Làn sóng IPO thứ 3 đang khác biệt gì so với các chu kỳ trước?

Làn sóng IPO thứ 3 đang khác biệt gì so với các chu kỳ trước?

Trong bối cảnh hàng loạt kế hoạch IPO mới được khởi động sau giai đoạn bất ổn tại eo biển Hormuz, thị trường lại đứng trước câu hỏi quen thuộc: liệu đây là cơ hội tạo chiều sâu cho thị trường vốn hay dấu hiệu lặp lại các chu kỳ từng diễn ra trong quá khứ?

Chưa xuất hiện thương vụ IPO thành công

Thống kê một số thương vụ IPO đáng chú ý kể từ năm 2025 cho thấy thực tế có khoảng 8 thương vụ lớn xuất hiện trên thị trường, nhưng chỉ 3 trường hợp còn giao dịch cao hơn giá chào sàn.

Trong 3 thương vụ này, F88 hay DCV dù duy trì mức giá cao hơn thời điểm IPO nhưng thanh khoản trên thực tế khá thấp. Trong khi đó, TCX được xem là trường hợp hiếm hoi duy trì được cả giá lẫn sức hút dòng tiền.

Cổ phiếu này hiện tăng khoảng 7.4% so với giá chào sàn, đồng thời duy trì thanh khoản bình quân 20 phiên gần nhất trên 1.4 triệu đơn vị. Quan trọng hơn, TCX vẫn giữ vị trí doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất nhóm chứng khoán sau IPO.

Tính đến hết phiên giao dịch 25/5.

Ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư CTCP Chứng khoán An Bình cho biết bài toán thành công của IPO không dừng ở giá cổ phiếu ngày đầu giao dịch.

“Thanh khoản và khả năng duy trì sự quan tâm của dòng tiền đang trở thành thước đo quan trọng hơn. Tuy nhiên, thực tế, hầu hết các trường hợp nhà đầu tư không duy trì được lãi sau khi cổ phiếu được mở khóa”.

Ông Minh cũng chỉ ra sự thiếu đa dạng của “hàng hóa” mới và các mức định giá “trên trời”. Điều này diễn ra trong một bối cảnh đã khác nhiều so với trước đây. Cụ thể, nhà đầu tư ngày càng có nhiều công cụ phân tích, thậm chí sử dụng AI để so sánh định giá, dữ liệu ngành và triển vọng doanh nghiệp.

Do đó, làn sóng IPO hiện chưa thực sự thành công. Ông Minh kỳ vọng sẽ xuất hiện một thương vụ đủ hấp dẫn về định giá, thu hút dòng tiền mạnh mẽ. “Giai đoạn 2016-2018 từng có thời điểm tiền rút khỏi thị trường cơ sở chỉ để săn cơ hội IPO”, ông Minh nhận định.

Làn sóng IPO thứ 3 đang khác biệt gì so với các chu kỳ trước?

Trong khi các thương vụ đã niêm yết chưa tạo hiệu ứng như kỳ vọng, danh sách doanh nghiệp chuẩn bị IPO lại ngày càng kéo dài.

Điện Máy Xanh dự kiến tổ chức roadshow cho nhà đầu tư cá nhân tại Hà Nội và TP.HCM vào cuối tháng 5.

Theo Bloomberg, Bảo Tín Mạnh Hải cũng đang chuẩn bị IPO trong quý 4-2026 và dự kiến bán ít nhất 15% cổ phần. Còn LPBS và Chứng khoán Kafi cũng đã rục rịch chuẩn bị cho kế hoạch chào sàn.

Ông Bùi Văn Huy – Giám đốc Khối Nghiên cứu Đầu tư CTCP FIDT cho biết điểm khác biệt của làn sóng hiện tại nằm ở bản chất nguồn cung.

Nếu giai đoạn 2006-2008 chủ yếu là doanh nghiệp nhà nước lên sàn lần đầu, còn giai đoạn 2016-2018 là câu chuyện cổ phần hóa và thoái vốn, thì làn sóng hiện nay nghiêng nhiều hơn về doanh nghiệp tư nhân và mô hình spin-off.

TCBS, VPBankS, LPBS, Điện Máy Xanh, Bách Hóa Xanh hay Long Châu đều có điểm chung: đây là các mảnh ghép được tách ra từ hệ sinh thái lớn hơn để huy động vốn tăng trưởng.

Nói cách khác, IPO hiện không còn là câu chuyện bán vốn mà trở thành nhu cầu gọi vốn thật sự.

Ông Bùi Văn Huy cho biết quy mô IPO giai đoạn 2026-2028 có thể lên tới khoảng 40 tỷ USD– – gấp gần 15 lần con số 2.6 tỷ USD của riêng 2018.

Nguồn FIDT.

Con số này xuất hiện trong bối cảnh nền kinh tế lại đang cần lượng vốn rất lớn cho các kế hoạch tăng trưởng. Theo nhiều ước tính, Việt Nam cần khoảng 50 tỷ USD mỗi năm cho nhu cầu đầu tư hạ tầng trong giai đoạn tới.

Bài toán nằm ở chỗ các kênh huy động vốn đều đang gặp trở ngại nhất định. “Tín dụng ngân hàng bị giới hạn bởi áp lực tăng trưởng và nợ xấu. Trái phiếu doanh nghiệp phục hồi chậm. Khối ngoại tiếp tục bán ròng. Trong khi thanh khoản thị trường lại có xu hướng tập trung vào nhóm vốn hóa lớn”, ông Huy phân tích thêm.

Ngoài ra, Giám đốc Khối Nghiên cứu Đầu tư CTCP FIDT cũng lưu ý lịch sử cũng cho thấy những giai đoạn IPO bùng nổ thường xuất hiện sát các vùng đỉnh của thị trường.

Năm 2007, làn sóng IPO đi cùng đỉnh lịch sử đầu tiên của VN-Index. Năm 2018, hàng loạt thương vụ lớn xuất hiện trước khi thị trường điều chỉnh mạnh.

Điểm khác biệt cốt lõi của sóng IPO thứ 3 là nền kinh tế thiếu vốn cấu trúc và lãi suất khó hạ – điều chưa từng xảy ra ở hai sóng trước.

Quân Mai

FILI

– 08:00 27/05/2026