Nâng hạng thị trường: Kỳ vọng dòng vốn tỷ USD và “định giá lại” chứng khoán Việt Nam

Ông Hoàng Việt Phương – Giám đốc Khối Nghiên cứu & Tư vấn đầu tư VNDIRECT

FTSE Russell đã chính thức xác nhận nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ Frontier Market (Thị trường Cận biên) lên Secondary Emerging Market, với hiệu lực từ tháng 9/2026. Đây là bước ngoặt mang tính cấu trúc, phản ánh quá trình cải cách kéo dài nhiều năm của Việt Nam đã được ghi nhận, đồng thời đưa thị trường chuyển từ trạng thái “câu chuyện kỳ vọng” sang “catalyst hiện thực” trong mắt dòng vốn quốc tế.

Ông Hoàng Việt Phương

Về mặt triển khai, FTSE Russell áp dụng cơ chế phân bổ tỷ trọng theo lộ trình nhiều giai đoạn nhằm giảm thiểu biến động thị trường. Theo đó, từ kỳ review tháng 9/2026, Việt Nam sẽ bắt đầu được thêm vào hệ thống chỉ số FTSE Emerging Markets với tỷ trọng ban đầu ước tính khoảng 0,2 – 0,4%, đồng thời từng bước bị loại khỏi rổ FTSE Frontier Index. Quá trình này không diễn ra theo hình thức “thoái toàn bộ” trong một lần, mà được thiết kế theo cơ chế chuyển tiếp đồng bộ giữa hai rổ chỉ số.

Cụ thể, tỷ trọng của Việt Nam trong Frontier Index sẽ được giảm dần qua các kỳ cơ cấu (thường là bán niên) cho đến khi về 0, trong khi tỷ trọng trong các chỉ số Emerging Markets được nâng lên tương ứng theo từng bước cho tới mức mục tiêu. Cách tiếp cận này giúp tạo trạng thái chuyển tiếp dòng vốn tương đối mượt mà, hạn chế cú sốc cung – cầu và giảm áp lực bán đột ngột từ các quỹ Frontier.

Theo quan điểm của tôi, dù tỷ trọng ban đầu còn khiêm tốn, việc chính thức xuất hiện trong danh mục đầu tư của các quỹ thị trường mới nổi toàn cầu mang ý nghĩa quan trọng, mở ra dư địa thu hút dòng vốn cả thụ động (ETF) và chủ động vào thị trường chứng khoán Việt Nam trong trung hạn.

Ước tính, dòng vốn ETF mô phỏng FTSE có thể giải ngân khoảng 1 tỷ USD trong giai đoạn đầu, trong khi tổng dòng vốn (bao gồm cả quỹ chủ động) có thể đạt 3,5 – 5 tỷ USD, tập trung chủ yếu vào các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao và có tỷ lệ free-float tốt. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý dòng vốn này sẽ phân bổ theo lộ trình thay vì vào ngay lập tức; trong đó, các quỹ chủ động thường có xu hướng đi trước quá trình nâng hạng từ 6 – 12 tháng, còn dòng vốn thụ động sẽ tập trung mạnh vào các kỳ cơ cấu danh mục.

Mặt khác, thông tin FTSE Russell chính thức xác nhận nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ Frontier Market lên Secondary Emerging Market trong bối cảnh Mỹ và Iran vừa đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần và hướng tới đàm phán ngừng bắn lâu dài là các yếu tố thuận lợi giúp ổn định tâm lý nhà đầu tư và thị trường chứng khoán thời gian tới.

Ông Nguyễn Tiến Dũng – Trưởng phòng Nghiên cứu Ngành & Cổ phiếu CTCP CK MB (MBS)

Việc Việt Nam được FTSE xác nhận nâng hạng lên Thị trường Mới nổi Thứ cấp từ tháng 9/2026 sẽ thu hút dòng tiền từ các quỹ thụ động (ETF) và chủ động. Đối với các quỹ thụ động, quá trình giải ngân sẽ diễn ra theo 4 đợt, bắt đầu từ ngày 21/9/2026 đến tháng 9/2027 với tỷ lệ đưa vào lần lượt là 10% – 20% – 35% – 35%, do đó đối với các quỹ thụ động, đây là một quá trình giải ngân có lộ trình, chứ không phải một cú bơm vốn một lần.

Ông Nguyễn Tiến Dũng

Trong danh sách hiện tại của FTSE Russell đã có các tên nổi bật như VCB, BID, HPG, VIC, VHM, FPT, VNM, MSN, SAB, SSI, VND, VCI, VIX, VRE, VJC… Tuy nhiên, đây mới là danh sách sơ bộ và danh sách cuối cùng sẽ được công bố vào 21/8/2026.

Dòng tiền từ các quỹ chủ động có thể vào sớm hơn ngay khi Việt Nam được xác nhận nâng hạng, tuy nhiên sẽ có sự chọn lọc đối với dòng tiền này, theo đó tôi kỳ vọng nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao, free-float tốt, định giá còn hấp dẫn và thuận lợi cho quỹ ngoại giải ngân sẽ được lựa chọn.

Đối với nhóm hưởng lợi rõ nét nhất ở giai đoạn đầu, tôi nghiêng về blue-chip tài chính và các cổ phiếu đầu ngành có tính dẫn dắt, bởi đây là nhóm vừa dễ được quỹ chủ động nâng tỷ trọng sớm bởi tính đại diện cho thị trường, vừa thuộc danh sách mua vào của các quỹ thụ động sau này. Tuy nhiên, trong từng nhóm sẽ có sự phân hóa mạnh: mã nào đồng thời đáp ứng được quy mô, thanh khoản, dư địa sở hữu nước ngoài, minh bạch và câu chuyện tăng trưởng lợi nhuận thì sẽ hưởng lợi rõ hơn phần còn lại.

Bộ lọc đầu tiên là quy mô, thanh khoản và room ngoại, các yếu tố này nói lên khả năng hấp thụ dòng tiền quốc tế bởi quy mô dòng vốn ngoại tiềm năng khá lớn so với thị trường Việt Nam. Bộ lọc thứ hai là minh bạch thông tin, chất lượng báo cáo tài chính, lịch sử tuân thủ và quản trị công ty, quan hệ nhà đầu tư chuyên nghiệp đây là những yếu tố ngày càng quan trọng khi nhà đầu tư tổ chức nước ngoài nâng chuẩn đánh giá tại Việt Nam. Bộ lọc thứ ba là yếu tố kinh doanh cơ bản của doanh nghiệp, theo đó những doanh nghiệp có nền tảng lợi nhuận bền vững, dòng tiền thật, đòn bẩy hợp lý và định giá hấp dẫn sẽ được ưu tiên lựa chọn.

Tôi cho rằng sau nâng hạng, thị trường sẽ bước sang một giai đoạn mới: từ câu chuyện kỳ vọng nâng hạng, chuyển sang câu chuyện chất lượng doanh nghiệp và định giá. Do đó, cơ hội dài hạn sẽ thuộc về các doanh nghiệp đầu ngành mang chuẩn quốc tế: minh bạch, tăng trưởng có thể dự báo, quản trị bài bản, tôn trọng cổ đông thiểu số và có khả năng duy trì thanh khoản đủ lớn cho dòng vốn tổ chức. Trong ngắn hạn, thị trường có thể phản ứng mạnh với câu chuyện nâng hạng, nhưng trong trung và dài hạn, dòng tiền ngoại sẽ ở lại với những doanh nghiệp thực sự có chất lượng, chứ không chỉ với những cổ phiếu tăng nhờ hiệu ứng sự kiện.