Lãnh đạo doanh nghiệp “ra tay” gom hàng

Áp lực dòng tiền đè nặng lên định giá

VN-Index chưa quay về vùng đáy thiết lập hồi tháng 3, nhưng nhiều cổ phiếu đã rơi xuống mức thấp nhất trong 3-5 năm trở lại đây. Theo dữ liệu của Công ty Chứng khoán VNDIRECT, định giá thị trường hiện chỉ ở mức P/E khoảng 12,5 lần, thuộc vùng thấp nhất trong 5 năm gần đây.

Nhịp điều chỉnh mạnh của thị trường cũng khiến hiệu suất đầu tư của nhiều quỹ suy giảm đáng kể. Chỉ tính riêng trong tháng 7, hiệu suất đầu tư của Quỹ PYN Elite đã âm tới 9,6%.

Trong báo cáo gửi nhà đầu tư, ông Petri Deryng – người đứng đầu Quỹ PYN Elite lý giải, việc thị trường giảm sâu xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Theo ông, nhu cầu vốn lớn cho các dự án hạ tầng đã thúc đẩy tăng trưởng tín dụng, kéo mặt bằng lãi suất đi lên. Lãi suất tiền gửi tăng khiến kênh tiết kiệm hấp dẫn hơn, qua đó hút một phần dòng tiền khỏi thị trường chứng khoán. Bên cạnh đó, căng thẳng Mỹ – Iran tái bùng phát cũng làm gia tăng bất ổn về kỳ vọng lạm phát và lãi suất.

Mặc dù vậy, ông Deryng khẳng định, PYN Elite vẫn giữ quan điểm tích cực về triển vọng tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trong cả năm 2026. Ông cũng nhấn mạnh, việc giá cổ phiếu giảm trong khi lợi nhuận doanh nghiệp tăng đã khiến định giá trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết.

Ở góc nhìn rộng hơn, vấn đề của thị trường hiện nay không còn nằm ở định giá cổ phiếu mà ở sự thiếu vắng dòng tiền. Bất chấp mặt bằng định giá đã giảm sâu, áp lực rút vốn của khối ngoại và các quỹ đầu tư vẫn chưa chấm dứt.

Trong báo cáo hoạt động các quỹ đầu tư tại Việt Nam vừa công bố, FiinGroup cho biết, xu hướng rút ròng đã kéo dài sang tháng thứ 31 liên tiếp tính tới tháng 5/2026 với quy mô luỹ kế khoảng 69.400 tỷ đồng, tập trung chủ yếu ở các quỹ ETF và quỹ đóng. Tính tới cuối tháng 5/2026, tổng giá trị tài sản ròng (NAV) của các quỹ đầu tư là hơn 260.000 tỷ đồng, thấp hơn 20,3% so với thời điểm tháng 8/2025. Điều này không chỉ phản ánh biến động của thị trường mà còn cho thấy áp lực rút vốn kéo dài tại các quỹ đầu tư.

Những dữ liệu trên cho thấy thị trường đang rơi vào một nghịch lý: cổ phiếu ngày càng rẻ nhưng dòng tiền vẫn chưa sẵn sàng quay trở lại. Thị trường vẫn chờ một cú huých về dòng vốn, từ sự trở lại của khối ngoại cho tới niềm tin được củng cố từ chính các doanh nghiệp niêm yết.

Trong bối cảnh đó, một diễn biến đáng chú ý là làn sóng lãnh đạo doanh nghiệp đồng loạt đăng ký mua vào cổ phiếu khi thị giá giảm sâu.

Làn sóng lãnh đạo doanh nghiệp đăng ký mua cổ phiếu diễn ra trong bối cảnh định giá hấp dẫn nhưng dòng tiền trên thị trường vẫn thận trọng.

Tại Công ty cổ phần Đầu tư và Kinh doanh Nhà Khang Điền (mã KDH), từ ngày 5/1 đến ngày 28/7, cổ phiếu KDH đã giảm 46,9%, từ 31.900 đồng/cổ phiếu xuống còn 16.950 đồng/cổ phiếu. Ông Lý Tuấn Kiệt, con trai ông Lý Điền Sơn – Phó chủ tịch Hội đồng quản trị – đăng ký mua 20 triệu cổ phiếu KDH nhằm nâng sở hữu từ 0,056% lên 1,84% vốn điều lệ trong thời gian từ ngày 23/7 đến ngày 21/8. Tạm tính theo thị giá hiện tại, thương vụ này có giá trị khoảng 339 tỷ đồng.

Tương tự, tại Công ty Chứng khoán Vietcap (mã VCI), từ ngày 4/3 đến ngày 28/7, cổ phiếu VCI đã giảm 46,9%, từ 30.040 đồng/cổ phiếu xuống 19.700 đồng/cổ phiếu. Ông Tô Hải, thành viên Hội đồng quản trị đăng ký mua 31,05 triệu cổ phiếu VCI nhằm nâng sở hữu từ 15,13% lên 17,83% vốn điều lệ, thời gian thực hiện dự kiến từ ngày 4/8 đến ngày 2/9, tương đương khoảng 612 tỷ đồng theo thị giá hiện tại.

Tại Công ty cổ phần Kinh doanh và Phát triển Bình Dương (mã TDC), cổ phiếu giảm 47,7% giá trị trong gần một năm qua, từ mức 13.380 đồng/cổ phiếu ngày 19/8/2025 xuống còn 7.000 đồng/cổ phiếu ngày 28/7/2026. Sau đà giảm mạnh của cổ phiếu, ba lãnh đạo doanh nghiệp cùng đăng ký mua tổng cộng 2 triệu cổ phiếu TDC từ ngày 23/7 đến ngày 20/8/2026, bao gồm Tổng giám đốc Đoàn Văn Thuận, thành viên Hội đồng quản trị Lê Văn Hiền và Hồ Hoàn Thành.

Làn sóng mua vào còn xuất hiện tại nhiều doanh nghiệp khác. Từ ngày 27/7 đến ngày 24/8, ông Nguyễn Vinh An – thành viên Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Thép Nam Kim (mã NKG) đăng ký mua 1 triệu cổ phiếu; Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư Thế giới Di động (mã MWG) Nguyễn Đức Tài đăng ký mua 1 triệu cổ phiếu MWG từ ngày 31/7 đến ngày 28/8; Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư Hải Phát (mã HPX) đăng ký mua 10 triệu cổ phiếu HPX từ ngày 9/7 đến ngày 7/8; Công ty cổ phần Phát triển xanh bền vững châu Á Thái Bình Dương – tổ chức liên quan Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc (mã KBC) Đặng Thành Tâm – đăng ký mua 10 triệu cổ phiếu KBC từ ngày 29/7 đến ngày 26/8…

Nhìn lại giai đoạn thị trường lao dốc bởi đại dịch Covid-19 năm 2020, khi cổ phiếu liên tục bị bán tháo, hàng loạt doanh nghiệp đã công bố kế hoạch mua cổ phiếu quỹ, trong khi nhiều lãnh đạo cũng mạnh tay chi tiền mua vào, phát đi tín hiệu niềm tin đối với triển vọng hoạt động kinh doanh và giá trị nội tại của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay khác xa năm 2020. Khi đó, lãi suất ở mức thấp và dòng tiền toàn cầu chảy mạnh vào các tài sản rủi ro, tạo điều kiện để thị trường phục hồi theo hình chữ “V”. Hiện nay, lãi suất vẫn neo cao, khối ngoại liên tục rút vốn, trong khi rủi ro địa chính trị khiến dòng tiền trở nên thận trọng hơn.

Vòng xoáy giảm giá và giải chấp cổ phiếu

Ước tính đến cuối quý II/2026, tổng dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán đạt 445.000 tỷ đồng, trong đó dư nợ cho vay ký quỹ (margin) khoảng 435.000 tỷ đồng, tăng thêm 30.000 tỷ đồng so với cuối quý I và là mức cao nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo chia sẻ của một môi giới tại công ty chứng khoán thuộc nhóm dẫn đầu thị phần, hơn một tuần qua, hiện tượng nhà đầu tư sử dụng margin bị ép bán diễn ra trên diện rộng, đặc biệt trong các phiên giảm mạnh với lượng dư bán giá sàn lớn. Trong đó, lực bán giải chấp thường diễn ra mạnh vào khoảng 10 giờ sáng và sau 14 giờ chiều.

Không chỉ nhà đầu tư cá nhân, một số lãnh đạo doanh nghiệp cũng ghi nhận cổ phiếu bị bán giải chấp, như tại Công ty cổ phần Dệt may – Đầu tư – Thương mại Thành Công (mã TCM), Công ty cổ phần Lizen (mã LCG) và Tổng công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Xây dựng (DIC Corp, mã DIG).

Riêng tại DIC Corp, nếu cuối năm 2025 công ty có một cổ đông lớn là Chủ tịch Hội đồng quản trị Nguyễn Hùng Cường sở hữu 68,5 triệu cổ phiếu, tương ứng 8,61% vốn điều lệ thì tới ngày 23/7/2026, ông Cường chỉ còn nắm giữ 32,3 triệu cổ phiếu, tương ứng 4,06% vốn điều lệ, không còn là cổ đông lớn sau chuỗi phiên bị bán giải chấp.

Trong những giai đoạn thị trường lao dốc trước đây, hệ quả của những đợt bán tháo không chỉ dừng lại ở việc giá cổ phiếu giảm sâu mà còn làm cơ cấu cổ đông trở nên phân tán hơn sau. Hệ quả là doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức đại hội đồng cổ đông, phải triển khai các chương trình khuyến khích cổ đông tham dự nhằm bảo đảm đủ tỷ lệ tiến hành đại hội.

Trong ngắn hạn, dòng tiền vẫn là yếu tố quyết định khả năng phục hồi của thị trường. Khi áp lực rút vốn và vòng xoáy giải chấp chưa hạ nhiệt, việc các lãnh đạo “xuống tiền” chủ yếu mang ý nghĩa củng cố tâm lý. Để thị trường thực sự bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới, động lực cốt lõi vẫn phải đến từ sự đảo chiều của dòng vốn nội – ngoại và nền tảng tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp.