Bộ trưởng Bộ Tài chính: Khuyến khích sản phẩm, dịch vụ chứng khoán mới đăng ký thử nghiệm

Tại phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính sáng 12/11, phát triển thị trường vốn là một trong những nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm, trong bối cảnh nhu cầu huy động nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng cao và các dự án trọng điểm quốc gia ngày càng lớn.

Trước nhu cầu vốn rất lớn cho giai đoạn 2026-2030, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan quản lý xác định tiếp tục cải cách mạnh mẽ thị trường vốn, phát triển các sản phẩm mới trên thị trường chứng khoán và chủ động huy động nguồn lực quốc tế trên nguyên tắc hiệu quả, an toàn tài chính quốc gia.

Thị trường chứng khoán hướng tới quy mô 100% GDP

Đại biểu Nguyễn Hải Long (đoàn TP. Đà Nẵng) đề cập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán được đưa vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Theo đại biểu, đây là chính sách mới, có ý nghĩa quan trọng trong huy động nguồn vốn cho nền kinh tế, song hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào hành lang pháp lý mà còn ở sự chủ động và năng lực tổ chức thực hiện của cơ quan quản lý.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ định hướng triển khai, các nhóm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới được ưu tiên thử nghiệm; đồng thời, cách thức xây dựng quy định, hướng dẫn để vừa kiểm soát rủi ro, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp sớm nắm bắt chính sách và chủ động tham gia thị trường.

Đại biểu Nguyễn Hải Long (đoàn TP. Đà Nẵng)

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ chế thử nghiệm trên thị trường chứng khoán đang được Bộ Tài chính trình Quốc hội trong dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Đây là giải pháp nhằm phù hợp với yêu cầu của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Bộ trưởng nhấn mạnh, cơ chế này cũng là một trong những giải pháp thúc đẩy phát triển thị trường chứng khoán, hướng tới các mục tiêu quy mô cụ thể đến năm 2030.

Theo đó, vốn hóa thị trường cổ phiếu phấn đấu đạt 100% GDP, trong khi hiện nay mới đạt hơn 80%; quy mô thị trường trái phiếu hướng tới khoảng 50% GDP, so với mức xấp xỉ 30% hiện nay; thị trường phái sinh đặt mục tiêu khoảng 20-30% GDP.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Bộ Tài chính sẽ xây dựng để trình Chính phủ ban hành hướng dẫn ngay sau khi Luật được thông qua, bảo đảm cơ chế triển khai công khai, minh bạch, kiểm soát được rủi ro và đặc biệt là bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Về sản phẩm và phương thức mới, Bộ trưởng cho biết sẽ khuyến khích các tổ chức trung gian trên thị trường chứng khoán nghiên cứu, xây dựng và đăng ký các sản phẩm, dịch vụ mới.

“Cơ quan quản lý sẽ xem xét, phê duyệt và kiểm soát quá trình triển khai; sau một thời gian nhất định sẽ tổ chức tổng kết, đánh giá để bảo đảm mục tiêu phát triển thị trường đi đôi với kiểm soát hoạt động”, ông Tuấn nói.

Chủ động huy động vốn quốc tế, bảo đảm hiệu quả và an toàn

Ở góc độ huy động nguồn lực cho các dự án quy mô lớn, đại biểu Nguyễn Thanh Ngân (đoàn Khánh Hòa) đề nghị Bộ trưởng cho biết định hướng huy động vốn vay nước ngoài cho các công trình trọng điểm, quan trọng quốc gia như đường sắt tốc độ cao, điện hạt nhân; đồng thời làm rõ khả năng phát hành trái phiếu quốc tế trong năm 2026 và giai đoạn 2026-2030.

Đại biểu Nguyễn Thanh Ngân (đoàn Khánh Hòa)

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, kế hoạch đầu tư công 5 năm 2026-2030 xác định nguồn vốn trong nước giữ vai trò quan trọng, chủ đạo, trong khi vốn nước ngoài cũng là nguồn lực cần thiết.

Tuy nhiên, việc huy động phải tuân thủ nguyên tắc bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia, kiểm soát nợ công, nợ Chính phủ và nghĩa vụ trả nợ trong giới hạn Quốc hội cho phép.

Theo Bộ trưởng, dư địa nợ công hiện còn tương đối lớn. Nợ công, nợ Chính phủ đang ở mức khoảng 32-33% GDP, thấp hơn đáng kể so với ngưỡng 60% GDP được Quốc hội cho phép. Đây là một trong những điều kiện để Việt Nam tiếp tục tính toán các phương án huy động vốn phục vụ phát triển, song việc lựa chọn nguồn vốn và điều kiện vay phải được cân nhắc kỹ lưỡng.

Đối với các dự án trọng điểm như đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và điện hạt nhân, Bộ trưởng cho rằng quá trình đàm phán vốn nước ngoài cần gắn với lựa chọn công nghệ, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn tại Quốc hội sáng 12/11

Việc vay vốn không chỉ nhằm có thêm nguồn lực xây dựng hạ tầng, mà còn phải tính đến khả năng doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào các khâu cung cấp thiết bị, bảo hành, duy tu, sửa chữa và vận hành hệ thống.

Về phát hành trái phiếu quốc tế, Bộ trưởng cho biết Việt Nam đã từng có ba đợt phát hành vào các năm 2005, 2007 và 2014; đến năm 2024 đã thanh toán đầy đủ cả gốc và lãi, không còn trái phiếu quốc tế lưu hành.

Thời gian qua, Bộ Tài chính tích cực làm việc với các định chế tài chính, nhà đầu tư và tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế. Đáng chú ý, trong tháng 10/2026, tổ chức xếp hạng tín nhiệm R&I của Nhật Bản đã nâng xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam lên BBB-, theo thông tin Bộ trưởng báo cáo tại phiên chất vấn. Đây là thuận lợi để Việt Nam tiếp tục tiếp cận các nhà đầu tư quốc tế.

Bộ trưởng cũng cho biết, trong chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ Tài chính đã tiếp xúc với nhiều tập đoàn tài chính lớn của Nhật Bản. Các định chế này thể hiện sự quan tâm và sẵn sàng tham gia khi Việt Nam có kế hoạch phát hành trái phiếu Chính phủ, trong đó có khả năng phát hành trái phiếu Samurai trên thị trường Nhật Bản.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, thời điểm phát hành cần được tính toán trên cơ sở chi phí vốn. Trong bối cảnh lãi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ đang ở mức cao, nếu phát hành ngay có thể khiến chi phí huy động vốn không thuận lợi. Vì vậy, Bộ Tài chính tiếp tục làm việc với các nhà đầu tư quốc tế, sẵn sàng triển khai khi điều kiện thị trường phù hợp, bảo đảm chi phí hợp lý và an toàn tài chính.

Đáng chú ý, Bộ trưởng nhấn mạnh phát hành trái phiếu Chính phủ không chỉ nhằm huy động vốn cho nền kinh tế và phục vụ đầu tư công, mà còn có vai trò tạo đường cong lãi suất chuẩn (benchmark) cho thị trường. Khi Chính phủ phát hành trái phiếu và hình thành mức lãi suất tham chiếu, doanh nghiệp và các tổ chức tài chính Việt Nam có thêm cơ sở để xác định chi phí vay khi tiếp cận thị trường vốn quốc tế. Việc duy trì hoạt động huy động vốn trên thị trường quốc tế vì thế còn góp phần nâng cao uy tín và vị thế của nền tài chính Việt Nam.

Trong phần trả lời đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) về các giải pháp thực hiện dự toán ngân sách năm 2027 với mục tiêu tăng thu ngân sách 31,8%, tăng chi đầu tư phát triển 56,7% so với dự toán năm 2026, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng nhấn mạnh yêu cầu cải cách mạnh mẽ thị trường vốn để thu hút nguồn lực trong và ngoài nước, đáp ứng nhu cầu phát triển.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM)

Theo Bộ trưởng, cùng với quản lý chặt chẽ các nguồn thu và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, việc huy động vốn là một nhiệm vụ quan trọng.

Nguồn vốn cần được đưa vào các công trình, dự án có sức lan tỏa, tạo năng lực sản xuất mới và thúc đẩy tăng trưởng. Đây cũng là cơ sở để thực hiện các nhiệm vụ thu, chi ngân sách trong năm 2027 và những năm tiếp theo.

Những nội dung được Bộ trưởng làm rõ tại phiên chất vấn cho thấy phát triển thị trường vốn đang được đặt trong tổng thể yêu cầu huy động nguồn lực cho giai đoạn tăng trưởng mới.

Bên cạnh mở rộng quy mô thị trường cổ phiếu, trái phiếu và phát triển sản phẩm mới, việc chủ động tiếp cận dòng vốn quốc tế, nâng cao uy tín tín nhiệm và hình thành lãi suất tham chiếu cũng là những yếu tố góp phần mở rộng khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp và nền kinh tế.