ĐHĐCĐ Yteco : “Nóng” chuyện bị truy thu thuế

Lãnh đạo CTCP Xuất nhập khẩu Y tế Thành phố Hồ Chí Minh (Yteco, UPCoM: YTC) cho biết phần lớn vấn đề phát sinh đến từ khác biệt trong cách nhìn giữa doanh nghiệp và cơ quan thuế, cùng những rủi ro khó kiểm soát từ phía đối tác sau nhiều năm.

Thuế trở thành nội dung được cổ đông chất vấn nhiều nhất tại ĐHĐCĐ thường niên 2026. Trong bối cảnh kinh doanh còn nhiều khó khăn, việc phát sinh khoản truy thu và xử phạt lớn như vậy là “rất đau”, cổ đông đề nghị ban lãnh đạo làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm liên quan.

Theo công bố trước đó, YTC bị Thuế TPHCM xử phạt vi phạm hành chính về thuế cho giai đoạn 2021-2023 với tổng số tiền truy thu, tiền phạt và chậm nộp gần 2.1 tỷ đồng.

Tổng Giám đốc Phan Minh Trung thừa nhận Ban Điều hành chịu áp lực lớn vì khoản tiền này cuối cùng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh và quyền lợi cổ đông năm nay. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Công ty không bị xử lý vì hành vi trốn thuế mà chủ yếu phát sinh sau quá trình cơ quan thuế rà soát lại hồ sơ kế toán của nhiều năm trước.

Theo ông Trung, khó khăn lớn nhất nằm ở chỗ cách tiếp cận giữa doanh nghiệp và cơ quan thuế đôi khi không giống nhau. “Doanh nghiệp nhìn ở góc độ kế toán, kinh doanh và giao dịch thực tế. Nhưng cơ quan thuế lại nhìn nhận khác”, ông nói.

Lãnh đạo YTC lấy ví dụ nhiều nhà cung cấp trước đây từng giao dịch bình thường với Công ty, có hợp đồng, hóa đơn và thanh toán qua ngân hàng đầy đủ. Tuy nhiên sau giai đoạn COVID-19, một số đơn vị dừng hoạt động hoặc bị xếp vào diện “bỏ trốn”, kéo theo các hồ sơ cũ bị rà soát lại. “Có những trường hợp YTC mua hoàn toàn hợp lệ nhưng sau này thuế yêu cầu phải chứng minh thêm việc bên kia đã kê khai, nộp thuế hay chưa. Điều đó doanh nghiệp thực tế rất khó kiểm soát”, Tổng Giám đốc giải thích.

Lãnh đạo YTC giải thích cho các cổ đông việc bị phạt thuế tại ĐHĐCĐ thường niên chiều 20/05 – Ảnh: Tử Kính

Theo Ban Điều hành, các dịch vụ như vận chuyển là ví dụ điển hình vì sau khi hoàn thành gần như không còn dữ liệu vật lý để đối chiếu. Có giao dịch Công ty còn chứng minh được bằng đầu ra hàng hóa hoặc hồ sơ bệnh viện nên được chấp nhận, nhưng cũng có khoản rất khó bổ sung chứng từ sau nhiều năm.

Ngoài yếu tố khách quan, phía Doanh nghiệp cũng thừa nhận còn thiếu sót trong khâu kế toán, lưu trữ hồ sơ và rà soát đối tác. Sau vụ việc này, YTC cho biết sẽ kiểm tra lại toàn bộ quy trình liên quan đến chứng từ, dịch vụ và quản trị để hạn chế rủi ro tương tự.

Tổng Giám đốc YTC cũng nhắc tới một số hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân từng được chấp nhận trước đây nhưng nhiều năm sau dữ liệu trên hệ thống thuế bị thiếu hoặc không còn đầy đủ, khiến việc đối chiếu gặp khó khăn.

Một vấn đề khác khiến Ban Lãnh đạo lo ngại là sự khác biệt trong cách ghi nhận doanh thu giữa chuẩn mực kế toán và quan điểm của cơ quan thuế. Theo ông Trung, YTC hiện có tranh chấp với một đối tác liên quan khoản tiền khoảng 25 tỷ đồng. Đối với kế toán, đây mới là khoản phải thu tiềm năng vì Công ty chưa thực nhận tiền nên chưa ghi nhận lợi nhuận. Tuy nhiên, Doanh nghiệp lo ngại nếu cơ quan thuế có cách hiểu khác, YTC có thể phải nộp thêm khoảng 5 tỷ đồng thuế cho phần lợi nhuận chưa thu được tiền.

“Bản thân doanh nghiệp cũng rất áp lực vì nếu chưa thu được tiền mà đã phải đóng thuế thì rất khó”, ông nói đồng thời cho biết đang tính tới phương án xin hướng dẫn cụ thể từ cơ quan thuế để tránh phát sinh rủi ro về sau.

Chủ tịch HĐQT Nguyễn Khánh Linh nhìn nhận đây là bài học lớn với hệ thống kiểm soát nội bộ của YTC. Theo ông, Công ty sẽ rà soát lại quy trình kế toán, lưu trữ hồ sơ và làm việc lại với đơn vị kiểm toán để nâng chất lượng kiểm tra chứng từ, hạn chế rủi ro phát sinh sau này.

Lãnh đạo cho biết trước đây từng đề nghị cơ quan thuế quyết toán sớm hơn vì càng để kéo dài nhiều năm, việc đối chiếu hồ sơ càng khó, nhất là khi đối tác thay đổi pháp lý hoặc ngừng hoạt động.

Dù vậy, ông Linh cũng thừa nhận có những yếu tố rất khó kiểm soát hoàn toàn khi đối tác phát sinh vấn đề sau giao dịch. “Nếu chủ đích mua hóa đơn thì là hình sự rồi. Nhưng ở đây doanh nghiệp có hợp đồng, có chuyển khoản, có nhập hàng đầy đủ, sau này phía đối tác phát sinh vấn đề thì mình cũng rất khó”. Theo Chủ tịch YTC, điều quan trọng lúc này không phải tranh cãi đúng sai mà là siết lại hệ thống quản trị, tăng khả năng phòng ngừa và kiểm soát sớm các rủi ro tương tự trong tương lai.

Tòa nhà mới trở thành “điểm son” sau 40 năm

Ngoài thuế, dự án tòa nhà văn phòng mới của YTC tại 181 Nguyễn Đình Chiểu cũng được nhắc tới nhiều tại đại hội lần này. Với Ban Lãnh đạo, đây là dấu mốc lớn sau nhiều năm hoạt động mà Công ty vẫn chưa có trụ sở đúng nghĩa.

Chủ tịch Nguyễn Khánh Linh cho biết việc hoàn thành và đưa tòa nhà vào sử dụng được xem như một dấu mốc lớn của YTC sau 40 năm phát triển. Theo ông, dự án được triển khai đúng giai đoạn thị trường xây dựng trầm lắng nên Công ty tiết giảm được đáng kể chi phí đầu tư, đồng thời tạo diện mạo mới với đối tác và khách hàng. “Ngày xưa mình chỉ là một công ty nhỏ, giờ có được một cơ ngơi như vậy là cả quá trình”, ông chia sẻ.

Tổng mức đầu tư ban đầu được ĐHĐCĐ thông qua khoảng 245 tỷ đồng, tương ứng 224 tỷ đồng nếu chưa gồm thuế. Tuy nhiên khi hoàn thành, tổng chi phí thực tế chỉ khoảng 187 tỷ đồng, thấp hơn 22% so với dự toán.

Thị trường xây dựng trầm lắng trong giai đoạn triển khai giúp YTC thương lượng được mức giá tốt với nhà thầu. Công ty cũng thuê đơn vị tư vấn chuyên về quản lý chi phí để kiểm soát sát từng hạng mục đầu tư. Theo ông Trung, ban quản lý dự án phải rà soát kỹ từng chi tiết, hạng mục nào cần đầu tư dài hạn thì làm bài bản, còn phần nào có thể tối ưu thì tiết giảm để tránh lãng phí vốn.

Tòa nhà 12 tầng mới xây của YTC trên đường Nguyễn Đình Chiểu, TPHCM đã được khánh thành đưa vào sử dụng từ năm ngoái – Ảnh: YTC

Trao đổi với cổ đông, ông Nguyễn Khánh Linh nhiều lần nhấn mạnh dự án được triển khai minh bạch và không có chuyện “đội giá”. Một phần thuận lợi là công trình được xây vào giai đoạn thị trường bất động sản và xây dựng gặp khó nên giá vật liệu và giá thầu thấp hơn mặt bằng chung. Nếu triển khai vào lúc chi phí tăng mạnh, tổng vốn đầu tư có thể đã khác rất nhiều.

YTC tự triển khai bằng nguồn lực của mình nên kiểm soát được tiến độ và pháp lý. Sau khi đưa tòa nhà vào khai thác, YTC đã chuyển toàn bộ văn phòng điều hành về đây, thuê đơn vị quản lý vận hành và tìm khách thuê.

Tuy nhiên, Ban Lãnh đạo nhìn nhận việc vận hành một tòa nhà thực tế phức tạp hơn nhiều so với chuyện “xây xong là sử dụng ngay”. Hàng loạt thủ tục như nghiệm thu, phòng cháy chữa cháy, hoàn công và các đợt kiểm tra từ cơ quan chức năng vẫn phải tiếp tục hoàn thiện trước khi khai thác toàn diện.

Đại diện phần vốn nhà nước tại YTC cũng đặt câu hỏi về tính pháp lý của hoạt động cho thuê văn phòng. Trả lời vấn đề này, Chủ tịch HĐQT khẳng định khu đất từ đầu đã có chức năng văn phòng và kho nên phù hợp với mục đích khai thác hiện nay. Theo ông, Công ty không chuyển đổi công năng sang căn hộ hay mô hình ngoài phạm vi cho phép. “Quan trọng nhất là phải làm đúng ngay từ đầu”, ông Linh nói và cho hay dự án nằm ở khu vực trung tâm TPHCM nên toàn bộ thủ tục đều được kiểm tra rất kỹ.

Ban Điều hành đánh giá thị trường văn phòng cho thuê hiện vẫn chưa thực sự thuận lợi nên YTC chấp nhận linh hoạt chính sách giá để hút khách trước. Doanh nghiệp cho rằng lợi thế lớn là sở hữu tài sản ở vị trí đẹp với giá vốn đầu tư thấp hơn nhiều mặt bằng chung, nhờ đó vẫn còn dư địa khai thác dài hạn.

YTC đặt mục tiêu đến cuối năm nay lấp đầy khoảng 95% diện tích cho thuê của tòa nhà. Theo ông Linh, đây sẽ là nguồn đóng góp dòng tiền quan trọng trong các năm tới bên cạnh hoạt động kinh doanh dược phẩm và thiết bị y tế truyền thống.

Ưu tiên số một hiện nay là không để mất tiền

Ở mảng kinh doanh cốt lõi, YTC vẫn duy trì thế mạnh truyền thống ở kênh đấu thầu bệnh viện, đồng thời mở rộng sang kênh bán lẻ thông qua các chuỗi như Long Châu và An Khang. Ban Lãnh đạo đánh giá dư địa tăng trưởng của mảng thiết bị y tế hiện khả quan hơn thuốc điều trị chuyên sâu nhờ mức độ cạnh tranh thấp hơn và áp lực công nợ cũng nhẹ hơn.

Một cổ đông đề xuất Công ty nghiên cứu sâu hơn các dòng thuốc điều trị ung thư vì nhu cầu thị trường lớn. Ban Điều hành cho rằng đây là lĩnh vực đòi hỏi nguồn lực mạnh cả về vốn lẫn nhân sự, ưu tiên lớn nhất lúc này là đảm bảo an toàn tài chính.

“Ưu tiên số một hiện nay là không để mất tiền”, ông Linh nói khi đề cập chiến lược giai đoạn tới. Chủ tịch YTC cho hay Công ty đang thuê đơn vị tư vấn xây dựng chiến lược phát triển 5 năm nhằm xác định rõ mảng nào cần tập trung, thu hẹp để phù hợp nguồn lực hiện tại.

Năm 2025, YTC đạt doanh thu 917 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 16 tỷ đồng, tăng lần lượt 32% và 43% so với năm trước. Sang năm 2026, Công ty đặt mục tiêu nâng doanh thu lên 980 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế lên 20 tỷ đồng. Quý đầu tiên thực hiện khoảng 25% kế hoạch này.