Quốc hội thông qua Luật Chứng khoán sửa đổi, bổ sung cơ chế sandbox

Sáng 13/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Kết quả biểu quyết điện tử cho thấy, có 463/464 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Luật gồm 3 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Chính thức đưa cơ chế thử nghiệm có kiểm soát vào lĩnh vực chứng khoán

Trước khi các đại biểu Quốc hội bấm nút thông qua đã nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa uỷ quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là bổ sung Điều 6a về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có thể cho phép tổ chức triển khai thử nghiệm trong phạm vi, đối tượng, không gian và thời gian giới hạn, đối với việc ứng dụng công nghệ, sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới mà pháp luật chưa có quy định hoặc có quy định khác với thực tiễn triển khai.

Việc thử nghiệm phải bảo đảm quốc phòng, an ninh và an toàn thị trường chứng khoán; đồng thời tuân thủ pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, công nghiệp công nghệ số. Tổ chức đăng ký tham gia phải đáp ứng điều kiện, tiêu chí xét duyệt, được cấp giấy chứng nhận và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Cơ quan có thẩm quyền quyết định việc cấp, điều chỉnh, thu hồi giấy chứng nhận; gia hạn, tạm dừng, chấm dứt hoặc kết thúc thử nghiệm. Sau quá trình thử nghiệm, việc sơ kết, tổng kết là cơ sở để cấp có thẩm quyền xem xét tiếp tục áp dụng cơ chế thử nghiệm hoặc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để triển khai chính thức.

Theo Bộ trưởng, quy định về sandbox đã được tiếp thu theo hướng làm rõ việc sơ kết, tổng kết, xem xét tiếp tục thử nghiệm hoặc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trước khi áp dụng chính thức. Luật quy định các nguyên tắc và giới hạn cơ bản, giao Chính phủ quy định cụ thể quy trình, biện pháp kiểm soát rủi ro và xử lý kết quả sau thử nghiệm, bảo đảm an toàn thị trường, bảo vệ tài sản, dữ liệu và quyền lợi nhà đầu tư.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật sáng 13/11. Ảnh: quochoi.vn

Điều chỉnh tổ chức thị trường, điều kiện hoạt động

Bên cạnh cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán cũng điều chỉnh các quy định về tổ chức thị trường. Chính phủ thống nhất tiếp tục phương án giao Thủ tướng Chính phủ quyết định mô hình sở giao dịch chứng khoán, nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu phát triển trong từng thời kỳ.

Các quy định về cơ cấu lại vốn nhà nước tại sở giao dịch chứng khoán được chỉnh lý để xác định rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm thống nhất với pháp luật về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các quy định liên quan.

Đối với điều kiện hoạt động của công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, Luật sửa đổi một số quy định về nhân sự quản lý và người hành nghề. Theo đó, tổ chức phải có Tổng giám đốc (Giám đốc), tối thiểu 3 nhân viên có chứng chỉ hành nghề chứng khoán phù hợp cho mỗi nghiệp vụ kinh doanh đề nghị cấp phép và tối thiểu một nhân viên kiểm soát tuân thủ.

Tổng giám đốc phải có ít nhất 2 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực tài chính, chứng khoán, ngân hàng, bảo hiểm hoặc tại bộ phận tài chính, kế toán, đầu tư của doanh nghiệp; đồng thời có chứng chỉ hành nghề phân tích tài chính hoặc quản lý quỹ.

Trường hợp Tổng giám đốc không phải là người đại diện theo pháp luật, tổ chức phải có tối thiểu một người đại diện theo pháp luật đáp ứng các tiêu chuẩn tương ứng. Nếu có Phó tổng giám đốc phụ trách nghiệp vụ, người này cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn và có chứng chỉ hành nghề phù hợp với nghiệp vụ phụ trách.

Về chứng chỉ hành nghề chứng khoán, Luật quy định 3 loại gồm chứng chỉ hành nghề môi giới chứng khoán, chứng chỉ hành nghề phân tích tài chính và chứng chỉ hành nghề quản lý quỹ. Cá nhân được cấp chứng chỉ phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trình độ từ đại học trở lên, có chuyên môn về chứng khoán và đạt yêu cầu kỳ thi sát hạch tương ứng.

Luật cũng quy định các trường hợp thu hồi chứng chỉ, trong đó có trường hợp không tham gia tập huấn hằng năm trong 3 năm liên tục hoặc không làm việc tại tổ chức sử dụng người có chứng chỉ hành nghề trong 3 năm liên tục, trừ các khoảng thời gian giữ một số chức danh quản trị, kiểm soát theo quy định.

Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày báo cáo trước khi bấm nút thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Ảnh: quochoi.vn

Để doanh nghiệp có thời gian thích ứng, quy định chuyển tiếp cho phép thời gian 2 năm hoặc đến khi có thay đổi nhân sự mới để bố trí, sắp xếp nhân sự đáp ứng các tiêu chuẩn mới.

Cắt giảm thủ tục nhưng giữ yêu cầu an toàn

Một nội dung khác được Chính phủ tiếp thu, giữ phương án trong quá trình chỉnh lý dự thảo là cắt giảm một số điều kiện và thành phần hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc này nhằm tránh kiểm tra trùng lặp những điều kiện về an toàn vốn đã được cơ quan quản lý ngân hàng giám sát, đồng thời đơn giản hóa thủ tục cho các tổ chức tham gia thị trường.

Tuy nhiên, việc cắt giảm thủ tục không đồng nghĩa nới lỏng các yêu cầu bảo đảm an toàn. Các điều kiện về năng lực kỹ thuật, an toàn hoạt động, quản lý tách biệt tài sản khách hàng và giám sát hoạt động lưu ký vẫn được duy trì.

Quy định về đối chiếu dữ liệu, tất toán và chuyển giao tài khoản khách hàng trong trường hợp tổ chức lưu ký không thể tiếp tục hoạt động cũng tiếp tục được thực hiện nhằm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Về chuẩn bị thi hành, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết hồ sơ dự án Luật đã được chuẩn bị đồng thời với 3 dự thảo văn bản quy định chi tiết, gồm 2 dự thảo nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và sửa đổi, bổ sung Nghị định số 155/2020/NĐ-CP, cùng một dự thảo thông tư thuộc thẩm quyền Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát các văn bản hướng dẫn, quy trình nghiệp vụ, nhân lực và hạ tầng công nghệ để bảo đảm sự thống nhất giữa Luật và các điều kiện tổ chức thi hành.