Tiêu thụ điện tăng mạnh trong 5 tháng đầu năm
Nhu cầu tiêu thụ điện tại Việt Nam đang tăng nhanh trong những tháng đầu năm 2026, khi thời tiết nắng nóng kéo dài làm gia tăng nhu cầu sử dụng điện của hộ gia đình, đồng thời khu vực công nghiệp tiếp tục tiêu thụ điện ở mức cao hơn. Theo báo cáo cập nhật ngành điện của Chứng khoán Vietcap, Cục Điện lực Việt Nam dự báo sản lượng tiêu thụ điện trong 5 tháng đầu năm tăng 8,7% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng 6,5% ghi nhận trong quý I.
Tính đến ngày 25/5, sản lượng tiêu thụ điện cả nước tăng 8,3% so với cùng kỳ. Trong đó, miền Bắc ghi nhận mức tăng 11,1%, miền Trung tăng 7,8% và miền Nam tăng 5,6%. Diễn biến này cho thấy nhu cầu điện tăng rõ hơn sau quý I, nhất là trong bối cảnh nắng nóng làm gia tăng nhu cầu làm mát tại nhiều khu vực.
Từ số liệu thực tế cao hơn dự kiến, Vietcap nâng dự báo tăng trưởng nhu cầu điện năm 2026 từ 7,5% lên 8%. Trong kịch bản cao, nhu cầu điện có thể tăng 9% nếu El Nino diễn ra mạnh hơn dự kiến; trong khi kịch bản thấp được đặt ở mức 7%, gắn với giả định tăng trưởng kinh tế thấp hơn. Giai đoạn 2027-2030, tăng trưởng tiêu thụ điện được dự báo duy trì ở mức cao, lần lượt 9%, 10%, 10% và 10%.
Nhiệt điện được hỗ trợ nhẹ, thủy điện chịu áp lực từ thời tiết
Yếu tố đáng chú ý trong bức tranh ngành điện hiện nay là khả năng El Nino quay trở lại. Theo Vietcap, xác suất xuất hiện điều kiện El Nino trong giai đoạn tháng 5 đến tháng 9/2026 đã tăng lên 82-98%, cao hơn đáng kể so với dự báo hồi tháng 2/2026. Một số dự báo quốc tế được cũng cho thấy khả năng El Nino kéo dài sang mùa đông 2026-2027 tại bán cầu Bắc.
Với ngành điện, thời tiết khô nóng thường làm nhu cầu sử dụng điện tăng, đặc biệt ở nhóm hộ gia đình. Điều này có thể hỗ trợ huy động các nguồn nhiệt điện than và điện khí. Ngược lại, thủy điện có thể chịu áp lực nếu lượng nước về hồ thấp hơn trong giai đoạn El Nino.
Vietcap đánh giá điều kiện El Nino ở mức trung bình có thể mang lại tác động tích cực nhẹ đối với nhiệt điện, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực nhẹ đến thủy điện. Tuy nhiên, các chuyên gia trong ngành vẫn kỳ vọng nguồn cung điện trong vài tháng tới có thể đáp ứng nhu cầu; nếu xảy ra thiếu điện, quy mô thiếu hụt được đánh giá là tương đối nhỏ.
Sự thay đổi của nhu cầu và thời tiết cũng tác động đến thị trường phát điện cạnh tranh. Trong 4 tháng đầu năm 2026, giá CGM bình quân đạt 1.401 đồng/kWh, tăng 9% so với cùng kỳ, được hỗ trợ bởi nhu cầu tiêu thụ điện cao hơn và chi phí đầu vào như khí, than tăng lên. Trên cơ sở này, Vietcap nâng dự báo giá CGM năm 2026 thêm 5,8% lên 1.235 đồng/kWh, tương ứng tăng 38% so với năm trước.
Tác động đến các doanh nghiệp phát điện vì vậy có sự phân hóa. Ở nhóm nhiệt điện, nhu cầu sử dụng điện hộ gia đình cao hơn cho mục đích làm mát, cùng với giá CGM tăng, được đánh giá là yếu tố hỗ trợ nhẹ cho các nhà máy nhiệt điện than và nhiệt điện khí như POW, NT2, QTP và PPC. Riêng với POW, báo cáo của Vietcap cho rằng triển vọng được hỗ trợ bởi tỷ lệ sản lượng hợp đồng không huy động tại Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 cao hơn dự kiến, chi phí khấu hao thấp hơn kỳ vọng, cùng với giá bán bình quân tăng.
Ở chiều ngược lại, thủy điện chịu tác động tiêu cực nhẹ từ điều kiện thời tiết. Vietcap cho rằng ảnh hưởng này chưa làm thay đổi đáng kể dự phóng lợi nhuận năm 2026 hiện tại, do giá CGM cao hơn có thể bù đắp một phần cho sản lượng thấp hơn. Báo cáo ghi nhận lợi nhuận sau thuế mảng thủy điện của REE được dự báo giảm 8% so với cùng kỳ, doanh thu thủy điện của HDG giảm 14%, trong khi PC1 có rủi ro giảm nhẹ doanh thu thủy điện do tác động của El Nino chưa được phản ánh đầy đủ.
Trong trường hợp El Nino diễn ra nghiêm trọng hơn, rủi ro thiếu điện có thể xuất hiện. Kịch bản này sẽ có lợi hơn cho nhóm nhiệt điện, gồm POW, NT2, QTP và PPC, do khả năng huy động cao hơn. Ngược lại, các doanh nghiệp có tỷ trọng thủy điện lớn như REE, HDG và PC1 có thể chịu tác động tiêu cực rõ hơn nếu điều kiện thủy văn kém thuận lợi. Vietcap cũng cho rằng REE vẫn có yếu tố bù đắp nhờ chiến lược mở rộng mạnh công suất điện gió, giúp giảm bớt ảnh hưởng từ lợi nhuận thủy điện thấp hơn.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/xac-suat-xay-ra-hien-tuong-el-nino-tang-cao-doanh-nghiep-dien-phan-hoa-ra-sao-1450108.html
