Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 98/NQ-CP ngày 6/4/2026 nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 265/2025/QH15, cho phép tách riêng nội dung bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam thành các dự án độc lập. Đồng thời, một số nội dung tại Phụ lục I và II của Nghị quyết số 106/NQ-CP trước đó cũng được điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu triển khai thực tế.
Theo cơ chế mới, toàn bộ dự án được chia thành 17 dự án độc lập, tạo điều kiện linh hoạt trong tổ chức thực hiện. Người có thẩm quyền quyết định đầu tư có thể tiếp tục phân tách thành các dự án thành phần hoặc các hạng mục độc lập, tùy theo nhu cầu triển khai.
Một điểm đáng chú ý là thủ tục đầu tư được rút gọn đáng kể. Người quyết định đầu tư không cần thực hiện bước phê duyệt chủ trương như thông lệ, mà có thể trực tiếp tổ chức lập, thẩm định và phê duyệt dự án, đồng thời triển khai xây dựng các khu tái định cư trên cơ sở thiết kế sơ bộ trong báo cáo nghiên cứu tiền khả thi. Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị mặt bằng – khâu thường gây chậm trễ trong các dự án hạ tầng quy mô lớn.
Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật sẽ được triển khai sau khi chủ đầu tư bàn giao hồ sơ và mốc giới giải phóng mặt bằng trên thực địa cho các địa phương và các đơn vị liên quan, trong đó có Tập đoàn Điện lực Việt Nam. Các nội dung phát sinh sẽ được cập nhật, tổng hợp và điều chỉnh trong quá trình thực hiện, đồng thời được bố trí vốn từ ngân sách trung ương và địa phương theo từng giai đoạn.
Ở khâu lựa chọn nhà thầu, nghị quyết cho phép áp dụng linh hoạt các hình thức như chỉ định thầu hoặc đấu thầu hạn chế đối với các gói cung cấp hàng hóa, dịch vụ tư vấn, phi tư vấn và xây lắp. Tuy vậy, quy trình và thủ tục vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về đấu thầu, nhằm đảm bảo tính minh bạch và kiểm soát rủi ro.
Về kỹ thuật, Bộ Xây dựng được giao phối hợp với các bộ, ngành và địa phương để chỉ đạo công tác thiết kế theo hướng tối ưu hóa tuyến, ưu tiên phương án tuyến thẳng nhất có thể. Yêu cầu đặt ra là đảm bảo độ chính xác về thông số kỹ thuật, đồng thời phù hợp với điều kiện địa hình, địa chất, thủy văn. Việc hạn chế điều chỉnh tuyến sau khi đã giải phóng mặt bằng được nhấn mạnh nhằm tránh phát sinh chi phí và lãng phí nguồn lực.
Cùng với đó, các cơ chế đặc thù, đặc biệt sẽ tiếp tục được theo dõi và đánh giá trong quá trình triển khai. Những vướng mắc phát sinh sẽ được kịp thời báo cáo, đề xuất xử lý để bảo đảm phù hợp thực tiễn, đồng thời phòng ngừa các rủi ro pháp lý và tiêu cực có thể xảy ra.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 67 tỷ USD, hiện đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng. Theo kế hoạch, dự án hướng tới mục tiêu khởi công vào cuối năm 2026. Hồ sơ mời thầu cho các gói khảo sát và lập báo cáo nghiên cứu khả thi đang được hoàn thiện, dự kiến lựa chọn nhà thầu trong quý II cùng năm.
Trong bối cảnh đó, sự quan tâm từ khu vực tư nhân cũng gia tăng rõ rệt. Nhiều doanh nghiệp đã bày tỏ mong muốn tham gia theo mô hình đối tác công – tư hoặc đầu tư kinh doanh. Danh sách các nhà đầu tư quan tâm hiện đã lên tới 13 đơn vị, trong đó có những cái tên như THACO, liên danh Mekolor – Great USA, Xây dựng Thăng Long Quốc gia, Vận tải đường sắt Việt Nam, Discovery hay Reign. Ở chiều ngược lại, Vingroup đã lựa chọn rút lui để tập trung nguồn lực cho các dự án khác.
Những điều chỉnh về cơ chế, cùng với sự tham gia ngày càng rõ nét của khu vực tư nhân đang cho thấy nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn trong khâu chuẩn bị đầu tư – yếu tố then chốt để dự án hạ tầng quy mô lớn này có thể bước vào giai đoạn triển khai thực chất trong thời gian tới.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/sieu-du-an-duong-sat-cao-toc-67-ty-usd-se-duoc-trien-khai-theo-cau-truc-moi-1438922.html
