Đơn hàng khởi sắc tại nhiều ngành xuất khẩu đang thúc đẩy doanh nghiệp tăng nhập khẩu máy móc, nguyên liệu và mở rộng sản xuất, góp phần đưa cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu gần 17 tỷ USD.
Doanh nghiệp đón sóng đơn hàng
Đằng sau con số nhập siêu gần 17 tỷ USD là một bức tranh khác tích cực hơn: nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đang ghi nhận đơn hàng phục hồi, công suất sản xuất được nâng lên và nhu cầu nhập khẩu máy móc, nguyên liệu gia tăng để chuẩn bị cho giai đoạn tăng trưởng mới. Thay vì phản ánh sức mua tiêu dùng, phần lớn kim ngạch nhập khẩu hiện nay đang phục vụ mở rộng sản xuất và đáp ứng các đơn hàng xuất khẩu trong những tháng cuối năm.
Ở ngành dệt may, ông Phạm Xuân Hồng – Chủ tịch HĐQT CTCP May Sài Gòn 3 cho biết, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều áp lực khi chi phí nguyên liệu và tiền lương liên tục tăng, trong khi bài toán giữ chân lao động ngày càng trở nên khó khăn. Dẫu vậy, khác với giai đoạn trầm lắng của năm trước, thị trường đang phát đi những tín hiệu khả quan hơn.
Theo ông Hồng, tại Mỹ – thị trường xuất khẩu lớn nhất của dệt may Việt Nam, nhu cầu mua sắm hàng may mặc đã phục hồi sau thời gian dài người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu. Cùng với đó, nếu căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và khu vực Nga – Ukraine tiếp tục hạ nhiệt, sức mua từ các thị trường quan trọng như EU và Nhật Bản cũng được kỳ vọng sẽ cải thiện trong nửa cuối năm.
“May Sài Gòn 3 và nhiều doanh nghiệp trong ngành có thể đạt mức tăng trưởng trên 10% trong năm nay. Nếu không có những biến động bất thường vừa qua, mức tăng trưởng hoàn toàn có thể đạt 20-30%”, ông Hồng nhận định.
Không chỉ dệt may, ngành chế biến gỗ cũng đang bước vào mùa cao điểm với nhiều kỳ vọng. Trong 5 tháng đầu năm, doanh nghiệp đã nhập khẩu gần 1,5 tỷ USD gỗ nguyên liệu, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, lượng gỗ nhập khẩu từ Mỹ tăng hơn gấp đôi, qua đó vừa đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, vừa góp phần cân bằng cán cân thương mại giữa hai nước.
Nhờ nguồn nguyên liệu ổn định, nhiều doanh nghiệp gỗ đã mở rộng được đơn hàng từ thị trường Mỹ. Dù giai đoạn đầu năm vốn là mùa thấp điểm của ngành, kim ngạch xuất khẩu gỗ vẫn đạt hơn 7 tỷ USD, tạo nền tảng tích cực cho mùa xuất khẩu cao điểm trong những tháng cuối năm.
Ở lĩnh vực điện tử, triển vọng còn rõ nét hơn. Theo bà Đỗ Thị Thúy Hương, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam, các doanh nghiệp sản xuất máy tính, máy chủ, bảng mạch điện tử, module và linh kiện đang ghi nhận mức tăng đơn hàng từ 15-30% so với cùng kỳ năm trước.
Nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng đến hết quý III, thậm chí sang một phần quý IV/2026. Đặc biệt, các đơn hàng liên quan đến hạ tầng mạng, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục tăng mạnh, trong khi các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng của Samsung, Apple và LG vẫn duy trì công suất sản xuất ở mức cao.
Trong khi đó, ngành thép cũng kỳ vọng bức tranh sẽ sáng hơn trong nửa cuối năm. Theo ông Đinh Quốc Thái, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam, xuất khẩu thép cả năm 2026 có thể đạt khoảng 6 triệu tấn, gần gấp đôi năm trước, trong khi nhập khẩu được dự báo giảm nhờ năng lực sản xuất trong nước ngày càng được cải thiện.
Đằng sau nhập siêu là bài toán nâng tầm năng lực sản xuất
Sự gia tăng nhập khẩu nguyên liệu và máy móc của doanh nghiệp cũng phản ánh rõ trong bức tranh thương mại của cả nước.
Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, đến giữa tháng 6/2026, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt gần 240 tỷ USD, tăng hơn 21% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, nhập khẩu đạt trên 256 tỷ USD, tăng hơn 33%, khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu khoảng 16,8 tỷ USD.
Nếu chỉ nhìn vào con số nhập siêu, không ít ý kiến có thể lo ngại về sự mất cân đối của cán cân thương mại. Tuy nhiên, theo Bộ Công Thương, gần 88% kim ngạch nhập khẩu là máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, năng lượng và linh kiện phục vụ sản xuất. Điều này cho thấy nền kinh tế đang trong quá trình mở rộng năng lực sản xuất, chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới.
Đằng sau những con số đó là làn sóng mở rộng đầu tư của nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Samsung, LG, Foxconn, Lenovo hay BYD. Việc các doanh nghiệp liên tục nhập khẩu dây chuyền, linh kiện và nguyên liệu đầu vào cho thấy Việt Nam vẫn giữ vai trò quan trọng trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Tuy nhiên, theo Bộ Công Thương, tốc độ nhập khẩu đầu vào tăng nhanh cũng phản ánh một thực tế là doanh nghiệp Việt Nam vẫn chủ yếu tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở các khâu gia công, lắp ráp và hoàn thiện sản phẩm. Những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế, vật liệu, linh kiện cốt lõi hay công nghệ nền tảng vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu.
Bức tranh doanh nghiệp cũng đang cho thấy sự phân hóa rõ nét. Với ngành dệt may, dù đơn hàng đã cải thiện, Hiệp hội Dệt may Việt Nam vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu khoảng 6% mỗi năm, thay vì theo đuổi mức tăng hai con số như giai đoạn trước. Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam, sau hơn hai thập kỷ tăng trưởng mạnh, dư địa mở rộng theo chiều rộng của ngành đã không còn nhiều. Trọng tâm trong giai đoạn tới sẽ là nâng cao chất lượng tăng trưởng và giá trị gia tăng.
Trong khi đó, ngành lúa gạo vẫn chịu sức ép lớn từ diễn biến giá. Trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu hơn 4 triệu tấn gạo, tăng nhẹ về sản lượng nhưng kim ngạch lại giảm hơn 7%, cho thấy cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế.
Nguồn: https://stockbiz.vn/tin-tuc/dang-sau-ky-luc-nhap-sieu-17-ty-usd-dn-mo-rong-san-xuat-don-don-hang-moi/40751857
