Sóng dầu khí lắng dần

Giá dầu hạ nhiệt khi rủi ro địa chính trị giảm

Ngày 18/6/2026, Mỹ và Iran công bố đã chính thức ký biên bản thoả thuận nhằm chấm dứt xung đột. Bản ghi nhớ gồm 14 điểm, mở đầu giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày, trong đó Iran sẽ cho phép tàu thuyền lưu thông tự do qua eo biển Hormuz, một tuyến đường vận chuyển dầu khí quan trọng. Thỏa thuận này yêu cầu khôi phục lưu lượng giao thông qua eo biển về mức tối đa trong vòng 30 ngày. Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược với khoảng 20 triệu thùng dầu/ngày đi qua, tương đương khoảng 25% lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu.

Diễn biến trên không chỉ tác động đến thị trường dầu mỏ quốc tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới nhóm cổ phiếu dầu khí tại Việt Nam, một trong những nhóm ngành nhạy cảm nhất với biến động giá dầu. Nhiều doanh nghiệp thượng nguồn đối mặt với áp lực điều chỉnh.

Trong nhiều tháng qua, căng thẳng giữa Mỹ và Iran là một trong những yếu tố chính đẩy giá dầu tăng mạnh. Khi Mỹ và Iran phát đi tín hiệu hòa bình, dù sau đó việc chính thức ký kết còn gặp một số trở ngại, thị trường bắt đầu định giá lại các rủi ro. Khả năng hoạt động vận tải tại eo biển Hormuz được duy trì ổn định, cùng triển vọng nguồn cung dầu từ Iran có thể quay trở lại thị trường quốc tế, khiến áp lực tăng giá dầu suy giảm đáng kể. Thị trường dầu mỏ lập tức phản ứng khi hai bên công bố thỏa thuận, kéo giá dầu giảm mạnh. Cụ thể, giá dầu Brent giao kỳ hạn giảm 1,1%, xuống còn 78,7 USD/thùng và giá dầu West Texas Intermediate của Mỹ giảm 1,3%, xuống còn 75,8 USD/thùng.

Về dài hạn, nếu các lệnh trừng phạt được nới lỏng hoặc Iran có điều kiện gia tăng xuất khẩu dầu, nguồn cung toàn cầu sẽ được cải thiện. Điều này có thể khiến thị trường dầu mỏ chuyển từ trạng thái thiếu hụt sang cân bằng hơn, thậm chí xuất hiện tình trạng dư cung trong một số giai đoạn.

Đối với các doanh nghiệp dầu khí, giá dầu luôn là biến số quan trọng ảnh hưởng tới hoạt động đầu tư, khai thác và lợi nhuận. Do đó, việc giá dầu hạ nhiệt thường kéo theo những phản ứng trái chiều trong toàn ngành.

Giá cổ phiếu dầu khí điều chỉnh

Động lực tăng giá của nhóm cổ phiếu dầu khí suy yếu khi căng thẳng địa chính trị dần hạ nhiệt.

Trong ngắn hạn, diễn biến của giá dầu vẫn sẽ là yếu tố quan trọng quyết định xu hướng của nhóm cổ phiếu dầu khí. Khi sóng dầu khí hạ nhiệt, nhiều cổ phiếu trong ngành đã ghi nhận mức điều chỉnh đáng kể. Chẳng hạn, PVB của Công ty Bọc ống Dầu khí Việt Nam giảm từ vùng đỉnh 42.000 đồng/cổ phiếu thiết lập vào tháng 3/2026 xuống còn 25.800 đồng/cổ phiếu (ngày 18/6), tương ứng mức giảm 38,5%. Trong một tháng qua, cổ phiếu PVD của Công ty cổ phần Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí (PVDrilling) giảm hơn 15,5%, PVT của Tổng công ty cổ phần Vận tải Dầu khí (PVTrans) giảm 14,23%, trong khi BSR của Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam mất hơn 21%. So với mức đỉnh 37.850 đồng/cổ phiếu (ngày 4/3/2026), cổ phiếu BSR hiện giao dịch ở mức 26.700 đồng/cổ phiếu (ngày 18/6), tương ứng giảm hơn 29,4%.

Dù các diễn biến địa chính trị có thể tạo ra những đợt sóng ngắn hạn, về dài hạn, thị trường vẫn sẽ quay trở lại đánh giá các yếu tố nền tảng như tăng trưởng lợi nhuận, chất lượng tài sản và triển vọng dự án, thay vì chỉ phản ứng với những yếu tố tâm lý mang tính nhất thời.

Tại Việt Nam, nhóm doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp nhất là các đơn vị hoạt động ở mảng thượng nguồn và dịch vụ kỹ thuật dầu khí.

Các doanh nghiệp như PVDrilling hay Tổng công ty cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC, mã PVS) thường được hưởng lợi khi giá dầu duy trì ở mức cao. Khi đó, các tập đoàn năng lượng trên thế giới thường đẩy mạnh hoạt động thăm dò và khai thác, kéo theo nhu cầu thuê giàn khoan, dịch vụ cơ khí dầu khí, vận hành công trình ngoài khơi gia tăng.

Ngược lại, khi giá dầu giảm hoặc triển vọng tăng giá không còn mạnh như trước, thị trường thường lo ngại các kế hoạch đầu tư mới sẽ được xem xét thận trọng hơn. Điều này khiến nhóm cổ phiếu dịch vụ dầu khí dễ chịu áp lực chốt lời sau giai đoạn tăng mạnh.

Tuy nhiên, tác động thực tế đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp dầu khí Việt Nam có thể chưa diễn ra ngay lập tức. Mặt bằng giá dầu hiện vẫn ở mức tương đối cao so với ngưỡng hòa vốn của nhiều dự án khai thác trên thế giới. Do đó, nhu cầu đầu tư cho các dự án năng lượng vẫn được duy trì trong trung hạn.

Kết quả kinh doanh của PTSC trong 5 tháng đầu năm 2026 duy trì đà tăng trưởng tích cực khi nhiều dự án dầu khí và năng lượng tái tạo bước vào giai đoạn triển khai cao điểm. Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu hợp nhất đạt 13.515 tỷ đồng, hoàn thành 41% kế hoạch năm và tăng 34% so với cùng kỳ 2025. Trong khi đó, lợi nhuận trước thuế hợp nhất đạt 688 tỷ đồng, hoàn thành 54% kế hoạch năm và tăng 12% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt 563 tỷ đồng, tương đương 57% kế hoạch năm và tăng 11% so với cùng kỳ. Việc mở rộng hiện diện tại Trung Đông, Đông Nam Á, Đài Loan (Trung Quốc), châu Âu và châu Úc giúp doanh nghiệp chủ động tìm kiếm khách hàng tiềm năng bên cạnh thị trường nội địa.

Công ty Chứng khoán Kafi nhận định, tổng doanh thu giai đoạn 2026 – 2030 của PTSC dự kiến đạt từ 210.000 – 222.000 tỷ đồng, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 15% mỗi năm.

Đối với nhóm trung nguồn, bao gồm các doanh nghiệp vận chuyển dầu khí như PVTrans, mức độ tác động được đánh giá là trung tính hơn. Trong thời gian xảy ra căng thẳng địa chính trị, giá cước vận tải dầu thường tăng do chi phí bảo hiểm hàng hải leo thang. Khi nguy cơ xung đột giảm, lợi thế này có thể suy giảm đáng kể. Tuy nhiên, mặt tích cực là lưu lượng vận chuyển dầu toàn cầu có thể tăng lên nếu nguồn cung từ Iran quay trở lại thị trường. Điều này giúp bù đắp phần nào tác động từ việc cước vận tải giảm nhiệt.

Công ty Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội nhận định biên lợi nhuận của PVTrans dự kiến cải thiện trong 2026. PVTrans đang bước vào giai đoạn thu hoạch sau chu kỳ đầu tư đội tàu mạnh giai đoạn 2023-2025. Việc bổ sung hàng loạt tàu mới giúp doanh thu và EBITDA tăng nhanh, trong khi áp lực khấu hao đã giảm dần từ nửa cuối năm 2025 sau khi một số tàu lớn hoàn tất chu kỳ khấu hao nhanh.

Ở nhóm hạ nguồn, đại diện tiêu biểu là Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam, ảnh hưởng từ giá dầu thường phức tạp hơn. Giá dầu giảm giúp giảm chi phí nguyên liệu đầu vào và hỗ trợ nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu. Tuy nhiên, hiệu quả kinh doanh còn phụ thuộc vào diễn biến crack spread (chênh lệch giữa giá dầu thô và giá các sản phẩm lọc dầu). Vì vậy, việc giá dầu giảm chưa chắc đồng nghĩa lợi nhuận sẽ tăng tương ứng.

Nếu thỏa thuận giữa Mỹ và Iran được duy trì lâu dài, xu hướng giảm nhiệt của giá dầu có thể tiếp tục diễn ra trong thời gian tới. Điều này đồng nghĩa với việc nhóm cổ phiếu dầu khí sẽ mất đi một phần động lực tăng trưởng đến từ yếu tố địa chính trị. Tuy nhiên, về dài hạn, triển vọng kinh doanh tích cực của nhiều doanh nghiệp dầu khí vẫn có thể tạo ra những cơ hội đầu tư đáng chú ý.