Làn sóng AI đang khiến chứng khoán châu Á phụ thuộc vào số ít tập đoàn công nghệ lớn

Chỉ số Kospi của Hàn Quốc đã tăng hơn 80% trong năm nay khi chỉ số Taiex của Đài Loan (Trung Quốc) cũng liên tục thiết lập các kỷ lục mới khi các nhà đầu tư đổ xô vào ngành công nghiệp bán dẫn với trọng tâm của sự bùng nổ AI.

“Nói tóm lại, rõ ràng câu chuyện phần cứng AI đang thúc đẩy mọi thứ”, chiến lược gia Tim Moe của Goldman Sachs nhận định.

Theo ông, nền kinh tế Đài Loan hiện phụ thuộc hơn 80% vào các nguồn doanh thu liên quan đến AI, trong khi tỷ lệ này ở Hàn Quốc vào khoảng 60%, khi nhu cầu bùng nổ đối với chip nhớ và chất bán dẫn tiên tiến đang thúc đẩy lợi nhuận của ngành công nghệ tăng mạnh.

Mức độ tập trung của thị trường hiện rất lớn. Theo UOB, nhà sản xuất bán dẫn TSMC -doanh nghiệp có vốn hóa thị trường khoảng 1.850 tỷ USD – hiện chiếm hơn 40% chỉ số chứng khoán Taiex.

Theo Manulife Investment Management, Samsung Electronics và SK Hynix cùng nhau chiếm kỷ lục 42,2% chỉ số Kospi trong tháng 5. Vốn hóa thị trường của Samsung Electronics đã vượt mốc 1.000 tỷ USD vào tuần trước khi các nhà đầu tư tiếp tục đổ xô mua cổ phiếu liên quan đến AI.

Sự tập trung này đã khiến cả hai thị trường đều chịu ảnh hưởng lớn từ chu kỳ đầu tư cho AI trên toàn cầu. Nhưng điều này cũng đồng nghĩa với mức tăng của chỉ số có thể ít phản ánh sức mạnh nội địa nói chung hơn là sức mạnh lợi nhuận của một nhóm nhỏ các nhà xuất khẩu.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng việc phụ thuộc vào một nhóm nhỏ các nhà xuất khẩu có thể làm gia tăng sự biến động và khiến thị trường dễ bị tổn thương trước các cú sốc từ căng thẳng địa chính trị đến sự suy giảm chi tiêu cho trung tâm dữ liệu.

Một rủi ro trước mắt xuất phát từ chính chuỗi cung ứng AI. Đài Loan và Hàn Quốc nằm ở trung tâm của một hệ sinh thái sản xuất phụ thuộc vào các hóa chất chuyên dụng, vật liệu cản quang và khí công nghiệp có thể bị ảnh hưởng trong trường hợp căng thẳng địa chính trị hoặc gián đoạn các tuyến vận chuyển toàn cầu.

Thêm vào đó, Đài Loan và Hàn Quốc là những thị trường nhập khẩu năng lượng lớn, nên việc giá dầu tăng cao do căng thẳng Trung Đông có thể làm giảm sức mua và khả năng cạnh tranh quốc tế, ngay cả khi nhu cầu về AI thúc đẩy xuất khẩu.

Jamie Mills O’Brien, Giám đốc đầu tư tại Aberdeen Investments cho biết, cả hai thị trường đều “nằm ở phía bất lợi của cán cân thương mại do là những bên nhập khẩu năng lượng lớn, đặc biệt là vào thời điểm giá dầu đang tăng mạnh do xung đột Iran”.

Một thách thức khác là quy mô kỳ vọng khổng lồ hiện đang được phản ánh trong định giá. Cơn sốt AI đã thúc đẩy lợi nhuận của các công ty công nghệ châu Á tăng mạnh, với ước tính của Goldman Sachs rằng tăng trưởng lợi nhuận của Hàn Quốc có thể tăng vọt 300% trong năm nay.

Điều này đóng góp thế nào cho tăng trưởng kinh tế?

“Thị trường chứng khoán Hàn Quốc và Đài Loan luôn phản ánh nhu cầu toàn cầu nhiều hơn, vì phần lớn cổ phiếu niêm yết là các nhà xuất khẩu, chứ không phải phản ánh nhu cầu trong nước”, Mixo Das, chiến lược gia của của JPMorgan cho biết.

Mặc dù chỉ số chứng khoán của Đài Loan và Hàn Quốc tăng vọt nhìn bề ngoài có vẻ tương tự nhau, nhưng chiến lược gia của Goldman Sachs cho biết mức độ phản ánh nền kinh tế rộng lớn hơn đang ngày càng khác biệt.

Thị trường Hàn Quốc vẫn bao quát một phần tương đối rộng lớn của nền kinh tế trong nước bất chấp sức ảnh hưởng đáng kể của các nhà sản xuất chip như Samsung Electronics và SK Hynix. Ngoài ngành công nghiệp bán dẫn, các nhà đầu tư cũng đang đổ xô vào các lĩnh vực liên quan đến đóng tàu, quốc phòng, thiết bị điện và thậm chí cả văn hóa Hàn Quốc.

“Thị trường thực sự sâu rộng hơn và có nhiều cơ hội hơn là chỉ những cổ phiếu bộ nhớ siêu sao…đà tăng trưởng của thị trường chứng khoán Hàn Quốc phù hợp hơn với sức mạnh kinh tế rộng lớn hơn, bao gồm xuất khẩu mạnh mẽ và thặng dư tài khoản vãng lai ngày càng tăng”, chiến lược gia Tim Moe cho biết.

Ngược lại, thị trường Đài Loan ngày càng gắn bó chặt chẽ với TSMC và nhu cầu bán dẫn toàn cầu, khiến họ ngày càng tách rời khỏi nền kinh tế trong nước. Một số nhà đầu tư cũng lo ngại rằng thị trường đang trở nên quá phụ thuộc vào một chủ đề duy nhất kéo dài vô thời hạn.

“Chắc chắn có sự tập trung đáng kể vào câu chuyện về AI trên thị trường chứng khoán toàn cầu…Tùy thuộc vào mức độ tiếp xúc với AI được đo lường như thế nào, 40% đến 45% chỉ số S&P 500 liên quan đến AI”, chiến lược gia Mixo Das nhận định.

Giám đốc đầu tư của UOB, Qi Wang cảnh báo rằng sự phụ thuộc ngày càng tăng của Đài Loan vào TSMC có thể tạo ra những biến dạng dài hạn cho cả nền kinh tế và thị trường. “Về lâu dài, điều đó làm tăng rủi ro tập trung cho cả nền kinh tế và thị trường chứng khoán”, ông cho biết.

Các chiến lược gia khác lập luận rằng sự so sánh với các thị trường tập trung cao khác là quá mức vì ngành công nghiệp bán dẫn dựa trên các hệ sinh thái công nghiệp rộng lớn chứ không phải một mặt hàng hoặc sản phẩm duy nhất.

Tuy nhiên, lịch sử cũng đưa ra những bài học cảnh báo. Đan Mạch và Ả Rập Xê Út – hai thị trường phụ thuộc nhiều vào một tập đoàn hàng đầu duy nhất – nằm trong số những thị trường chứng khoán có hiệu suất thấp nhất thế giới vào cuối năm ngoái.

Thị trường Đan Mạch sụt giảm khi lo ngại gia tăng về nhu cầu thuốc điều trị béo phì do Novo Nordisk sản xuất giảm sút, trong khi thị trường chứng khoán Ả Rập Xê Út gặp khó khăn khi giá dầu giảm vì sức ảnh hưởng của tập đoàn Aramco.

Bài học đối với nhà đầu tư là mức độ tập trung của thị trường có thể càng lúc càng mạnh hơn trong giai đoạn thị trường đi lên, cho tới khi tâm lý thị trường thay đổi.

Florian Weidinger, CEO của Santa Lucia Asset Management cảnh báo rằng nhiều nhà đầu tư toàn cầu tìm cách đa dạng hóa danh mục có thể đang vô tình đặt cược nhiều hơn vào cùng một xu hướng AI, khi vừa mua các cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn của Mỹ vừa đầu tư vào các thị trường châu Á bị chi phối bởi các tập đoàn bán dẫn khổng lồ.