Rời bục giảng để đi tìm một cách phát triển bền vững hơn
Buổi sáng ở vùng cao Tây Bắc luôn mang đến một cảm giác rất đặc biệt. Những mái nhà sàn ẩn hiện trong sương sớm, tiếng suối róc rách len qua những triền núi và mùi khói bếp thoảng trong gió tạo nên một bức tranh bình yên mà không phải nơi nào cũng có.
Giữa không gian ấy, doanh nhân Trương Ngọc Anh thường xuất hiện với nụ cười gần gũi và nguồn năng lượng khiến nhiều người bất ngờ. Ít ai nghĩ rằng người phụ nữ đang miệt mài với các dự án du lịch cộng đồng hôm nay từng là một giáo viên tiểu học nhiều năm liền đạt danh hiệu giáo viên giỏi tại Hà Nội.
Năm 2006, chị quyết định rời bục giảng để sang Kiev (Ukraine) sinh sống và làm việc. Chính khoảng thời gian ấy đã mở ra cho chị một góc nhìn hoàn toàn khác về văn hóa và du lịch.
Tại châu Âu, chị chứng kiến cách các quốc gia gìn giữ từng lễ hội truyền thống, từng ngôi nhà cổ hay những cánh rừng hàng trăm năm tuổi. Với họ, văn hóa không chỉ là ký ức mà còn là tài sản cần được bảo tồn và phát huy.
“Văn hóa là tài sản. Mà tài sản thì phải giữ, chứ không được tiêu”, chị từng chia sẻ. Khi trở về Việt Nam, hành trang lớn nhất chị mang theo không phải vốn đầu tư hay những kế hoạch kinh doanh đồ sộ, mà là niềm tin rằng phát triển du lịch chỉ thực sự bền vững khi bắt đầu từ việc tôn trọng giá trị bản địa.
Những năm đầu thập niên 2010, khi du lịch trong nước phát triển mạnh, Trương Ngọc Anh đầu tư vào tàu du lịch tại Hạ Long rồi mở khách sạn tại Sa Pa. Các dự án giúp chị hiểu sâu hơn về ngành dịch vụ, nhưng đồng thời cũng cho thấy những hạn chế của mô hình phát triển nóng.
Rồi đại dịch Covid-19 xuất hiện như một phép thử khắc nghiệt.
Con tàu phải bán đi, nhiều kế hoạch buộc phải dừng lại. Thay vì chấp nhận thất bại, chị dành toàn bộ thời gian để học tập, nghiên cứu công nghệ và chuyển đổi số. Chính giai đoạn khó khăn ấy đã giúp chị định hình rõ hơn con đường mình muốn theo đuổi.
Chọn đi chậm để giữ lại những điều không thể thay thế
Trong suốt nhiều năm rong ruổi qua các vùng núi phía Bắc, Trương Ngọc Anh nhận ra một thực tế đáng suy ngẫm. Có những bản làng từng rất đẹp nhưng chỉ sau vài năm đã bị bê tông hóa. Có những nét văn hóa truyền thống dần biến mất để nhường chỗ cho những hoạt động giải trí ngắn hạn phục vụ du khách. Mỗi lần chứng kiến điều đó, chị đều cảm thấy tiếc nuối.
“Bản sắc là thứ không thể mua và cũng không thể sao chép. Mất đi rồi thì không có cách nào lấy lại được”, chị nói. Chính từ những trăn trở ấy, chị quyết định theo đuổi con đường du lịch cộng đồng như một sứ mệnh dài hạn.
Khác với nhiều mô hình du lịch tập trung vào cơ sở vật chất hay các công trình quy mô lớn, du lịch cộng đồng mà Trương Ngọc Anh theo đuổi lấy người dân địa phương làm trung tâm. Theo chị, một vùng đất chỉ có thể phát triển bền vững khi người dân thực sự được hưởng lợi từ du lịch.
“Muốn một vùng đất phát triển bền vững, phải bắt đầu từ chính con người của vùng đất ấy. Khi người dân hạnh phúc, du lịch sẽ có linh hồn”, chị khẳng định.
Nhiều năm qua, chị cùng đội ngũ AA Hospitality tham gia xây dựng và hỗ trợ nhiều mô hình du lịch cộng đồng tại Sơn La, Lào Cai và nhiều địa phương miền núi khác.
Một trong những câu chuyện khiến chị tự hào là sự chuyển mình của Văn Bàn (Lào Cai). Từ một địa phương gần như nằm ngoài bản đồ du lịch, nơi đây dần hình thành những mô hình phát triển bài bản sau quá trình khảo sát, quy hoạch và xây dựng đề án phát triển cộng đồng.
Hay tại xã Dương Quỳ, mô hình Chén Homestay được phát triển dựa trên nét văn hóa đặc trưng của người Tày, trở thành điểm đến thu hút du khách mà vẫn giữ được bản sắc vốn có.
Theo Trương Ngọc Anh, điều quan trọng nhất không phải là xây thêm bao nhiêu homestay hay đón thêm bao nhiêu khách, mà là giúp người dân nhìn thấy tương lai từ chính những giá trị họ đang sở hữu.
Gieo hạt cho những bản làng biết sống bằng văn hóa của mình
Nếu phải chọn một từ để nói về triết lý làm nghề của Trương Ngọc Anh, đó có lẽ là “trao quyền”. Chị tin rằng du lịch cộng đồng không thể thành công nếu người dân địa phương chỉ đứng ngoài cuộc.
Vì vậy, thay vì đưa người dân đến những lớp học xa xôi, AA Hospitality tổ chức đào tạo ngay tại bản làng. Từ kỹ năng đón khách, kể chuyện văn hóa, sử dụng mạng xã hội đến cách tính giá thành sản phẩm, mọi kiến thức đều được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế của cộng đồng.
Theo chị, mỗi dân tộc đều có vẻ đẹp riêng và không ai cần trở thành bản sao của người khác. “Người Tày không cần phải giống người Thái. Người Dao không cần trở thành phiên bản của người Mông”, chị nói. Chính cách tiếp cận đó đã giúp nhiều cộng đồng giữ được màu sắc riêng trong quá trình phát triển du lịch.
Những năm gần đây, bên cạnh việc phát triển mô hình du lịch cộng đồng, Trương Ngọc Anh còn theo đuổi khái niệm mà chị gọi là “du lịch chữa lành từ gốc”.
Theo chị, sự chữa lành không đến từ những dịch vụ hào nhoáng hay xu hướng nhất thời, mà đến từ cảm giác bình yên khi được sống giữa một cộng đồng hạnh phúc, nơi con người vẫn giữ được mối liên kết với thiên nhiên và văn hóa truyền thống.
“Du khách chỉ thực sự được chữa lành khi họ chạm vào một cộng đồng đang sống vui, sống đủ và tự hào về bản sắc của mình”, chị chia sẻ.
Bởi vậy, trong mọi dự án của mình, nữ doanh nhân sinh năm 1981 luôn hướng tới mục tiêu giúp người dân làm chủ sinh kế, giữ gìn văn hóa và phát triển bền vững ngay trên chính quê hương họ.
Đó cũng là lý do sau nhiều năm làm du lịch, điều khiến Trương Ngọc Anh tự hào nhất không phải những con số tăng trưởng hay lượng khách du lịch, mà là những bản làng đã thay đổi tích cực, những gia đình có thu nhập tốt hơn và những đứa trẻ có cơ hội ở lại quê hương để tiếp tục gìn giữ văn hóa của dân tộc mình.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/doanh-nhan-truong-ngoc-anh-giam-doc-aa-hospitality-tu-co-giao-tieu-hoc-den-giac-mo-du-lich-cong-dong-cho-vung-cao-1449375.html
