Quản trị rủi ro trước những biến số mới

Về kỹ thuật, VN-Index đang quay trở lại vùng hỗ trợ quanh 1.700 điểm sau khi không thể vượt qua vùng kháng cự 1.800 điểm. Chỉ số vẫn nằm dưới đường xu hướng giảm kéo dài từ tháng 5/2026, nối các vùng đỉnh tháng 5, tháng 6 và tháng 7, cho thấy xu hướng ngắn hạn chưa thực sự cải thiện. Sau nhịp hồi phục kéo dài, nhiều nhóm cổ phiếu cũng lần lượt tiến vào vùng kháng cự, khiến việc gia tăng tỷ trọng ở thời điểm hiện tại trở nên kém hấp dẫn hơn so với việc cơ cấu và kiểm soát rủi ro.

Áp lực điều chỉnh lần này xuất hiện trong một môi trường tiền vốn không còn thuận lợi như trước. Cuộc đua huy động vốn giữa các ngân hàng vẫn diễn ra, trong khi chênh lệch tín dụng – huy động, áp lực lạm phát và biến động dòng tiền Kho bạc Nhà nước khiến dư địa giảm lãi suất không còn nhiều.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng đang có diễn biến không quá khả quan để có thể phần nào thay thế kênh tín dụng. Tháng 7, giá trị phát hành mới giảm tới 80% so với tháng trước đó, tập trung chủ yếu ở khu vực ngân hàng, đạt 26.000 tỷ đồng. Áp lực đáo hạn trong 12 tháng tới lên tới 242.000 tỷ đồng khiến nhu cầu tái cấp vốn tăng mạnh.

Trong môi trường lãi suất cao, định giá rẻ chưa chắc đồng nghĩa với rủi ro thấp. Lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp niêm yết tăng hơn 41% so với cùng kỳ, đưa P/E toàn thị trường về khoảng 12,1 lần và P/B gần 2 lần, thấp hơn mức trung vị dài hạn. Tuy nhiên, với một số ngành thâm dụng vốn, đặc biệt là ngân hàng, chi phí vốn, lãi phải thu và nợ nhóm 2 gia tăng đang đặt câu hỏi về chất lượng tăng trưởng trong thời gian tới.

Một biến số khác có thể tạo ra sự phân hóa mạnh là chính sách thuế của Mỹ đối với hàng hóa Việt Nam. Mức thuế mới và các vấn đề liên quan tới dư thừa công suất, xuất xứ hàng hóa… đã được Nhà Trắng đặt ra. Kịch bản tích cực có thể mở ra cơ hội cho nhiều doanh nghiệp xuất khẩu, nhưng nhà đầu tư cũng cần tính đến khả năng chính sách tiếp tục thay đổi theo chiều hướng không như kỳ vọng.

Khi thị trường giảm mạnh, câu chuyện về đòn bẩy lại được đặt ra và bài học về cú rơi sâu của thị trường chứng khoán Hàn Quốc tháng 7 vừa qua càng đáng chú ý. Sau giai đoạn tăng nóng và nhà đầu tư sử dụng vốn vay mạnh, những biến động lớn đã khiến cơ quan quản lý phải siết các điều kiện đối với sản phẩm đầu tư đòn bẩy.

Trong bức tranh nhiều biến số như hiện nay, động thái khu vực doanh nghiệp nhà nước tích cực trong tiến trình thoái vốn có thể là một tin tốt nhưng có lẽ sẽ chỉ thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư tổ chức với khẩu vị đầu tư lâu dài; còn với nhà đầu tư cá nhân, những áp lực trước mắt sẽ khiến họ quan tâm hơn nhiều. Bởi vậy, chiến lược có vẻ phù hợp lúc này là bảo toàn khả năng hành động. Việc duy trì một tỷ trọng tiền mặt hợp lý, hạn chế đòn bẩy và ưu tiên doanh nghiệp có dòng tiền, bảng cân đối lành mạnh sẽ giúp nhà đầu tư có sức chống chịu tốt hơn trước các biến số bất ngờ.