Áp lực đáo hạn trái phiếu gia tăng
Trong báo cáo cập nhật triển vọng thị trường chứng khoán mới công bố, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn đang đứng trước nhiều sức ép, đặc biệt là áp lực đáo hạn lớn và những thách thức liên quan đến thanh khoản hệ thống.
Theo VDSC, vấn đề nợ xấu trái phiếu và áp lực thanh toán vẫn là rào cản đáng kể đối với quá trình phục hồi bền vững của thị trường. Trong quý 1/2026, tổng giá trị trái phiếu có vấn đề đạt khoảng 12,8 nghìn tỷ đồng, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, nhóm bất động sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất với 54,6% tổng giá trị, trong khi lĩnh vực năng lượng chiếm khoảng 43,4%.
Áp lực đáo hạn trong các quý tới được đánh giá ở mức rất lớn. Cụ thể, quý 2/2026 có khoảng 42,2 nghìn tỷ đồng trái phiếu đến hạn thanh toán, còn quý 3/2026 ghi nhận tới 73,3 nghìn tỷ đồng. Phần lớn nghĩa vụ đáo hạn tập trung ở lĩnh vực bất động sản, nhóm ngành vốn đang chịu nhiều áp lực về dòng tiền và khả năng huy động vốn.
Trong bối cảnh này, các tổ chức phát hành buộc phải chủ động cân đối nguồn tiền hoặc tăng cường đàm phán với trái chủ nhằm xử lý nghĩa vụ nợ đến hạn. Đây được xem là yếu tố quan trọng để hạn chế nguy cơ phát sinh thêm các khoản trái phiếu chậm thanh toán trong thời gian tới.
Về mặt bằng lãi suất, VDSC nhận định dư địa giảm mạnh trong ngắn hạn hiện không nhiều. Dù lãi suất huy động đã có dấu hiệu hạ nhiệt từ đầu quý 2 sau cuộc họp giữa các ngân hàng thương mại và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, áp lực thanh khoản của hệ thống vẫn được dự báo kéo dài, trong khi nhu cầu giải ngân vốn tăng cao khiến chi phí vốn khó giảm sâu.
Đối với lãi suất cho vay, cơ chế truyền dẫn thường có độ trễ nên việc giảm lãi suất đầu ra chưa thể diễn ra ngay lập tức. Ngoài ra, với nhóm ngân hàng, lãi suất phát hành trái phiếu hiện đã tiệm cận lợi suất cho vay ở mức trên 7%/năm, gây áp lực lên biên lợi nhuận khi trái phiếu vẫn là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng.
Doanh nghiệp chấp nhận lãi suất cao hơn để huy động vốn
Biến động lãi suất thời gian qua đã tác động khá rõ đến chi phí vốn trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Theo VDSC, trong quý 1/2026, lãi suất phát hành tăng mạnh ở hai nhóm chủ lực là tổ chức tín dụng và bất động sản. Trong đó, lãi suất phát hành của nhóm tổ chức tín dụng tăng 67,8 điểm cơ bản so với quý trước, còn nhóm bất động sản tăng khoảng 40 điểm cơ bản.
Trên thị trường thứ cấp, lợi suất trái phiếu doanh nghiệp (YTM) cũng tăng tương ứng, phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư về mức bù rủi ro cao hơn trong bối cảnh áp lực thanh khoản vẫn hiện hữu ở nhiều kỳ hạn gần.
Theo đánh giá của VDSC, trong điều kiện thị trường kém thuận lợi hơn, nhiều doanh nghiệp phát hành đã phải chấp nhận mức lãi suất cao hơn để huy động vốn. Tuy nhiên, mức độ tác động có sự phân hóa giữa các doanh nghiệp.
Đối với những doanh nghiệp sở hữu dự án có pháp lý hoàn chỉnh, uy tín tốt và được xếp hạng tín nhiệm cao, việc đàm phán mức lãi suất thấp hoặc áp dụng cấu trúc lãi suất bậc thang vẫn giúp tối ưu chi phí vốn so với vay ngân hàng thông thường.
Một số doanh nghiệp phi tài chính như Transimex, Coteccons hay BAF cũng đã bắt đầu tiếp cận kênh phát hành đại chúng, cho thấy xu hướng đa dạng hóa nguồn vốn đang dần rõ nét hơn.
Tính chung trong quý 1/2026, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt khoảng 40,3 nghìn tỷ đồng, tăng 60,6% so với cùng kỳ năm trước. Dù vậy, tốc độ phát hành đã chậm lại đáng kể so với các quý trước đó.
Thông thường, quý đầu năm là giai đoạn thấp điểm theo chu kỳ phát hành. Tuy nhiên, trong năm nay, mặt bằng lãi suất neo cao được cho là nguyên nhân khiến tâm lý nhà phát hành trở nên thận trọng hơn, qua đó có thể làm chậm hoạt động huy động vốn trong các quý tiếp theo.
Về cơ cấu phát hành, trái phiếu riêng lẻ tiếp tục chiếm ưu thế với 64,5% tổng giá trị phát hành, cao gấp 12 lần cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, phát hành đại chúng chiếm khoảng 35,5%, giảm 38% so với cùng kỳ.
Đáng chú ý, sau giai đoạn đầu năm khá trầm lắng, thị trường chỉ thực sự sôi động trở lại trong tháng 3/2026 với giá trị phát hành đạt khoảng 31,6 nghìn tỷ đồng.
Một điểm nổi bật khác là sự gia tăng vai trò của nhóm doanh nghiệp phi ngân hàng. Nhóm này đóng góp tới 70,4% tổng giá trị phát hành trong quý đầu năm. Riêng lĩnh vực bất động sản dẫn đầu với lô trái phiếu của Marina Center có giá trị hơn 10.196 tỷ đồng, kỳ hạn 10 năm cùng cơ chế lãi suất bậc thang.
Ở chiều ngược lại, khối ngân hàng – vốn là nhóm phát hành chủ lực của thị trường trong nhiều năm – chỉ chiếm khoảng 29,6% tổng giá trị phát hành quý 1/2026. Theo VDSC, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các ngân hàng đang ưu tiên các kênh huy động ngắn hạn và linh hoạt hơn nhằm ứng phó với áp lực thanh khoản hiện nay.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/115-nghin-ty-dong-trai-phieu-doanh-nghiep-dao-han-trong-2-quy-toi-bat-dong-san-chiem-ty-trong-lon-1448674.html
