháng 3/2026. Nhà nước sau đó tạm ứng thêm 8.000 tỷ đồng từ ngân sách.
Ở cấp độ doanh nghiệp, áp lực dòng tiền thể hiện rõ. PV Oil cho biết trong giai đoạn từ 5/3 đến 13/3, số dư quỹ tại doanh nghiệp đã giảm từ âm 138 tỷ đồng xuống âm hơn 402 tỷ đồng, tương đương mức chi ra khoảng 33 tỷ đồng mỗi ngày.
Lợi nhuận điều chỉnh giảm sâu
Trong bối cảnh đó, các dự báo lợi nhuận đã được điều chỉnh mạnh theo hướng thận trọng hơn. Theo dự báo của HSC, lợi nhuận sau thuế năm 2026 của Petrolimex (PLX) chỉ còn khoảng 711 tỷ đồng, giảm khoảng 74% so với mức 2.696 tỷ đồng của năm 2025. Sang năm 2027, lợi nhuận có thể phục hồi lên khoảng 2.327 tỷ đồng, trước khi đạt khoảng 3.659 tỷ đồng vào năm 2028.
Với PV Oil (OIL), lợi nhuận năm 2026 được dự báo chỉ còn khoảng 180 tỷ đồng, giảm gần 59% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp có thể ghi nhận mức phục hồi lên khoảng 520 tỷ đồng vào năm 2027 và 860 tỷ đồng vào năm 2028.
Đáng chú ý, theo phân tích của HSC, mối tương quan giữa giá dầu Brent và lợi nhuận của các doanh nghiệp phân phối tại Việt Nam là khá thấp, với hệ số R² chỉ dao động từ khoảng 0,02 đến 0,24. Điều này cho thấy biến động giá dầu không phải là yếu tố quyết định trực tiếp đến lợi nhuận của nhóm doanh nghiệp này.
Lãnh đạo Petrolimex cho biết, doanh nghiệp sẵn sàng chấp nhận giảm biên lợi nhuận để duy trì nguồn cung và ổn định thị trường. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp chủ động hấp thụ một phần chi phí tăng thêm thay vì chuyển toàn bộ sang giá bán.
Theo phân tích của HSC, lợi nhuận của doanh nghiệp phân phối xăng dầu đặc biệt nhạy cảm với biến động biên lợi nhuận. Chỉ cần biên lợi nhuận gộp giảm 50 đồng/lít, lợi nhuận của Petrolimex có thể giảm khoảng 692 tỷ đồng, trong khi PV Oil có thể giảm khoảng 234 tỷ đồng.
Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu nhóm phân phối xăng dầu đã ghi nhận nhịp điều chỉnh mạnh, giảm trung bình khoảng 39% trong vòng một tháng gần đây.
Trong bối cảnh đó, HSC đưa ra quan điểm thận trọng. Petrolimex được nâng khuyến nghị lên mức “nắm giữ” với giá mục tiêu khoảng 41.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng dư địa tăng không đáng kể, trong khi PV Oil bị hạ xuống mức “bán” với mức giảm kỳ vọng khoảng 25%.
Đáng chú ý, dòng tiền đầu tư có xu hướng dịch chuyển sang nhóm dịch vụ dầu khí như PVD hay PVS là những doanh nghiệp có mức độ hưởng lợi trực tiếp hơn từ chu kỳ giá dầu.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/gia-dau-the-gioi-bien-dong-tac-dong-ra-sao-den-doanh-nghiep-phan-phoi-xang-dau-1438881.html
