PNJ liệu có hoàn nhập được khoản dự phòng 7.071 tỷ đồng?

Ngày 25/9, PNJ công bố phương án điều chỉnh trình Đại hội đồng cổ đông bất thường, dự kiến diễn ra ngày 21/10/2026. Theo đó, doanh thu năm 2026 được hạ xuống 39.057 tỷ đồng, tăng khoảng 10% so với năm trước, nhưng lợi nhuận sau thuế chuyển từ mục tiêu lãi 3.409 tỷ đồng sang lỗ 6.271 tỷ đồng.

Nếu loại trừ khoản dự phòng, PNJ vẫn lãi sau thuế khoảng 801 tỷ đồng, thấp hơn 77% so với kế hoạch đầu năm. Việc chuyển từ lãi sang lỗ chủ yếu đến từ khoản dự phòng 7.071 tỷ đồng cho chính sách thu đổi (PNJ cam kết mua lại hoặc đổi sản phẩm đã bán theo mức giá công bố trước), được tính trên giả định khách hàng bán lại hoặc đổi 80% lượng hàng đã bán, cao gần gấp ba tỷ lệ 28,9% ghi nhận trong báo cáo tài chính bán niên soát xét.

PNJ cho biết, khoản dự phòng được thực hiện trên quan điểm thận trọng. Điều này đặt ra câu hỏi về khả năng hoàn nhập khoản dự phòng nếu tỷ lệ hàng thu đổi thực tế thấp hơn giả định 80% lượng hàng đã bán và hoạt động kinh doanh cải thiện trong mùa cưới, mua sắm cuối năm.

Dư địa nằm ở tỷ lệ hàng thu đổi

Xét về quy mô, khoản dự phòng tương đương 18% doanh thu điều chỉnh của cả năm và được ghi nhận vào giá vốn hàng bán.

Cách tính khoản dự phòng cho thấy dư địa điều chỉnh tập trung ở tỷ lệ hàng thu đổi và mức tổn thất thực tế. Thuyết minh báo cáo tài chính bán niên cho biết, đến ngày 3/9, giá trị hàng còn thuộc diện thu đổi khoảng 21.056 tỷ đồng, gồm 10.919 tỷ đồng hàng bán trong giai đoạn 2020-2026 và 10.137 tỷ đồng hàng bán từ năm 2019 trở về trước. Nếu áp tỷ lệ 80% lên giá trị này, lượng hàng quay về khoảng 16.850 tỷ đồng; với khoản dự phòng 7.071 tỷ đồng, mức tổn thất bình quân tương ứng khoảng 42% giá trị hàng thu về. Tỷ lệ này cao hơn mức tổn thất thực tế 28,9% trong hai tháng đầu sau sự cố (1/7-3/9), khi PNJ mua lại 4.997 tỷ đồng hàng hóa và chịu lỗ 1.446 tỷ đồng.

Khoản dự phòng thực tế sẽ biến động theo hai yếu tố: tỷ lệ giá trị hàng được thu đổi và mức tổn thất trên mỗi đồng hàng quay về.

Theo báo cáo bán niên, ngoài lượng hàng đã bán, PNJ còn đánh giá lại hàng tồn kho. Trang sức kim cương và kim cương rời có giá gốc 1.411 tỷ đồng bị trích dự phòng 681 tỷ đồng. Hàng trang sức mua lại từ khách có giá gốc 1.560 tỷ đồng và dự phòng 566 tỷ đồng. Hai nhóm hàng này có tỷ lệ dự phòng lần lượt 48,3% và 36,3%, tương ứng mức bình quân khoảng 42%.

Theo phương án điều chỉnh, PNJ dự kiến trích lập 7.071 tỷ đồng dự phòng, tương đương khoảng 42% giá trị hàng thu đổi dự kiến trong những tháng cuối năm.

Khoản dự phòng thực tế sẽ biến động theo hai yếu tố: tỷ lệ giá trị hàng được thu đổi và mức tổn thất trên mỗi đồng hàng quay về. Với mức tổn thất 42% như trong phương án kế hoạch, mỗi 10 điểm phần trăm giảm trong tỷ lệ khách hàng trả hàng tương ứng với khoảng 884 tỷ đồng giảm dự phòng. Nếu tỷ lệ tổn thất thực tế chỉ quanh 28,9% – bằng mức PNJ ghi nhận đối với lượng hàng đã mua lại từ ngày 1/7 đến 3/9 – thay vì 42%, khoản dự phòng ở tỷ lệ trả hàng 80% sẽ thấp hơn kế hoạch khoảng 2.197 tỷ đồng. Nếu tỷ lệ trả hàng giảm xuống 40%, mức dự phòng ước tính sẽ thấp hơn phương án hiện tại khoảng 3.536 tỷ đồng ở mức tổn thất 42%, hoặc khoảng 4.634 tỷ đồng ở mức tổn thất 28,9% (xem bảng).

Mùa cưới vừa là cơ hội, vừa là biến số

Một số dữ liệu vận hành đang tạo thêm cơ sở cho khả năng hoàn nhập. Theo báo cáo bán niên, tỷ lệ giá trị mua lại kim cương và trang sức trên doanh thu tăng mạnh từ đầu tháng 7, giảm dần trong hai tuần đầu tháng 8 rồi tiếp tục hạ nhiệt, dần trở về mức bình quân trước sự việc. Cơ quan điều tra xác nhận PNJ có đầy đủ hồ sơ nhập khẩu kim cương. Viện Khoa học Đá quý châu Á (AIGS) cũng kiểm định độc lập 100% mẫu do Vinacontrol lấy ngẫu nhiên và xác định đều là kim cương thiên nhiên. PNJ đồng thời mô tả khoản 7.071 tỷ đồng là mức ước tính “theo nguyên tắc thận trọng”.

Khi khách hàng trả hàng, tổn thất thực tế sẽ được sử dụng từ khoản dự phòng đã trích. Phần dự phòng vượt nhu cầu thực tế mới có thể được hoàn nhập, qua đó giảm chi phí và cải thiện lợi nhuận.

Tờ trình của PNJ cũng tính cả trường hợp khách hàng dùng sản phẩm cũ để đổi sang sản phẩm khác vào tỷ lệ 80% doanh thu thu đổi. Do đó, mùa cưới cuối năm vừa mở ra cơ hội cải thiện doanh thu, vừa có thể làm tăng lượng hàng quay về nếu nhu cầu đổi trang sức cũ sang sản phẩm mới gia tăng.

Lợi nhuận cuối năm còn nhiều ẩn số

Mùa cao điểm có vai trò quan trọng đối với lợi nhuận của PNJ. Quý IV/2025 đóng góp 9.623 tỷ đồng doanh thu, tương đương 27,5% cả năm; riêng mảng bán lẻ đạt 7.689 tỷ đồng, chiếm 79,9% doanh thu quý và tăng 25,7%. Lợi nhuận sau thuế quý này đạt 1.219 tỷ đồng, tương đương 43% lợi nhuận cả năm 2025, ở mức 2.828 tỷ đồng.

Kế hoạch điều chỉnh năm 2026 cho thấy áp lực doanh thu trong những tháng cuối năm không lớn. Doanh thu lũy kế 8 tháng khoảng 31.400 tỷ đồng, tương đương 80% mục tiêu cả năm, nên bốn tháng còn lại chỉ cần khoảng 7.400-7.600 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm 2025 đạt khoảng 12.300 tỷ đồng. Lợi nhuận gộp bốn tháng này chỉ khoảng 590 tỷ đồng, tương ứng biên lợi nhuận gộp khoảng 8%, thấp hơn mức 10% của tháng 7-8. Theo bảng tính chưa bao gồm dự phòng, cả nửa cuối năm thậm chí lỗ trước thuế khoảng 670 tỷ đồng.

Nếu mùa cưới giúp doanh thu cuối năm trở lại gần mặt bằng năm trước, phần vượt kế hoạch sẽ tạo thêm dư địa cho lợi nhuận hoạt động.

Ở chiều ngược lại, diễn biến bán lẻ chưa cho thấy dấu hiệu phục hồi nhanh. Trong tháng 7-8, doanh thu thuần tăng 4,5%, trong đó bán sỉ tăng 78%, còn bán lẻ giảm khoảng 2%. Biên lợi nhuận gộp giảm còn 10%, so với 18,5% cùng kỳ; PNJ lỗ sau thuế 61 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ lãi 325 tỷ đồng. PNJ giải trình kết quả này chủ yếu do biên lợi nhuận gộp giảm, thị trường kim cương bất lợi và yếu tố mùa vụ thấp điểm của tháng 7 âm lịch. Công ty Chứng khoán Vietcap dự báo, doanh thu bán lẻ năm 2026 của PNJ giảm 8% do tâm lý thận trọng của người tiêu dùng trong nửa cuối năm. PNJ dự kiến đóng 25-30 cửa hàng, mở khoảng 10 cửa hàng mới và tìm cách huy động tối đa 8.000 tỷ đồng; trong đó, gia đình Chủ tịch Hội đồng quản trị Cao Thị Ngọc Dung đã giải ngân 700 tỷ đồng trong khoản vay dành cho PNJ.

Tại Đại hội đồng cổ đông bất thường ngày 21/10 tới, cổ đông PNJ sẽ xem xét giả định trích lập dự phòng trên 80% doanh thu hàng bán. Sau đó, báo cáo quý IV và báo cáo tài chính năm 2026 được kiểm toán sẽ là cơ sở để xác định mức dự phòng thực tế. Phần dự phòng không sử dụng nếu được hoàn nhập sẽ làm giảm chi phí và tăng lợi nhuận sau thuế.

Với nhà đầu tư, khoản 7.071 tỷ đồng là vùng đệm đáng kể cho rủi ro thu đổi hàng hóa. Hai chỉ báo cần theo dõi là tỷ lệ giá trị hàng thu về trên doanh thu từng tháng và mức tổn thất thực tế trên mỗi đồng hàng mua lại. Đây là cơ sở để đánh giá mức dự phòng thực tế của PNJ khi kết thúc năm tài chính.