CEO AFA Capital: Sàn giao dịch vàng quốc gia phải có “vàng thật, kho thật, giao nhận thật”

MarketTimes đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Minh Tuấn – CEO AFA Capital, sáng lập nền tảng tài chính TOPI xung quanh Chỉ thị số 06/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đôn đốc các Bộ, ngành khẩn trương đánh giá, xem xét đề xuất thành lập sàn/sở giao dịch vàng quốc gia.

MarketTimes : Thưa ông, để xây dựng sàn vật chất quốc gia, chúng ta phải có những tiêu chí và cơ chế vận hành nào có thể đảm bảo mô hình này hoàn toàn khác với các sàn CFDs ( Contract for Difference – Hợp đồng chênh lệch giá) trước kia?

Ông Nguyễn Minh Tuấn : Theo tôi, tiêu chí cốt lõi và kiên quyết nhất là sàn vàng quốc gia phải được đặt trên nền tảng vàng vật chất, không phải Hợp đồng chênh lệch (CFDs). Bởi thực tế, đã là hàng hóa thì phải có kho thật, giao nhận thật, tiêu chuẩn thật. Các phương thức giao dịch vàng CFDs chỉ dựa vào chênh lệch giá và đòn bẩy đã gây nhiều hệ quả cho hệ thống ngân hàng và nền kinh tế trước đây.

Do đó, cơ chế vận hành nên bao gồm: (1) Lưu ký thực tế: Mọi giao dịch trên sàn phải được bảo chứng bằng 100% vàng vật chất có sẵn trong kho lưu ký. (2) Kiểm định chất lượng minh bạch: Phải có cơ chế đóng dấu kiểm định vàng quốc gia do các tổ chức độc lập hoặc phòng kiểm định nhà nước thực hiện.

MarketTimes : Theo ông, cơ chế giao – nhận và thanh toán nên được thiết kế như thế nào để vừa đảm bảo minh bạch, vừa tạo niềm tin cho nhà đầu tư?

Ông Nguyễn Minh Tuấn : Để người mua và người bán hoàn toàn tin tưởng, cơ chế giao – nhận phải dựa trên nền tảng giao dịch tập trung và kết nối giữa trung tâm giao dịch vàng và hệ thống lưu ký.

Về thanh toán và lưu ký: Hệ thống phải tích hợp chặt chẽ giữa lưu ký, kiểm định và đối chiếu dữ liệu theo thời gian thực. Khi một lệnh mua/bán được khớp, dòng tiền thật (VND) và tài sản thật (Vàng) phải được ghi nhận ngay lập tức trên hệ thống.

Về giao nhận: Mỗi giao dịch vàng trên thị trường đều phải được xác thực nguồn gốc. Nhà đầu tư có quyền lựa chọn: hoặc để vàng tại kho lưu ký trung tâm dưới dạng chứng chỉ số hóa (an toàn, không mất phí bảo quản tại nhà), hoặc rút vàng vật chất ra ngoài nếu có nhu cầu thực tế, với điều kiện các thỏi vàng này đã đạt tiêu chuẩn quốc gia.

MarketTimes : Nếu Việt Nam thành lập sàn giao dịch vàng vật chất, theo ông cơ quan quản lý cần thiết kế hệ thống kiểm soát nào để đảm bảo mỗi giao dịch đều có vàng thật đứng sau, tránh nguy cơ thị trường biến tướng thành giao dịch “vàng giấy”? Và nên đặt ra giới hạn giao dịch, ký quỹ hay kiểm soát đòn bẩy ra sao để không lặp lại vòng xoáy rủi ro như trước?

Ông Nguyễn Minh Tuấn : Đầu cơ vàng bằng đòn bẩy hay còn được gọi là trading và đa số các trường hợp đầu cơ với tỷ lệ margin cao của các nhà đầu cơ trên thị trường đều thua lỗ. Sàn vàng quốc gia chỉ có thể vận hành bền vững nếu gắn với vàng hữu hình, lưu ký được và kiểm định được.

Theo đó, phải có sự tham gia của các tổ chức kiểm toán độc lập để định kỳ đối chiếu số lượng vàng vật chất trong kho với số liệu giao dịch điện tử trên sàn, đảm bảo tỷ lệ bảo chứng luôn là 1:1.

Giai đoạn đầu không nên cho nhà đầu tư dùng đòn bẩy đặc biệt là nhà đầu tư nhỏ lẻ theo kinh nghiệm của trung quốc – sàn vàng Thượng Hải. Tỷ lệ ký quỹ (Margin) nếu có phải được kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt bởi Ngân hàng Nhà nước để ngăn chặn tình trạng cháy tài khoản do sử dụng đòn bẩy cao, loại bỏ hoàn toàn vòng xoáy rủi ro đầu cơ lướt sóng.

MarketTimes : Dự kiến giai đoạn đầu chỉ có ngân hàng và doanh nghiệp được cấp hạn mức nhập khẩu vàng tham gia. Tuy nhiên, nếu nhà đầu tư cá nhân không được giao dịch trực tiếp thì liệu sàn vàng có đủ thanh khoản và sức hấp dẫn ?

Ông Nguyễn Minh Tuấn : Nhà đầu tư cá nhân là thành phần cung cấp thanh khoản quan trọng, tuy nhiên cần có lộ trình và cơ chế sàng lọc.

Trước đây sự hiểu sai giữa vàng vật chất và vàng tài khoản từng khiến nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ “đu đỉnh” trong các đợt sốt giá. Cơ quan quản lý cần khởi động một chương trình phổ cập kiến thức tài chính, giúp người dân hiểu rõ bản chất của thị trường.

Trong thời gian tới, khuyến khích cá nhân tham gia với tư duy “vàng là tài sản phòng thủ” (giữ khoảng 15-20% tài sản trong vàng) thay vì đầu cơ lướt sóng. Cần giáo dục nhà đầu tư chiến lược tích lũy đều đặn thay vì mua đuổi, fomo khi thị trường căng thẳng.

Do đó thể thiết lập quy mô giao dịch tối thiểu (Lot size) phù hợp để hạn chế dòng tiền đầu cơ nhỏ lẻ, hướng dòng tiền cá nhân vào các Quỹ ETF Vàng nội địa (nếu có) để đa dạng hóa rủi ro.

MarketTimes : Để sàn giao dịch vàng vận hành đúng kỳ vọng của Chính phủ – vừa minh bạch hóa thị trường, vừa đảm bảo ổn định vĩ mô – ông đề xuất những giải pháp trọng tâm nào trong giai đoạn xây dựng và 3–5 năm đầu vận hành?

Ông Nguyễn Minh Tuấn : Một sàn vàng quốc gia đúng nghĩa không chỉ là một nền tảng giao dịch kỹ thuật, mà phải đóng vai trò là nền tảng điều tiết kinh tế vĩ mô, hỗ trợ chính sách tiền tệ và nâng cao dự trữ quốc gia. Các giải pháp trọng tâm bao gồm:

Cần thay đổi thói quen của người dân: Không phải câu chuyện vàng đắt hay rẻ, mà phải thay đổi cách “giữ vàng” của người dân. Cần chuyển dịch từ việc cất giữ vàng thỏi tại nhà (gây rủi ro an ninh, lãng phí nguồn lực) sang việc ký gửi điện tử trên sàn quốc gia.

Bên cạnh đó, cho phép nhập khẩu vàng vật chất dưới sự cấp phép rõ ràng và điều tiết trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước để cân bằng cung – cầu trong nước, từ đó thu hẹp khoảng cách chênh lệch giá giữa Việt Nam và thế giới.

Đặc biệt, xây dựng khung pháp lý và hạ tầng công nghệ đạt chuẩn để dần kết nối thị trường vàng Việt Nam với mạng lưới giao dịch quốc tế, minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng.

MarketTimes : Trân trọng cảm ơn ông!