SpaceX sắp trở thành thương vụ IPO lớn nhất lịch sử

Trong hồ sơ nộp lên Ủy ban chứng khoán Mỹ (SEC), công ty tên đầy đủ là Space Exploration Technologies Corp. – hoạt động trong các lĩnh vực tên lửa, vệ tinh và trí tuệ nhân tạo (AI) – cho biết, sẽ chào bán 555,6 triệu cổ phiếu với giá 135 USD/cổ phiếu, tương ứng huy động khoảng 75 tỷ USD.

Mức giá này sẽ đưa tổng giá trị vốn hóa thị trường của SpaceX lên khoảng 1.750 tỷ USD. Chỉ có 6 công ty trong chỉ số S&P 500 có vốn hóa lớn hơn mức này, trong đó Nvidia đứng đầu với mức vốn hóa khoảng 5.200 tỷ USD.

Kỷ lục IPO lớn nhất trước đây thuộc về Saudi Aramco, công ty dầu khí của Ả Rập Xê Út, khi niêm yết vào năm 2019 với mức định giá khoảng 1.700 tỷ USD và huy động được 25,6 tỷ USD.

SpaceX hiện chưa có lợi nhuận. Mặc dù mảng kinh doanh Starlink chiếm phần lớn doanh thu của công ty và đã tăng 50% so với năm trước, nhưng công ty vẫn ghi nhận khoản lỗ ròng 4,95 tỷ USD vào năm ngoái, một phần do chi phí lớn liên quan đến AI.

Theo báo cáo của Financial Times, SpaceX sẽ là công ty lớn thứ bảy tại Mỹ nếu chỉ dựa trên định giá khổng lồ. Tuy nhiên, xét về doanh thu, SpaceX chỉ đứng thứ 200. Các nhà phân tích đã cảnh báo rằng định giá của công ty đang được hình thành từ những kỳ vọng về tương lai của các dự án đầy tham vọng như trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo và danh tiếng của tỷ phú Elon Musk trong việc xây dựng các công ty đổi mới như Tesla.

Một số yếu tố sẽ đẩy giá cổ phiếu lên cao sau ngày IPO dự kiến ​​12/6, bao gồm nhu cầu mua rất lớn từ các ngân hàng đầu tư tham gia bảo lãnh phát hành, lượng cổ phiếu tự do lưu hành thấp do công ty chỉ chào bán 3% số cổ phần cho nhà đầu tư đại chúng, và cuối cùng là việc thay đổi quy định cho phép SpaceX nhanh chóng được đưa vào chỉ số Nasdaq 100, buộc các quỹ đầu tư theo chỉ số phải tự động mua vào cổ phiếu của SpaceX.

Thông thường, các cổ đông hiện hữu bị hạn chế bán cổ phần của mình trong vòng 180 ngày sau IPO nhằm tránh tình trạng ồ ạt bán ra, khiến giá cổ phiếu lao dốc trước khi thị trường kịp hình thành một mức giá ổn định. Tuy nhiên, bản cáo bạch của SpaceX cho thấy công ty đang áp dụng một cách tiếp cận mới đối với thời gian hạn chế chuyển nhượng.

Thay vì thời gian hạn chế chuyển nhượng 180 ngày thường thấy trong các đợt IPO, các cổ đông sẽ được phép bán 20% cổ phần chỉ vài tuần sau IPO, ngay sau khi công ty công bố báo cáo tài chính quý II. Tiếp đó, họ được phép bán thêm 10% nếu cổ phiếu duy trì mức tăng tối thiểu 30% so với giá IPO trong tối thiểu 5 trên 10 phiên giao dịch sau khi công bố báo cáo quý đầu tiên.

Xét ở một khía cạnh nào đó, SpaceX là đợt IPO đầu tiên có quy mô quá lớn đến mức không thể thất bại.

Các tổ chức cung cấp chỉ số chứng khoán lớn, những đơn vị quyết định dòng chảy của hàng nghìn tỷ USD vốn đầu tư thụ động trên toàn cầu đã điều chỉnh các quy định để SpaceX có thể được đưa vào các bộ chỉ số nhanh hơn bao giờ hết. Điều này tạo ra một “bệ đỡ” từ các nhà đầu tư tổ chức cho những người tham gia đợt IPO.

Nasdaq đã sửa đổi các quy định của mình để SpaceX có thể được đưa vào chỉ số Nasdaq 100 chỉ sau 15 phiên giao dịch, thay vì phải chờ ba tháng như trước đây. Trong khi đó, việc được đưa vào chỉ số FTSE Russell 1000 có thể diễn ra chỉ sau 5 ngày giao dịch, nhờ một sửa đổi được ban hành vào cuối tháng 5.

“Điều duy nhất mà các nhà quản lý quỹ tại các nhà đầu tư tổ chức lớn truyền thống cần tính toán là họ muốn nắm giữ cổ phiếu này với tỷ trọng thấp hơn hay cao hơn mức chuẩn”, Brett Winton, chiến lược gia của ARK Invest nhận định.

Theo nhiều nhà đầu tư, đợt IPO có điểm tương đồng nhất với SpaceX là đợt IPO của Facebook vào năm 2012. Lý do là quy mô rất lớn của thương vụ này -Facebook đã huy động được hơn 16 tỷ USD với mức định giá 104 tỷ USD – cùng với cơ cấu cổ phần được thiết kế theo hướng ưu ái nhà sáng lập.

Ngoài ra, SpaceX có lịch sử hoạt động lâu dài trên thị trường vốn tư nhân. Công ty đã huy động vòng gọi vốn Series A từ năm 2002 và đã trở thành một kỳ lân kể từ năm 2010. Điều đó đồng nghĩa với việc sẽ có ít nghi ngại hơn về tình hình tài chính và mức định giá của SpaceX so với các công ty IPO quy mô nhỏ hơn.

Trong dài hạn, một số nhà đầu tư kỳ vọng Elon Musk có thể thực hiện một thương vụ sáp nhập quy mô lớn giữa Tesla và SpaceX, qua đó hình thành một thực thể hợp nhất, mang đến cho thị trường một “kênh đầu tư trọn gói” vào vị tỷ phú này.

“Elon Musk muốn sở hữu và kiểm soát nhiều hơn hệ sinh thái AI và từng bước một, mục tiêu quan trọng nhất có thể là kết hợp SpaceX và Tesla theo một cách nào đó để tạo ra sự liên kết giữa hai ông lớn công nghệ đột phá đang tìm cách dẫn đầu cuộc cách mạng AI”, Dan Ives, nhà phân tích tại công ty dịch vụ tài chính Wedbush Securities cho biết.