Nhu cầu điện tăng mạnh, cổ phiếu ngành điện bước vào chu kỳ phân hóa

Nhiệt điện hưởng lợi lớn từ nhu cầu điện tăng cao

Theo số liệu vận hành hệ thống điện, sản lượng điện toàn quốc trong 5 tháng đầu năm 2026 tăng khoảng 9% so với cùng kỳ, tương đương kịch bản điều hành của cơ quan quản lý. Đáng chú ý, riêng giai đoạn tháng 4-5, mức tăng trưởng đạt khoảng 12% khi các đợt nắng nóng kéo dài khiến nhu cầu sử dụng điện, đặc biệt tại khu vực miền Bắc, tăng mạnh.

Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục trong quý III khi bước vào cao điểm mùa hè, tạo điều kiện để các nhà máy nhiệt điện duy trì sản lượng huy động ở mức cao.

Đây cũng là nhóm được đánh giá hưởng lợi rõ nét nhất trong bối cảnh giá điện trên thị trường phát điện cạnh tranh phục hồi. Giá điện giao ngay (SMP) tăng khoảng 13% so với cùng kỳ, nhiều thời điểm chạm mức trần khoảng 1.730 đồng/kWh, góp phần cải thiện đáng kể biên lợi nhuận của các doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, giá than sau khi tăng trong tháng 4-5 đã có dấu hiệu hạ nhiệt từ tháng 6, giúp giảm áp lực chi phí đầu vào. Điều này mở ra triển vọng tích cực cho các doanh nghiệp nhiệt điện than như QTP.

Đối với điện khí, sản lượng huy động tăng khoảng 24% nhờ sự tham gia của các nhà máy mới Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4. Mặc dù biên lợi nhuận có thể thấp hơn quý I do khoản bù sản lượng hợp đồng (Qc) giảm, nhiều doanh nghiệp vẫn được hưởng lợi từ nhu cầu huy động cao trong mùa nắng nóng.

Trong nhóm này, POW được đánh giá là doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng nổi bật nhất khi ngoài hoạt động kinh doanh cải thiện, doanh nghiệp còn có thể ghi nhận khoản chênh lệch tỷ giá lớn từ Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 1, tạo thêm động lực cho lợi nhuận năm nay.

Thủy điện vẫn giữ nền tảng ổn định

Trái với nhiệt điện, sản lượng huy động của các nhà máy thủy điện trong quý II được dự báo giảm nhẹ khoảng 4% do đây là giai đoạn thấp điểm theo mùa và lượng mưa vẫn duy trì quanh mức trung bình nhiều năm.

Mặc dù hiện tượng El Nino đã bắt đầu xuất hiện, tác động trong nửa đầu năm chưa quá rõ rệt. Tuy nhiên, nếu El Nino mạnh lên vào nửa cuối năm như dự báo, lượng nước về hồ có thể giảm, ảnh hưởng đến sản lượng phát điện của các doanh nghiệp thủy điện.

Dù vậy, tác động này phần nào được bù đắp nhờ giá điện trên thị trường tăng, qua đó hỗ trợ cải thiện giá bán điện. Những doanh nghiệp sở hữu danh mục thủy điện lớn như REE, HDG hay PC1 được đánh giá vẫn duy trì kết quả kinh doanh ổn định.

Đối với REE, lợi nhuận được dự báo tăng nhẹ nhờ đóng góp từ các dự án điện gió và một số nhà máy thủy điện quy mô nhỏ mới đưa vào vận hành. Trong khi đó, HDG có thể ghi nhận mức tăng trưởng đột biến chủ yếu do nền lợi nhuận cùng kỳ thấp và áp lực lỗ tỷ giá giảm đáng kể so với năm trước.

Năng lượng tái tạo tiếp tục được hỗ trợ chính sách

Theo MBS, một điểm tích cực khác đối với ngành điện là môi trường chính sách ngày càng thuận lợi cho năng lượng tái tạo.

Việc ban hành các quy định mới về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và phát triển điện tái tạo đã mở rộng đối tượng tham gia thị trường, cho phép giá bán điện được các bên tự thỏa thuận. Đồng thời, điện mặt trời mái nhà được phép bán lượng điện dư lên tới 50%, cao hơn nhiều so với mức 20% trước đây.

Các chính sách này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy làn sóng đầu tư mới vào năng lượng tái tạo trong những năm tới, tạo cơ hội tăng trưởng dài hạn cho các doanh nghiệp như REE, HDG, GEG hay PC1.

Triển vọng lợi nhuận phân hóa

Dù triển vọng chung của ngành điện đang tích cực hơn nhờ nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao, nhưng MBS cho rằng kết quả kinh doanh giữa các doanh nghiệp vẫn có sự phân hóa đáng kể.

POW được dự báo là doanh nghiệp tăng trưởng mạnh nhất khi lợi nhuận có thể tăng hơn gấp đôi nhờ sản lượng huy động cao, đóng góp từ các nhà máy mới và các khoản thu nhập bất thường. MBS dự phóng lợi nhuận quý II của POW ước đạt 3.002 tỷ đồng, tăng 399% so với cùng kỳ.

QTP cũng được kỳ vọng cải thiện lợi nhuận nhờ giá điện cạnh tranh phục hồi và biên lợi nhuận tốt hơn, dù vẫn cần lưu ý kế hoạch dừng tổ máy để nâng cấp hệ thống xử lý khí thải vào cuối năm. Dự phóng lợi nhuận quý II đạt 225 tỷ đồng, tăng 18% so với cùng kỳ.

Ở chiều ngược lại, NT2 có thể ghi nhận lợi nhuận giảm 29%, ước đạt 230 tỷ đồng do không còn khoản bù doanh thu hợp đồng lớn như cùng kỳ năm trước. Tương tự, GEG cũng chịu áp lực từ mức nền lợi nhuận cao của năm ngoái khi từng ghi nhận khoản lãi lớn từ thoái vốn, dự phóng lợi nhuận 63% so với cùng kỳ, đạt 62 tỷ đồng.

Tại PC1, ước tính lợi nhuận tăng nhẹ 6% so với cùng kỳ, ước đạt 150 tỷ đồng. MBS cho rằng đóng góp chính cho PC1 đến từ bàn giao Tháp Vàng. Mảng khai thác quặng tăng trưởng nhờ giá Niken tăng mạnh. Các mảng điện, xây lắp nhiều khả năng ghi nhận giảm khi quý II là mùa thấp điểm. Lợi nhuận từ liên doanh, liên kết có thể sẽ chưa khả quan, trong đó công ty gang thép Cao Bằng vẫn đang lỗ, làm lu mờ các đóng góp tích cực từ Western Pacific. MBS khuyến nghị chờ đợi thêm các thông tin từ cuộc họp ĐHCĐ bất thường tháng 7 để nắm rõ hơn các thay đổi về nhân sự và chiến lược sắp tới của doanh nghiệp.

MBS nhận định, trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng cùng với định hướng đẩy mạnh đầu tư hạ tầng năng lượng, nhóm cổ phiếu điện vẫn là lựa chọn đáng chú ý trong nửa cuối năm. Tuy nhiên, cơ hội sẽ không trải đều mà tập trung vào những doanh nghiệp sở hữu lợi thế về cơ cấu nguồn điện, khả năng được huy động cao và triển vọng cải thiện lợi nhuận rõ ràng.