Gỡ nút thắt cho thị trường vốn: UBCKNN kiến nghị dự thảo sửa đổi Luật Các TCTD và Luật Phòng chống rửa tiền

Gỡ nút thắt cho thị trường vốn: UBCKNN kiến nghị dự thảo sửa đổi Luật Các TCTD và Luật Phòng chống rửa tiền

Đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đưa ra một số kiến nghị tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn pháp lý về quản lý tài sản ảo, cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), quyền phân phối chứng chỉ quỹ và giới hạn tỷ lệ sở hữu, nhằm khơi thông nguồn lực và mở rộng không gian hoạt động cho các ngân hàng thương mại trên thị trường vốn. 

* Đề xuất tạo lập cơ chế ngoại hối đặc thù, đa tiền tệ cho Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM

Sáng ngày 02/07, tại Tọa đàm “Lấy ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng; Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi)”, bà Hồ Thị Hằng – Phó Trưởng ban Pháp chế – Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã đưa ra một số kiến nghị tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn pháp lý về quản lý tài sản ảo, cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), quyền phân phối chứng chỉ quỹ và giới hạn tỷ lệ sở hữu, nhằm khơi thông nguồn lực và mở rộng không gian hoạt động cho các ngân hàng thương mại trên thị trường vốn.

Bà Hồ Thị Hằng – Phó Trưởng ban Pháp chế – Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chia sẻ tại tọa đàm sáng ngày 2/7. Ảnh: Hàn Đông

Cân nhắc thẩm quyền thanh tra đối với dịch vụ tài sản ảo

Liên quan đến dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền, bà Hồ Thị Hằng đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc quy định tại khoản 2 Điều 51 về việc giao chức năng thanh tra phòng, chống rửa tiền đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản ảo cho Bộ Tài chính hoặc Ủy ban. Nguyên nhân xuất phát từ những vướng mắc về thẩm quyền pháp lý, bởi theo định hướng của Luật Thanh tra năm 2025, Bộ Tài chính không còn duy trì cơ quan thanh tra cấp bộ do chức năng này đã chuyển về Thanh tra Chính phủ, trong khi lực lượng thanh tra chuyên ngành hiện tại của Ủy ban chỉ phụ trách các nghiệp vụ lõi trong lĩnh vực chứng khoán. Thêm vào đó, khung pháp lý quản lý dịch vụ tài sản ảo hiện nay mới chỉ đang dừng ở giai đoạn thí điểm. Do vậy, vị đại diện đề xuất tạm thời chưa đưa nội dung giao chức năng thanh tra hoạt động này vào dự thảo luật, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải làm rõ hơn trách nhiệm phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và Bộ Công an như đã được cơ quan quản lý chứng khoán nêu tại các văn bản góp ý trước đó.

Mở rộng quyền làm đại lý quản lý tài sản đảm bảo cho mọi loại trái phiếu

Về dự thảo sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng, bà Hằng đưa ra kiến nghị nhằm tháo gỡ vướng mắc cho các ngân hàng thương mại khi tham gia thị trường vốn.

Vấn đề đầu tiên được đề cập là nghiệp vụ đại lý quản lý tài sản đảm bảo tại Điều 114. Hiện tại, dự thảo đang có hướng cho phép các tổ chức tín dụng làm đại lý quản lý tài sản đảm bảo đối với trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Phía UBCKNN đề xuất lược bỏ cụm từ “riêng lẻ” nhằm mở rộng quyền quản lý cho tất cả các loại trái phiếu trên thị trường, bao gồm trái phiếu phát hành ra công chúng. Đề xuất này xuất phát từ thực tiễn hoạt động khi các công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ chỉ có thế mạnh đối với tài sản đảm bảo là chứng khoán thông thường. Trong khi đó, các ngân hàng thương mại lại sở hữu nguồn lực, nghiệp vụ thẩm định giá chuyên sâu và kinh nghiệm xử lý rủi ro khi tài sản đảm bảo là bất động sản. Hơn nữa, việc mở rộng quyền này phù hợp với tinh thần của khoản 1 Điều 81 Luật Nhà ở năm 2023, trong đó quy định rõ chỉ các tổ chức tín dụng hoạt động tại Việt Nam mới được quyền nhận thế chấp nhà ở của tổ chức, cá nhân.

Tách bạch các nghiệp vụ kỹ thuật để khơi thông cơ chế Đối tác bù trừ trung tâm (CCP)

Rào cản lớn khác cũng được đưa ra thảo luận là các vướng mắc khi triển khai cơ chế Đối tác bù trừ trung tâm trên thị trường chứng khoán cơ sở. Dù Luật Chứng khoán sửa đổi năm 2024 đã mở đường cho ngân hàng thương mại tham gia vào hoạt động bù trừ và thanh toán, nhưng quá trình vận hành lại đang gặp khó do những quy định pháp lý hiện hành của ngành ngân hàng.

Cụ thể, việc ngân hàng nộp tiền ký quỹ bù trừ cho khách hàng đang bị quy kết là hoạt động cấp tín dụng theo Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng. Không dừng lại ở đó, các tác vụ kỹ thuật bắt buộc như vay để mua cổ phiếu nhằm xử lý lỗi sau giao dịch, hay nhận cổ phiếu về tài khoản tự doanh để thanh toán thay cho nhà đầu tư lại bị xem là hoạt động đầu tư, góp vốn, mua cổ phần theo Điều 111, từ đó buộc ngân hàng phải thành lập công ty con trực thuộc.

Nhằm giải quyết nút thắt này, đại diện UBCKNN đề nghị NHNN thiết kế các quy định ngoại trừ một cách tường minh, tách bạch rõ ràng các nghiệp vụ kỹ thuật và bù trừ chứng khoán ra khỏi giới hạn hạn mức cấp tín dụng và hoạt động góp vốn đầu tư kinh doanh thông thường.

Bỏ yêu cầu lập công ty con khi ngân hàng phân phối chứng chỉ quỹ

UBCKNN cũng kiến nghị cơ quan soạn thảo xem xét bãi bỏ yêu cầu bắt buộc ngân hàng thương mại phải thành lập công ty con mới được phép phân phối chứng chỉ quỹ đầu tư chứng khoán. Việc tháo gỡ điều kiện này sẽ tận dụng tối đa mạng lưới chi nhánh rộng khắp của hệ thống ngân hàng, biến đây trở thành một kênh phân phối chứng chỉ quỹ chủ lực và hiệu quả. Quyết sách này không chỉ giúp đa dạng hóa kênh dẫn vốn cho nền kinh tế, thúc đẩy sự phát triển của thị trường vốn tiệm cận với tầm nhìn của Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, mà còn hoàn toàn tương thích với các chuẩn mực và thông lệ quốc tế đã được vận hành thành công tại nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Malaysia, Hàn Quốc và Indonesia.

Bảo vệ quyền lợi cổ đông trong các trường hợp tăng tỷ lệ sở hữu thụ động

Nội dung trọng tâm xoay quanh điều khoản chuyển tiếp liên quan đến giới hạn tỷ lệ sở hữu của cổ đông quy định tại Điều 63 và Điều 112 của dự thảo. Luật hiện hành quy định cổ đông đang sở hữu vượt tỷ lệ được tiếp tục duy trì nhưng không được làm tăng thêm lượng cổ phần nắm giữ, ngoại trừ trường hợp nhận cổ tức bằng cổ phiếu.

Đại diện UBCKNN đánh giá quy định này còn khá hẹp và đề xuất mở rộng thêm không gian ngoại trừ đối với những trường hợp tỷ lệ sở hữu tăng mang tính chất thụ động. Các trường hợp này bao gồm việc nhận cổ phiếu phát hành bổ sung từ nguồn vốn chủ sở hữu, nhận thừa kế, hoặc việc tăng tỷ lệ tự động do các quyết định, bản án có hiệu lực pháp luật của tòa án, cơ quan trọng tài và thi hành án. Đặc biệt, việc tăng tỷ lệ một cách bị động trong các đợt chào bán cho cổ đông hiện hữu, nguyên nhân do có những cổ đông khác từ chối thực hiện quyền mua khiến tỷ lệ của người thực hiện quyền tự động bị đẩy lên cao, cũng cần được pháp luật bảo vệ và xếp vào nhóm ngoại trừ.

Cát Lam

FILI

– 16:20 02/07/2026