Chuyện cổ phiếu trong những ngày Tết

Chuyện cổ phiếu trong những ngày Tết

Sự phổ cập về công nghệ và đầu tư khiến chứng khoán dần trở thành chủ đề phổ biến trên các bàn tiệc ngày Tết, thay thế cho những câu hỏi truyền thống về lương thưởng. Từ bàn nhậu đến mâm cơm gia đình, “bảng điện” len vào đời sống, mang theo cả kết nối lẫn áp lực.

Chứng khoán rời khỏi màn hình điện thoại để bước vào câu chuyện Tết – Ảnh minh họa

Chiều cuối năm, trong một quán nhậu bình dân ở TPHCM, nhóm bạn cũ hẹn nhau tất niên sau gần một năm ít gặp. Sau vài câu hỏi thăm công việc, gia đình, ly bia vừa cạn đã kèm theo những câu nói quen thuộc: “Năm nay lãi không?”, “Còn giữ mấy mã cũ không?”, “Có con nào ngon không giới thiệu anh em?”.

Không ai mở ứng dụng giao dịch, không ai bật bảng điện tử. Nhưng bảng điện vẫn hiện diện trong câu chuyện. Từ bàn nhậu tất niên đến mâm cơm chiều mùng Một, từ quán cà phê đầu năm đến buổi họp mặt đồng nghiệp, chứng khoán dường như đã rời khỏi màn hình điện thoại để ngồi thẳng lên bàn tiệc ngày xuân.

Cách đây hơn chục năm, trong những buổi gặp gỡ cuối năm, câu chuyện thường xoay quanh lương thưởng, chức vụ, vị trí công tác. Ai làm ở đâu, lên được chức gì, thưởng Tết bao nhiêu, là những thước đo phổ biến cho “thành công” trong mắt người xung quanh.

Vài năm trở lại đây, hệ quy chiếu ấy dần thay đổi.

Không còn là “lương bao nhiêu”, mà là “lãi bao nhiêu”.

Không còn là “làm chức gì”, mà là “cầm mã gì”.

Không còn là “năm nay ổn không”, mà là “tài khoản xanh hay đỏ”.

Ai cũng có thể là nhà đầu tư

Chứng khoán, từ một lĩnh vực mang tính chuyên môn, đang trở thành đề tài giao tiếp phổ biến. Một nhân viên văn phòng có thể bàn chuyện cổ phiếu với người bán hàng online. Một tài xế công nghệ cũng có thể trao đổi mã cổ phiếu với khách trong lúc chờ đèn đỏ. Trên bàn nhậu, khoảng cách nghề nghiệp được rút ngắn bằng những câu chuyện lời – lỗ.

Sự thay đổi này phản ánh một thực tế: đầu tư tài chính đã bước sâu vào đời sống thường nhật. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, một tài khoản định danh điện tử và vài thao tác trực tuyến, bất kỳ ai cũng có thể tham gia thị trường. Thông tin lan truyền nhanh qua mạng xã hội, các hội nhóm, nền tảng nhắn tin. Mỗi biến động giá đều được “dịch” thành câu chuyện đời sống.

Theo thống kê đến đầu năm 2026, Việt Nam đã có hơn 12 triệu tài khoản chứng khoán, tương đương khoảng 11.7% dân số. Đáng chú ý, hơn 99% trong số này là nhà đầu tư cá nhân. Quy mô này giúp Việt Nam về đích sớm so với mục tiêu trong Chiến lược phát triển thị trường đến năm 2030.

Khi đầu tư trở nên phổ cập, chứng khoán dần hình thành một “ngôn ngữ chung”. Người ta không cần hiểu sâu về báo cáo tài chính vẫn có thể nói về sóng ngành, dòng tiền, room ngoại, câu chuyện thoái vốn. Những thuật ngữ từng chỉ xuất hiện trong phòng họp, báo cáo phân tích, nay được sử dụng tự nhiên trên bàn tiệc ngày Tết.

Áp lực vô hình về thành tích

Ở một góc độ nào đó, kết quả đầu tư dần trở thành thước đo mới của “năng lực tài chính”. Lãi nhiều hay ít, thoát hàng đúng lúc hay không, bắt đúng sóng hay lỡ nhịp, được xem như biểu hiện của sự nhạy bén, bản lĩnh, thậm chí là “đẳng cấp” trong môi trường giao tiếp.

Với những người làm trong lĩnh vực tài chính – chứng khoán, Tết hiếm khi là khoảng thời gian hoàn toàn rời xa công việc. Dù thị trường nghỉ giao dịch, những câu hỏi về lời – lỗ vẫn theo họ từ văn phòng về đến bàn ăn gia đình.

Một môi giới tại Hà Nội cho biết, anh thường hạn chế tham gia những buổi tụ tập đông người vào dịp Tết. Không phải vì bận, mà vì ngại những câu hỏi quen thuộc.

Khách cũ hỏi: “Năm nay dẫn khách có ăn không?”

Bạn bè hỏi: “Công ty thưởng Tết ổn không?”

Người thân hỏi: “Năm rồi làm ăn khá chứ?”

Mỗi câu hỏi đều vô tình biến Tết thành một buổi tổng kết không chính thức. Nếu thị trường thuận lợi, câu trả lời dễ dàng hơn. Nếu một năm biến động, những câu hỏi ấy lại trở thành áp lực.

Ở chiều ngược lại, những người có lãi cũng không hẳn thoải mái. Một nhân viên văn phòng tại TPHCM, từng thắng lớn trong giai đoạn thị trường hồi phục, cho biết anh cảm thấy áp lực khi bị gắn với hình ảnh “đầu tư giỏi”. Mỗi dịp gặp mặt, mọi người đều kỳ vọng anh tiếp tục “phím hàng”, “dẫn sóng”. Nếu kết quả năm sau không như mong đợi, cảm giác hụt hẫng sẽ càng lớn.

Với họ, Tết không đơn thuần là nghỉ ngơi. Đó là một khoảng “thở” hiếm hoi sau chuỗi ngày theo dõi bảng điện, chịu áp lực margin, KPI, doanh số, hiệu suất. Nhưng khoảng nghỉ ấy luôn đi kèm những câu hỏi về kết quả và kỳ vọng cho chu kỳ mới.

Không chỉ là áp lực

Tuy vậy, không phải ai cũng nhìn câu chuyện chứng khoán trong dịp Tết với tâm thế mệt mỏi.

Với nhiều người, đầu tư đơn giản là một sở thích, một cách rèn luyện kỷ luật cá nhân. Những buổi gặp mặt đầu năm là dịp để chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi góc nhìn, học hỏi lẫn nhau. Không phải để khoe khoang, mà để hiểu thêm về thị trường và chính mình.

Có những nhóm bạn duy trì thói quen gặp nhau đầu xuân ở quán cà phê quen thuộc, cùng bàn về triển vọng doanh nghiệp, xu hướng ngành. Với họ, chứng khoán là chất xúc tác cho sự gắn kết, không chỉ là câu chuyện tiền bạc.

Trong nhiều trường hợp, chứng khoán còn là “cầu nối” cho những cuộc trò chuyện. Khi thiếu chủ đề chung, một câu hỏi về thị trường đủ để kéo câu chuyện dài ra, rồi dẫn sang công việc, gia đình, kế hoạch sống.

Vấn đề, vì thế, không nằm ở việc nói về chứng khoán. Nó nằm ở cách người ta nói về nó. Khi câu chuyện chuyển từ chia sẻ sang so đo, từ trao đổi sang phán xét, từ quan tâm sang áp đặt kỳ vọng, áp lực mới dần hình thành.

Những năm gần đây, một bộ phận người trẻ bắt đầu thay đổi cách nói về tiền và đầu tư.

Họ ít khoe lãi, ít công khai danh mục. Nhiều người chủ động giữ riêng tư về kết quả đầu tư, coi đó là câu chuyện cá nhân thay vì thành tích xã hội. Trên bàn tiệc, họ sẵn sàng chuyển chủ đề sang du lịch, sức khỏe, học tập, trải nghiệm sống.

Với họ, đầu tư là một phần đời sống, không phải danh tính. Lãi hay lỗ chỉ phản ánh một giai đoạn, không định nghĩa giá trị bản thân. Tết không cần trở thành bảng tổng kết, càng không phải nơi để “chứng minh” năng lực tài chính.

Sự thay đổi này cho thấy mức độ trưởng thành nhất định trong cách nhìn về tiền bạc và rủi ro. Khi trải qua đủ những chu kỳ thăng trầm, người ta hiểu rằng không có chiến thắng nào kéo dài mãi, và cũng không có thất bại nào là vĩnh viễn.

Để bảng điện trở về đúng vị trí

Chứng khoán có lẽ vẫn sẽ tiếp tục xuất hiện trên bàn nhậu ngày xuân. Tiền bạc vẫn là chủ đề lớn trong một xã hội chuyển động nhanh, nơi thành công thường được đo bằng những con số cụ thể.

Nhưng điều quan trọng không nằm ở việc có nói về nó hay không, mà ở thái độ khi nói về nó.

Khi câu chuyện đầu năm không còn chỉ xoay quanh lời – lỗ, thắng – thua, mà có thêm sự lắng nghe và chia sẻ, Tết với người làm tài chính và nhà đầu tư có lẽ sẽ nhẹ hơn. Nhẹ như một khoảng nghỉ đúng nghĩa, trước khi họ quay lại với bảng điện và những chu kỳ mới đầy biến động.

Và khi ấy, bảng điện vẫn ở đó, trong điện thoại, trong công việc hằng ngày. Nhưng trên bàn nhậu ngày xuân, nó chỉ còn là một phần nhỏ của câu chuyện, không phải trung tâm của mọi đánh giá, so đo và kỳ vọng.

Thế Mạnh

FILI

– 09:00 20/02/2026