PTI ưu tiên chọn hướng đi bền vững
Năm 2025, Tổng Công ty CP Bảo hiểm Bưu điện (HNX: PTI) ghi nhận doanh thu bảo hiểm gốc đạt 3.758 tỷ đồng, tương đương 82,6% kế hoạch, trong khi lợi nhuận trước thuế đạt 373 tỷ đồng, vượt 16,5% kế hoạch, còn lợi nhuận sau thuế đạt 291 tỷ đồng, vượt 13,9% kế hoạch. Khoảng chênh lệch giữa doanh thu và lợi nhuận cho thấy kết quả kinh doanh không đến từ tăng trưởng quy mô, mà đến từ thay đổi trong cấu trúc vận hành.
Yếu tố quyết định nằm ở chi phí. Tỷ lệ combined ratio năm 2025 giảm xuống 91,85%, thấp hơn mức 92,74% của năm 2024 và 97,56% của năm 2023 . Với đặc thù ngành bảo hiểm phi nhân thọ, mỗi điểm phần trăm giảm trong tỷ lệ này có thể tạo ra hàng chục tỷ đồng lợi nhuận trên quy mô doanh thu hàng nghìn tỷ đồng. Mức giảm hơn 5,7 điểm phần trăm trong hai năm là đủ lớn để bù đắp phần suy giảm doanh thu và duy trì tăng trưởng lợi nhuận.
Sự cải thiện này đi kèm với biến động mạnh ở các cấu phần chi phí. Tổng chi bồi thường bảo hiểm giảm từ 2.187 tỷ đồng năm 2023 xuống còn 1.128 tỷ đồng năm 2025, tương đương giảm gần 48%. Chi phí hoạt động kinh doanh bảo hiểm giảm từ 4.567 tỷ đồng xuống 2.847 tỷ đồng, tương đương giảm khoảng 37,7%. Trong khi đó, chi phí quản lý doanh nghiệp tăng nhẹ từ 199,7 tỷ đồng lên 210,8 tỷ đồng, cho thấy việc cắt giảm tập trung vào hoạt động khai thác và bồi thường, thay vì toàn bộ cấu trúc chi phí.
Diễn biến này gắn với việc doanh nghiệp chủ động điều chỉnh danh mục. Báo cáo cho thấy doanh thu giảm một phần do “sàng lọc rủi ro”, tức thu hẹp các hợp đồng có tỷ lệ bồi thường cao để cải thiện hiệu quả . Đây là lựa chọn mang tính chủ động. Khi doanh thu giảm đi kèm với giảm chi phí bồi thường, biên lợi nhuận được cải thiện, nhưng quy mô hoạt động cũng thu hẹp tương ứng.
Cách tiếp cận này cho thấy sự thay đổi về ưu tiên. Thay vì mở rộng doanh thu để tăng thị phần, doanh nghiệp chuyển sang tối ưu hiệu quả trên từng hợp đồng. Trong ngắn hạn, điều này giúp lợi nhuận tăng nhanh hơn doanh thu. Tuy nhiên, nó cũng làm thay đổi cấu trúc tăng trưởng, khi lợi nhuận phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng duy trì chi phí thấp thay vì mở rộng quy mô.
Giới hạn của mô hình này bắt đầu lộ rõ khi dữ liệu năm 2025 cho thấy đà tăng lợi nhuận chững lại. Combined ratio đã giảm xuống vùng thấp, khiến dư địa cải thiện thêm không còn lớn nếu không có thay đổi về cấu trúc sản phẩm hoặc thị trường. Đồng thời, việc duy trì tỷ lệ bồi thường thấp trong dài hạn phụ thuộc vào chất lượng khai thác mới, thay vì tiếp tục loại bỏ các hợp đồng rủi ro trong quá khứ.
Lợi nhuận không hoàn toàn đến từ hoạt động bảo hiểm?
Một yếu tố đáng chú ý trong cấu trúc lợi nhuận của PTI là vai trò của hoạt động đầu tư tài chính. Năm 2025, doanh thu từ hoạt động đầu tư đạt khoảng 296 tỷ đồng, trong bối cảnh danh mục vẫn duy trì tỷ trọng lớn ở tiền gửi và trái phiếu, lần lượt khoảng 3.367 tỷ đồng và 1.188 tỷ đồng. Cùng với đó, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm đạt khoảng 364 tỷ đồng, cho thấy phần đóng góp từ hoạt động đầu tư tài chính có quy mô đáng kể so với hoạt động cốt lõi.
Diễn biến này cũng phản ánh qua cấu trúc lợi nhuận, khi lợi nhuận trước thuế đạt 373 tỷ đồng, cao hơn lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh, cho thấy sự bổ sung từ các nguồn thu ngoài nghiệp vụ bảo hiểm. Trong bối cảnh doanh thu bảo hiểm gốc chỉ đạt 3.758 tỷ đồng, hoàn thành 82,6% kế hoạch, phần đóng góp từ hoạt động đầu tư tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ trong việc duy trì kết quả lợi nhuận.
Nếu nhìn theo chuỗi thời gian, sự thay đổi tại PTI không chỉ diễn ra trong một năm. Giai đoạn 2022 – 2025 cho thấy xu hướng rõ rệt: doanh thu giảm liên tục trong khi lợi nhuận phục hồi mạnh sau giai đoạn thua lỗ.
Phần cải thiện lợi nhuận trong giai đoạn này gắn trực tiếp với việc kéo giảm chi phí, đặc biệt là chi phí bồi thường và chi phí kinh doanh bảo hiểm. Khi các khoản chi này được điều chỉnh mạnh, tỷ lệ combined ratio giảm từ vùng xấp xỉ 98% xuống dưới 92%, qua đó mở rộng biên lợi nhuận. Trong điều kiện doanh thu thu hẹp, việc cải thiện vài điểm phần trăm trong tỷ lệ chi phí có tác động lớn đến lợi nhuận tuyệt đối, đủ để bù đắp phần suy giảm về quy mô.
Tuy nhiên, dữ liệu gần nhất cho thấy giới hạn của cách tiếp cận này. Lợi nhuận không còn duy trì đà tăng như giai đoạn trước, trong khi các chỉ số hiệu quả như ROE và ROA đều suy giảm so với năm 2024. Điều này diễn ra trong bối cảnh vốn chủ sở hữu tiếp tục tăng, cho thấy lợi nhuận giữ lại không được chuyển hóa tương ứng thành hiệu quả sinh lời. Khi chi phí đã được kéo xuống mức thấp, việc duy trì tăng trưởng lợi nhuận trở nên khó khăn hơn nếu không có sự cải thiện từ phía doanh thu.
Diễn biến theo quý cũng củng cố xu hướng này. Lợi nhuận sau thuế giảm dần từ giữa năm 2025 và chưa phục hồi rõ rệt trong quý đầu năm 2026, trong khi lợi nhuận gộp biến động mạnh giữa các kỳ. Điều này cho thấy biên lợi nhuận chưa ổn định và hiệu quả hoạt động vẫn phụ thuộc vào điều kiện khai thác từng thời điểm, thay vì một nền tảng tăng trưởng bền vững.
Đặt trong bối cảnh ngành, diễn biến tại Bảo hiểm Bưu điện không tách rời môi trường kinh doanh chung. Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ đang bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm lại, cạnh tranh về giá gia tăng, trong khi chi phí bồi thường biến động theo rủi ro. Trong điều kiện đó, việc mở rộng quy mô không còn là con đường duy nhất để tăng lợi nhuận, buộc doanh nghiệp phải chuyển sang kiểm soát hiệu quả.
Tuy nhiên, sự dịch chuyển từ tăng trưởng quy mô sang tối ưu chi phí không giải quyết toàn bộ bài toán tăng trưởng. Khi dư địa tiết giảm thu hẹp, doanh nghiệp sẽ phải quay lại câu hỏi về mở rộng doanh thu trong khi vẫn duy trì chất lượng danh mục. Đây là giai đoạn khó hơn, bởi việc tăng trưởng trở lại có thể kéo theo áp lực bồi thường nếu không kiểm soát được rủi ro.
Với PTI, kết quả năm 2025 cho thấy lợi nhuận đã được cải thiện thông qua điều chỉnh chi phí và danh mục khai thác. Tuy nhiên, cấu trúc lợi nhuận hiện tại phụ thuộc vào hai yếu tố chính: khả năng duy trì tỷ lệ bồi thường thấp và đóng góp từ hoạt động tài chính. Khi các yếu tố này ổn định, động lực tăng trưởng sẽ phải quay lại từ hoạt động bảo hiểm cốt lõi.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/doanh-thu-giam-loi-nhuan-tang-tang-truong-cua-pti-dang-den-tu-dau-1444591.html
