Chính phủ vừa ban hành Nghị định 325/2026/NĐ-CP, quy định cơ chế hoạt động và quản lý tài chính đặc thù đối với Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV), trong đó trao thêm nhiều quyền trong quản lý tài nguyên, điều phối sản xuất, tiêu thụ và xử lý một số chi phí đầu tư.
Theo nghị định, TKV thống nhất thực hiện trong toàn Tập đoàn công tác khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các nguồn tài nguyên gồm than, bô xít và một số khoáng sản chiến lược, quan trọng khác.
Với các mỏ được cấp phép trực tiếp cho TKV, tập đoàn quản lý xuyên suốt từ khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến đến tiêu thụ. TKV có thể thuê các công ty con khai thác thông qua hợp đồng và là đầu mối tiêu thụ sản phẩm sau khai thác.
Đối với các mỏ được cấp phép cho công ty con, TKV vẫn đóng vai trò đầu mối quản lý thông qua kế hoạch phối hợp kinh doanh, nhằm thống nhất công nghệ khai thác, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Được quyết định giá trong “thị trường TKV”
Một cơ chế đáng chú ý khác là TKV được thống nhất quản lý việc tiêu thụ than, alumin và một số khoáng sản quan trọng.
Tập đoàn được quyền quyết định và điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ, bao gồm cả giá mua và giá bán trong Thị trường TKV, trừ những hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá cụ thể.
Trên cơ sở kế hoạch phối hợp kinh doanh hằng năm, TKV sẽ ký hợp đồng mua bán với các công ty con đối với các sản phẩm như than, quặng bô xít, hydroxit nhôm, alumin, nhôm, đồng tấm và một số khoáng sản quan trọng khác.
Sau đó, TKV đóng vai trò đầu mối tổ chức tiêu thụ các sản phẩm này tại thị trường trong và ngoài nước.
Có cơ chế xử lý chi phí thăm dò, dự án đầu tư thất bại
Về tài chính, nghị định cho phép TKV xử lý từ nguồn lợi nhuận sau thuế đối với một số khoản chi phí khảo sát, thăm dò khoáng sản nhưng không thể tiếp tục triển khai dự án.
Các trường hợp gồm kết quả thăm dò không đủ trữ lượng để khai thác công nghiệp; có đủ trữ lượng nhưng chưa có công nghệ khai thác, chế biến phù hợp hoặc chưa có giải pháp khắc phục tác động môi trường; hay dự án không thể triển khai do thay đổi quy hoạch, chính sách.
Một số chi phí đầu tư thất bại tại các dự án có tính đặc thù, rủi ro cao cũng được xử lý theo cơ chế này nếu dự án bị ảnh hưởng bởi điều chỉnh quy hoạch, thay đổi chính sách hoặc thuộc trường hợp khác theo quyết định của Thủ tướng.
Ngoài ra, chi phí ăn giữa ca, ăn định lượng cho người lao động được hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh theo quy định.
Nghị định có hiệu lực từ ngày 5/10/2026 và được áp dụng từ năm tài chính 2026.
7 tháng doanh thu hơn 109.000 tỷ đồng
TKV hiện là một trong những doanh nghiệp Nhà nước có quy mô lao động lớn nhất cả nước, với khoảng 95.000 người, hoạt động từ khai thác than, bô xít, đồng và nhiều loại khoáng sản đến sản xuất điện, hóa chất.
Trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng doanh thu toàn Tập đoàn ước đạt 109.297 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt 3.567 tỷ đồng và nộp ngân sách Nhà nước khoảng 16.903 tỷ đồng.
Riêng tháng 7, TKV ghi nhận doanh thu khoảng 14.766 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 507 tỷ đồng, đạt 144,9% kế hoạch tháng.
Khối khoáng sản có kết quả tích cực khi doanh thu đạt 120,8% kế hoạch. Lũy kế 7 tháng, sản lượng alumin quy đổi đạt gần 816.000 tấn, lượng alumina tiêu thụ hơn 752.000 tấn.
Ở mảng than, TKV sản xuất hơn 22,3 triệu tấn than nguyên khai và tiêu thụ gần 31,6 triệu tấn trong 7 tháng. Trong đó, hơn 26 triệu tấn được cung cấp cho các nhà máy điện.
Thu nhập bình quân của người lao động trong tháng 7 đạt gần 20 triệu đồng/người/tháng, riêng khối sản xuất than khoảng 20,6 triệu đồng/người/tháng.
Nguồn: https://stockbiz.vn/tin-tuc/doanh-nghiep-95000-lao-dong-chuyen-khai-thac-kho-bau-duoi-long-dat-viet-nam-duoc-trao-co-che-dac-thu/41498146
