Bộ Công Thương vừa phát đi công văn hỏa tốc gửi các hiệp hội ngành hàng xuất khẩu, yêu cầu khẩn trương đánh giá tác động của xung đột tại Trung Đông đối với hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam. Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị giữa Iran – Israel và Mỹ có nguy cơ làm gián đoạn vận tải, kéo theo rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng trên phạm vi rộng.
Theo Cục Xuất nhập khẩu, sau các diễn biến mới, nhiều quốc gia đã đóng cửa không phận; một số hãng vận tải biển tạm dừng khai thác hoặc chuyển hướng tàu để đảm bảo an toàn. Trong tình hình đó, Bộ Công Thương đề nghị các hiệp hội rà soát thực trạng hoạt động của doanh nghiệp hội viên, đánh giá rủi ro phát sinh đối với xuất khẩu, nguồn cung nguyên liệu và hệ thống logistics, đồng thời kiến nghị giải pháp tháo gỡ khó khăn để cơ quan quản lý có cơ sở xây dựng phương án ứng phó.
Yêu cầu rà soát được đặt ra khi xuất khẩu tiếp tục là trụ cột của nền kinh tế. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam đạt khoảng 930,07 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024; trong đó xuất khẩu vượt 475 tỷ USD và nhập khẩu đạt 455,01 tỷ USD (tăng 19,4%). Việc nhận diện sớm các điểm nghẽn vì thế được xem là cần thiết để hạn chế độ trễ trong xử lý khi chuỗi vận tải quốc tế biến động.
Về cơ chế tác động, rủi ro trước hết nằm ở chi phí vận tải và điều kiện giao nhận. Tuyến hàng hải đi qua khu vực Trung Đông và kênh đào Suez vẫn là một tuyến vận chuyển quan trọng kết nối châu Á với châu Âu. Khi an ninh khu vực bất ổn, các hãng tàu có xu hướng điều chỉnh hành trình, kéo dài thời gian vận chuyển hoặc tăng phí bảo hiểm rủi ro, qua đó làm chi phí logistics tăng lên và ảnh hưởng tiến độ giao hàng.
Bên cạnh logistics, biến động giá năng lượng cũng là yếu tố cần theo dõi sát do có thể lan tỏa vào chi phí sản xuất và vận tải. Theo báo cáo “Chiến lược thị trường ngắn hạn” ngày 4/3/2026 của Vietcap, cuộc xung đột có dấu hiệu leo thang có thể gây nhiễu động và tạo ra sự phân hóa mạnh, trong đó các ngành liên quan dầu khí, cảng biển và vận tải biển được xem là nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp từ gián đoạn chuỗi cung ứng và biến động giá, còn hàng không – du lịch đối mặt sức ép khi giá nhiên liệu tăng.
Ở góc nhìn hàng hóa, Vietcap ghi nhận trong tháng 2/2026 dầu Brent tăng 2,6% và vàng tăng 19,6%, phản ánh mức độ nhạy cảm của chi phí năng lượng và các tài sản phòng thủ trước rủi ro địa chính trị.
Ngoài ra, một số ngành có thể chịu tác động từ nguồn cung nguyên liệu do phụ thuộc nhập khẩu qua các tuyến vận tải liên quan khu vực Trung Đông hoặc qua các thị trường trung gian. Khi dòng chảy logistics bị xáo trộn, rủi ro chậm trễ giao nguyên liệu, tăng chi phí nhập khẩu hoặc thiếu hụt cục bộ có thể xuất hiện, đặc biệt với các ngành xuất khẩu có biên lợi nhuận thấp như dệt may, da giày, chế biến gỗ, đây là các nhóm thường nhạy cảm với biến động chi phí đầu vào và chi phí vận chuyển.
Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đề nghị các hiệp hội tổng hợp thông tin từ doanh nghiệp, lượng hóa khó khăn phát sinh và gửi báo cáo để cơ quan quản lý có cơ sở điều hành. Việc chủ động đánh giá rủi ro được kỳ vọng giúp doanh nghiệp kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất, phương án logistics và nguồn cung nguyên liệu, qua đó hạn chế tác động của biến động địa chính trị đến hoạt động xuất khẩu trong năm 2026.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/bo-cong-thuong-ra-cong-van-hoa-toc-truoc-bien-dong-tai-trung-dong-1431179.html
