Doanh nghiệp “tích cốc, phòng cơ”

Lợi nhuận “ở lại” với doanh nghiệp

Trong mỗi mùa đại hội cổ đông, câu chuyện cổ tức luôn là tâm điểm thảo luận; không ít hội trường trở nên căng thẳng khi vấn đề này được đưa ra bàn bạc. Cả doanh nghiệp và cổ đông đều muốn tối ưu lợi ích của mình: doanh nghiệp cần giữ lại nguồn lực để đảm bảo hoạt động và chuẩn bị cho các kế hoạch dài hạn, trong khi cổ đông lại mong muốn được chia sẻ thành quả kinh doanh bằng dòng tiền cụ thể.

Như thường lệ, năm nay, vấn đề cổ tức vẫn là mối quan tâm của nhiều nhà đầu tư. Trong đó, có không ít doanh nghiệp dự kiến sẽ không chia cổ tức cho năm tài chính 2025, hoặc năm 2026 sau khi đánh giá tình hình thực tế.

Tổng công ty cổ phần Khoan và Dịch vụ khoan Dầu khí (PV Drilling, mã PVD) cho biết, với lợi nhuận sau thuế đạt được trong năm 2025 là 663,2 tỷ đồng, sau khi trích lập các quỹ theo quy định, lợi nhuận còn lại có thể dùng để chia cổ tức năm 2025 là hơn 370 tỷ đồng. Tuy nhiên, xét đến nhu cầu đầu tư cùng với việc cân đối nguồn vốn và dòng tiền, PV Drilling đề xuất phương án không chi trả cổ tức năm 2025.

Công ty cổ phần Tập đoàn Masan (mã MSN) cũng công bố tài liệu họp đại hội cổ đông 2026 với nội dung không chia cổ tức năm 2025. Nếu được thông qua, đây sẽ là năm thứ ba liên tiếp cổ đông Masan không nhận cổ tức.

Tại đại hội của Công ty cổ phần Công nghệ Viễn Thông Sài Gòn (SaigonTel, mã SGT) ngày 15/4/2026, một cổ đông chia sẻ rằng đã nắm giữ cổ phiếu SGT gần 2 năm rưỡi nhưng chưa nhận được cổ tức. Thực tế, năm 2025, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối của Công ty khoảng 674 tỷ đồng. Tuy nhiên, để thực hiện kế hoạch năm 2026, SaigonTel muốn giữ lại toàn bộ lợi nhuận sau thuế để tái đầu tư, bổ sung vào nguồn vốn lưu động.

Công ty cổ phần Ánh Dương Việt Nam (Vinasun, mã VNS) dự kiến tổ chức đại hội cổ đông vào cuối tháng 4/2026 và cổ tức được dự báo sẽ là một trong những nội dung được cổ đông thảo luận sôi nổi nhất. Trong các mùa đại hội trước, ban lãnh đạo Vinasun luôn nhấn mạnh, dù trong bối cảnh cạnh tranh và khó khăn, Công ty vẫn duy trì mức cổ tức ổn định từ 10 – 20%/năm, tùy theo kết quả kinh doanh.

Nhìn lại lịch sử trả cổ tức của Vinasun, từ năm 2008 đến nay, chỉ có 2 năm doanh nghiệp “lỡ hẹn” với cổ đông là 2020 – 2021, khi ghi nhận khoản lỗ kỷ lục do dịch Covid-19. Tuy nhiên, đến năm 2026, dù kế hoạch kinh doanh dự kiến có lãi 32,68 tỷ đồng, Công ty vẫn không lên phương án chia cổ tức như thông lệ.

Trong khi đó, tại Công ty cổ phần Đầu tư Phát triển máy Việt Nam (VIMID, mã VVS), năm 2024 là lần đầu tiên doanh nghiệp này chia cổ tức cho cổ đông kể từ khi đưa cổ phiếu giao dịch trên UPCoM vào năm 2022.

Chia sẻ với Báo Đầu tư Chứng khoán trước đó, VIMID cho biết, trong giai đoạn 2021 – 2024, kể từ khi đại chúng hóa, với mục tiêu ưu tiên đáp ứng nguồn vốn kinh doanh, đặc biệt để ứng phó với những khó khăn, bất lợi và các sự kiện bất khả kháng xảy ra trong và ngoài nước như dịch bệnh Covid-19, xung đột địa chính trị…, VIMID đã xin ý kiến cổ đông về việc không chia cổ tức. Đến đại hội cổ đông thường niên 2025, Công ty mới thông qua phương án chi trả cổ tức 10% bằng tiền mặt, sau nhiều năm hoạt động và tích lũy lợi nhuận.

Nhưng đến năm nay, tài liệu đại hội 2026 cho thấy, cổ đông VIMID có thể sẽ không nhận được cổ tức năm 2025, dù lợi nhuận sau thuế trong năm qua của doanh nghiệp tăng 369,2% so với năm liền trước, đạt 321,1 tỷ đồng.

Không phải nhà đầu tư nào cũng vui vẻ với quyết định giữ lại lợi nhuận của doanh nghiệp. Với nhiều người, đặc biệt là các cổ đông lớn tuổi, cổ tức là nguồn thu nhập ổn định. Việc doanh nghiệp cắt giảm khoản thu này không chỉ tác động đến kỳ vọng, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền thực nhận của cổ đông.

Với trường hợp của VIMID, dù không chia cổ tức, Công ty lại muốn chào bán hơn 21,52 triệu cổ phiếu cho cổ đông theo tỷ lệ 1:1, với giá 25.000 đồng/cổ phiếu. Tổng số tiền huy động dự kiến là 538,12 tỷ đồng và sẽ được sử dụng toàn bộ để trả nợ vay tổ chức tín dụng. Ngay sau khi nội dung này được công bố, cổ phiếu VVS đã giảm sàn trong hai phiên 27 và 30/3, kéo thị giá giảm 15%.

Tại Vinasun, cổ đông lớn là Công ty TNHH Tư vấn Kim Ngưu đăng ký bán toàn bộ gần 8,3 triệu cổ phiếu VNS ngay trước thềm đại hội. Trên thị trường, VNS từng được đánh giá là khoản đầu tư “an toàn” khi kể từ tháng 5/2025, cổ phiếu chỉ dao động trong vùng 9.000 – 10.000 đồng/cổ phiếu. Tuy nhiên, từ tháng 3/2026 đến nay, vùng an toàn của Vinasun đã hoàn toàn bị xuyên thủng, hiện chỉ giao dịch quanh mốc 8.000 đồng/cổ phiếu.

Đánh đổi hiện tại cho kỳ vọng tương lai

Phần lợi nhuận giữ lại có thể trở thành đòn bẩy cho tăng trưởng trong các chu kỳ tiếp theo.

Trong nhiều trường hợp, việc doanh nghiệp lựa chọn giữ lại lợi nhuận thay vì chia cổ tức không nên được nhìn nhận như một tín hiệu tiêu cực, mà cần được đặt trong bối cảnh chiến lược phát triển dài hạn. Khi dòng tiền được tái đầu tư vào mở rộng sản xuất, nâng cấp công nghệ hoặc tìm kiếm cơ hội M&A, phần lợi nhuận giữ lại có thể trở thành đòn bẩy cho tăng trưởng trong các chu kỳ tiếp theo.

Bà Nguyễn Cẩm Phương, Tổng giám đốc SaigonTel chia sẻ, việc chưa chia cổ tức trong thời gian qua không phải vì Công ty không có lợi nhuận, mà do ưu tiên giữ lại nguồn lực để đầu tư. Trong 3 năm gần đây, SaigonTel dồn vốn cho việc mở rộng quỹ đất và phát triển hạ tầng khu công nghiệp trong bối cảnh thị trường và tín dụng đều không thuận lợi.

Do đó, lãnh đạo SaigonTel cho rằng, đây là giai đoạn buộc phải thực hiện nếu muốn tạo nền tảng dài hạn. Cách đi này giúp Công ty tích lũy được tài sản cho tương lai, đổi lại cổ đông phải chờ đợi lâu hơn.

Tại Masan, Tập đoàn sẽ tiếp tục củng cố bảng cân đối kế toán, giảm chi phí tài chính và tỷ lệ sở hữu trong các mảng kinh doanh không cốt lõi, nhằm đơn giản hóa cấu trúc tập đoàn và xây dựng nền tảng tiêu dùng – bán lẻ tập trung. Đặc biệt, mỗi công ty thành viên của Masan đều có mục tiêu tăng trưởng rõ ràng trong năm nay.

Cụ thể, WinCommerce đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu ròng từ 15 – 21% so với năm trước, đồng thời nâng biên lợi nhuận NPAT mục tiêu lên mức 1,8 – 3% và mở mới từ 1.000 – 1.500 cửa hàng. Masan Consumer đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu ròng trong khoảng 11 – 15%. Đối với Masan MeatLife, mục tiêu là doanh thu ròng tăng trưởng trong khoảng 9 – 14%.

Tương tự với PV Drilling, trong năm 2026, Công ty sẽ tìm kiếm cơ hội đầu tư thêm các giàn khoan và thiết bị kỹ thuật giếng khoan để đảm bảo nguồn lực cho giai đoạn tăng trưởng mới.

Tổng chi phí đầu tư trong năm 2026 của PV Drilling dự kiến khoảng 4.229 tỷ đồng, chủ yếu thực hiện các dự án chuyển tiếp từ năm 2025, mua lại vốn góp của các bên BCC; đồng thời đầu tư thêm một giàn khoan tự nâng đa năng nhằm tiếp tục chủ động cung cấp dịch vụ cho các công ty dầu khí trong nước và nước ngoài.

Tuy nhiên, không phải mọi kế hoạch mở rộng đầu tư đều nhận được sự đồng thuận từ các “ông, bà chủ” doanh nghiệp. Vinasun là một ví dụ điển hình.

Trong nhiều kỳ gặp gỡ cổ đông, nhà đầu tư luôn bày tỏ lo ngại về định hướng và khả năng cạnh tranh của Vinasun trước các hãng taxi đang liên tục chuyển đổi sang xe điện để phù hợp với thị hiếu thị trường. Tuy nhiên, ban lãnh đạo Vinasun vẫn thể hiện sự tin tưởng và kiên định với định hướng phát triển đội xe hybrid – dòng xe kết hợp động cơ xăng/dầu và điện – đồng thời “nói không” với xe thuần điện.

Năm nay, hãng taxi này dự kiến đầu tư khoảng 310 xe, chủ yếu tập trung vào dòng xe cao cấp hybrid của Toyota. Mục tiêu đến cuối năm 2026 là nâng tổng số lượng xe lên 2.327 chiếc.

Trái với kế hoạch đầu tư, Vinasun đặt kế hoạch kinh doanh đi lùi với mục tiêu lợi nhuận sau thuế 32,68 tỷ đồng, giảm hơn 16,5%. Như vậy, đây sẽ là năm thứ tư liên tiếp, lợi nhuận Công ty dự kiến tăng trưởng âm, tiếp tục đặt ra dấu hỏi về hiệu quả chiến lược đầu tư hiện tại.