Giao dịch cổ phiếu: Người nội bộ, người có liên quan và cổ đông lớn dễ “dính” phạt vì những lỗi không ngờ

Giao dịch cổ phiếu: Người nội bộ, người có liên quan và cổ đông lớn dễ “dính” phạt vì những lỗi không ngờ

Nhiều trường hợp người nội bộ, người có liên quan và cổ đông lớn bị xử phạt không xuất phát từ cố ý vi phạm mà do không biết, không để ý hoặc hiểu chưa đầy đủ quy định. Những lỗi như quên công bố thông tin, giao dịch sai thời gian hoặc khối lượng đăng ký, báo cáo chậm hay không nhận diện nghĩa vụ chào mua công khai đều có thể khiến các đối tượng này bị phạt không hề nhẹ.

Chia sẻ tại hội thảo với chủ đề “Giao dịch cổ phiếu của người nội bộ, người có liên quan và cổ đông lớn” tổ chức ngày 20/08, các chuyên gia với góc nhìn từ cơ quan quản lý và công ty chứng khoán cho rằng có không ít lỗi tưởng như đơn giản nhưng lại có thể khiến người nội bộ, người có liên quan và cổ đông lớn rơi vào thế vi phạm quy định khi giao dịch cổ phiếu.

Tại hội thảo, các chuyên gia trả lời nhiều câu hỏi xoay quanh chủ đề giao dịch của người nội bộ, người có liên quan và cổ đông lớn

Theo ông Đinh Quang Thuần – Giám đốc CTCP Chứng khoán FPT – Chi nhánh TP.HCM (FPTS HCM), nhiều trường hợp bị xử phạt không phải do cố tình vi phạm mà do không biết, không để ý hoặc hiểu chưa đầy đủ quy định. Từ thực tế tư vấn cho khách hàng, ông Thuần cho rằng có thể tập trung vào 4 nhóm vi phạm chính.

Thứ nhất là không công bố thông tin trước giao dịch. Đây là lỗi phổ biến, chủ yếu do người giao dịch không biết mình thuộc đối tượng phải công bố thông tin. Đặc biệt, người có liên quan, bao gồm cả cá nhân và tổ chức, thường khó nhận diện hơn người nội bộ.

Ngoài giao dịch mua bán trên sàn, các trường hợp mua ESOP, thực hiện quyền mua cổ phiếu, nhận chuyển nhượng, cho tặng, thừa kế hoặc chuyển quyền sở hữu cũng có thể phát sinh nghĩa vụ công bố thông tin.

Thứ hai, giao dịch sai thời gian hoặc khối lượng đã đăng ký, kể cả khi thủ tục đăng ký ban đầu đã được thực hiện đúng. Ông Thuần dẫn trường hợp một nhà đầu tư tưởng rằng mua dưới 5,000 cổ phiếu thì không phải công bố thông tin nên đã mua 4,900 cổ phiếu qua khớp lệnh, sau đó mua thêm cổ phiếu lẻ trên sàn và vô tình vượt ngưỡng, dẫn đến bị xử phạt.

Thứ ba, không báo cáo hoặc báo cáo chậm sau giao dịch, kể cả trường hợp không thực hiện giao dịch hoặc không giao dịch hết số lượng đăng ký.

Thứ tư, không nhận diện nghĩa vụ chào mua công khai. Đây là vấn đề khó kiểm soát do phải tính đến tổng tỷ lệ sở hữu của cả nhóm người có liên quan. Mặt khác, ngay cả trong trường hợp được miễn thủ tục chào mua công khai, người thực hiện giao dịch vẫn có thể phải thực hiện các nghĩa vụ công bố thông tin khác với tư cách người nội bộ hoặc cổ đông lớn.

Ông Đinh Quang Thuần – Giám đốc CTCP Chứng khoán FPT – Chi nhánh TP.HCM (FPTS HCM) chia sẻ tại hội thảo

Những lỗi tưởng nhỏ, hậu quả không nhỏ

Tiếp tục phần chia sẻ, ông Đinh Quang Thuần nhấn mạnh, vi phạm quy định về giao dịch cổ phiếu, công bố thông tin không chỉ khiến cá nhân bị phạt tiền mà thậm chí có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự, mà còn ảnh hưởng đến uy tín cá nhân, doanh nghiệp và các bên liên quan.

“Mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán hiện nay là 1.5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Những trường hợp có dấu hiệu tội phạm có thể bị chuyển sang cơ quan điều tra. Quyết định xử phạt được công khai cũng có thể khiến uy tín bị ảnh hưởng, kể cả khi vi phạm xuất phát từ sơ suất hoặc thiếu hiểu biết”, ông Thuần nói.

Vi phạm của người nội bộ, người có liên quan còn có thể tác động đến hình ảnh quản trị và mức độ minh bạch của doanh nghiệp. Bộ phận quan hệ nhà đầu tư có thể phải giải thích với cổ đông, xử lý truyền thông hoặc thực hiện giải trình nếu thông tin ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.

Để phòng ngừa rủi ro, theo ông Thuần, người giao dịch cần xác định đúng tư cách của mình (người nội bộ, người có liên quan, cổ đông lớn hoặc thuộc diện chào mua công khai), kiểm tra nghĩa vụ công bố thông tin và chỉ giao dịch khi đã đáp ứng đầy đủ điều kiện, đặc biệt là kiểm tra thông tin đã được công bố trên website của Sở Giao dịch Chứng khoán.

Song song đó, doanh nghiệp cũng cần xây dựng hướng dẫn riêng cho người nội bộ và người có liên quan, thường xuyên tập huấn, cập nhật quy định và có đầu mối tư vấn khi phát sinh giao dịch.

Thông điệp được nhấn mạnh là nếu không chắc chắn về nghĩa vụ, hãy hỏi trước khi giao dịch, bởi việc phòng ngừa rủi ro không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn bảo vệ uy tín doanh nghiệp và trách nhiệm của Hội đồng quản trị”, ông Thuần nói.

Trách nhiệm của người phụ trách quản trị công ty

Tại phần thảo luận, trả lời cho câu hỏi “người phụ trách quản trị có chịu trách nhiệm nếu lãnh đạo giao dịch cổ phiếu sai quy định?”, bà Vũ Thị Thanh Nga – Giám đốc Tư vấn Tài chính doanh nghiệp, FPTS nhấn mạnh nguyên tắc rằng trách nhiệm đối với giao dịch cổ phiếu sai quy định thuộc về chính người nội bộ, người có liên quan hoặc cổ đông lớn thực hiện giao dịch.

Dù vậy, bà Nga cũng cho rằng người phụ trách quản trị và thư ký công ty vẫn có vai trò hướng dẫn, hỗ trợ và truyền đạt quy định về quản trị, công bố thông tin. Do đó, họ cần chủ động phòng ngừa rủi ro, tư vấn cho HĐQT và người có liên quan thực hiện đúng quy định, giúp hạn chế vi phạm và bảo vệ hình ảnh doanh nghiệp.

Bà Vũ Thị Thanh Nga – Giám đốc Tư vấn Tài chính doanh nghiệp, FPTS trả lời câu hỏi tại phần thảo luận

Ở góc nhìn khác, bà Trần Anh Đào – Trưởng Ban Kiểm soát, Sở Giao dịch Chứng khoán TP. HCM (HOSE) cho rằng trách nhiệm đối với việc tiếp nhận và công bố thông tin cần được phân định rõ trong nội bộ doanh nghiệp. Bà Đào dẫn một ví dụ thực tế có trường hợp thành viên Hội đồng quản trị hoặc người có liên quan vi phạm rồi cho rằng họ đã gửi thông tin cho thư ký hoặc người phụ trách quản trị công ty, nhưng người phụ trách quản trị công ty không chuyển thông tin đến đúng nơi cần công bố.

Nếu công ty tập trung thông tin về một đầu mối như người phụ trách quản trị hoặc người được ủy quyền công bố thông tin, trách nhiệm của đầu mối này phải được quy định cụ thể. Ngược lại, nếu từng thành viên HĐQT chịu trách nhiệm đối với người có liên quan của mình thì cũng cần phân định rõ theo hướng đó.

Quan trọng nhất, theo bà Đào, các quy trình nội bộ phải được văn bản hóa để xác định trách nhiệm khi xảy ra vi phạm, đặc biệt với những vị trí trung gian chịu trách nhiệm thực hiện nhưng không trực tiếp ra quyết định.

Bà Trần Anh Đào – Trưởng Ban Kiểm soát, Sở Giao dịch Chứng khoán TP. HCM (HOSE) chia sẻ trong phần thảo luận

Huy Khải

FILI

– 17:37 20/08/2026