Cơ hội nâng hạng thị trường: Dòng vốn ngoại sẽ vào theo “3 pha”, cao điểm rơi vào 2027

Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Phân tích, CTCK ACB (ACBS) cho rằng, dòng vốn ngoại sẽ không đến ngay lập tức mà vận động theo từng giai đoạn, trong khi cơ hội đầu tư sẽ tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao và còn dư địa “room” cho nhà đầu tư nước ngoài.

Bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Phân tích, CTCK ACB (ACBS)

Khả năng Việt Nam được FTSE Russell xác nhận lộ trình nâng hạng trong kỳ rà soát tháng 3/2026 là rất cao, đặc biệt sau khi Bộ Tài chính ban hành Thông tư 08/2026 cho phép nhà đầu tư nước ngoài giao dịch thông qua tổ chức trung gian quốc tế (Global Markets) mà không cần mở tài khoản tại công ty chứng khoán trong nước. Quy định này giúp giải quyết một trong những vướng mắc lớn về khả năng tiếp cận thị trường, qua đó được kỳ vọng là “mảnh ghép cuối” để đáp ứng tiêu chí nâng hạng của FTSE trong kỳ đánh giá giữa tháng 3/2026.

Tuy nhiên, ở góc nhìn dài hạn với tiêu chuẩn Thị trường mới nổi của MSCI, Việt Nam vẫn còn một số hạn chế như hệ thống thanh toán bù trừ chưa hoàn toàn đạt chuẩn quốc tế (DVP), thị trường ngoại hối còn kiểm soát, và thiếu các công cụ như bán khống. Dù vậy, các yếu tố về minh bạch thông tin, quyền bình đẳng của nhà đầu tư và giới hạn sở hữu nước ngoài đang dần cải thiện. Theo đó, chúng tôi kỳ vọng là Việt Nam có thể được đưa vào Danh sách theo dõi của MSCI từ 2027 và hướng tới nâng hạng chính thức vào khoảng năm 2028.

Theo dự phóng của chúng tôi, dòng vốn ngoại nhiều khả năng không đến ngay lập tức sau khi có kết quả soát xét ở kỳ review (dự kiến công bố chính thức ngày 7/04/2026), mà sẽ có độ trễ nhất định. Ngay sau khi FTSE Russell xác nhận nâng hạng, thị trường thường phản ứng trước bằng dòng tiền đón đầu từ các quỹ chủ động hoặc các quỹ chỉ số có tính đầu cơ nhanh. Tuy nhiên, các quỹ đầu tư thụ động phải chờ đến thời điểm chính thức nâng hạng (tháng 9/2026) – khi danh sách các cổ phiếu của VN-Index được chính thức đưa vào rổ chỉ số FTSE EM) – mới có thể thực hiện giải ngân. Vì vậy, dòng tiền lớn từ khối ngoại thường đến theo từng giai đoạn thay vì “đổ vào ngay”.

Kỳ rà soát tháng 3/2026 của FTSE Russell đang mở ra bước ngoặt quan trọng cho thị trường chứng khoán Việt Nam

Trong thực tế từ các nước khác, dòng vốn ngoại sẽ diễn ra theo 3 pha: (1) kỳ vọng trước nâng hạng – giá cổ phiếu tăng trước khi có quyết định chính thức; (2) xác nhận nâng hạng – dòng tiền chủ động giải ngân dần; và (3) thực thi nâng hạng – dòng vốn ETF vào mạnh nhất. Thực tế tại Việt Nam trong giai đoạn 2023 – 2025 thì pha 1 đã không xảy ra, trong đó chủ yếu đến từ những lý do khách quan liên quan tới sự dịch chuyển của dòng vốn khỏi các thị trường cận biên về lại các thị trường phát triển trong giai đoạn lãi suất USD cao. Tuy nhiên, việc khối ngoại bán ròng trong hơn 2 năm qua cũng lại tạo cơ hội cho dòng vốn mới ở các nhóm cổ phiếu liên tục kín room giai đoạn trước như Công nghệ, Ngân hàng…

Ngoài ra, chúng ta cũng cần chú ý: với các tiêu chí khắt khe hơn của MSCI đối với phân loại thị trường mới nổi, trong khi quy mô các quỹ đầu tư theo chỉ số của MSCI lớn hơn nhiều so với chỉ số của FTSE, lộ trình để Việt Nam đáp ứng các tiêu chí đó được xác định là từ 2026-2030. Vì vậy, dòng vốn dài hạn với quy mô lớn sẽ đến chậm hơn, phụ thuộc vào tiến độ Việt Nam tiếp tục cải thiện hạ tầng và có được đưa vào Watchlist của MSCI trong các năm tới.

Như đã chia sẻ, trong trường hợp Việt Nam được FTSE Russell chính thức nâng hạng vào khoảng tháng 9/2026, dòng vốn ngoại nhiều khả năng không đến dồn dập tại một thời điểm mà sẽ phân bổ theo lộ trình. Ngay từ trước thời điểm nâng hạng, thị trường đã có xu hướng đón đầu với dòng tiền chọn lọc từ các quỹ chủ động. Khi quyết định có hiệu lực, dòng vốn sẽ tăng tốc rõ rệt, bao gồm cả quỹ chủ động quy mô lớn và một phần ETF chuẩn bị tái cơ cấu danh mục.

Về quy mô, ước tính tổng dòng vốn liên quan đến câu chuyện nâng hạng có thể đạt khoảng 1.,5-1,8 tỷ USD đối với dòng vốn thụ động – chủ yếu là các quy track theo chỉ số FTSE Emerging và FTSE Emerging All Cap. Các quỹ thụ động thường chỉ giải ngân mạnh sau thời điểm nâng hạng chính thức.

Trong khi đó, dòng vốn từ các quỹ đầu tư chủ động thì sẽ khó dự báo hơn, và thời gian giải ngân cũng linh hoạt, có thể bắt đầu ngay sau kỳ soát xét tháng 3/2026 và công bố kết quả vào tháng 4/2026 và tăng cường vào những thời điểm thị trường có định giá phù hợp. Chúng tôi ước tính quy mô vốn từ các quỹ chủ động có thể đạt khoảng 2–3 tỷ USD trong trung hạn, Do đó, năm 2027 mới là giai đoạn dòng vốn ngoại bền vững và quy mô lớn, khi Việt Nam trở thành thị trường “bắt buộc phân bổ” trong danh mục của nhiều quỹ toàn cầu.

Câu chuyện nâng hạng thực tế đã phản ánh một phần vào mặt bằng giá cổ phiếu, nhưng chưa phải là toàn bộ. Thị trường hiện đang ở giai đoạn “pricing in” kỳ vọng, thể hiện qua việc dòng tiền tập trung vào các nhóm có khả năng hưởng lợi trực tiếp như chứng khoán, ngân hàng và bluechips có tỷ lệ free-float cao thuộc danh sách nâng hạng. Tuy nhiên, mức độ phản ánh mới dừng ở kỳ vọng xác nhận lộ trình, chưa phản ánh đầy đủ dòng tiền thực tế sẽ vào sau khi nâng hạng chính thức.

Do đó, khả năng xuất hiện một nhịp điều chỉnh ngắn hạn sau khi thông tin chính thức được công bố là hoàn toàn có thể xảy ra, theo logic “buy the rumor, sell the news”. Đặc biệt trong bối cảnh thị trường đã tăng mạnh trước đó, một bộ phận nhà đầu tư ngắn hạn có thể chốt lời khi thông tin ra. Tuy nhiên, đây thường chỉ là nhịp điều chỉnh kỹ thuật, bởi về trung hạn, khi FTSE Russell chính thức nâng hạng và dòng vốn thực sự giải ngân, mặt bằng định giá có thể tiếp tục được nâng lên.

Bên cạnh đó, yếu tố quyết định đà tăng giá của thị trường vẫn là điều kiện vĩ mô trong nước & khả năng tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết. Vì vậy, chúng tôi cho rằng, điều chỉnh ngắn hạn có thể xảy ra, tuy nhiên, xu hướng trung hạn sau đó vẫn rất tích cực, với quyết tâm về tăng trưởng GDP cao & lộ trình nâng hạng MSCI nối tiếp sau FTSE.

Trong bối cảnh thị trường hiện đang kỳ vọng về khả năng được nâng hạng là rất cao, khả năng thất bại đang được đánh giá là 0%, nếu kịch bản chưa được FTSE Russell xác nhận lộ trình xảy ra, tâm lý nhà đầu tư ngắn hạn chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng, có thể xuất hiện nhịp điều chỉnh nhất định ở các nhóm cổ phiếu đã tăng trước theo kỳ vọng nâng hạng như chứng khoán, ngân hàng và bluechips. Đây là những cổ phiếu vốn hóa lớn, vì vậy, sẽ tác động tiêu cực tới điểm số của thị trường. Từ đó, kéo theo tâm lý tiêu cực của nhà đầu tư cá nhân.

Sau những phản ứng ban đầu, câu hỏi đặt ra lúc này sẽ là chúng ta còn điểm nghẽn nào chưa xử lý để thỏa mãn các điều kiện nâng hạng. Mang tính định lượng hay định tính? Và khả năng xử lý triệt để là trong bao lâu? Đó sẽ là vấn đề nhà đầu tư quan tâm hơn cả, vì nó sẽ cho biết lộ trình tiếp theo đối với việc nâng hạng của Việt Nam là khi nào?

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thị trường thời gian qua đã chịu áp lực điều chỉnh khá mạnh từ yếu tố bên ngoài, đặc biệt là diễn biến địa chính trị và giá năng lượng. Vì vậy, mức độ phản ứng tiêu cực nếu thông tin không như kỳ vọng có thể không quá mạnh hoặc mang tính phân hóa, thay vì một nhịp giảm sâu diện rộng. Về dòng vốn, khối ngoại có thể tạm thời chững lại, nhưng nếu các cải cách vẫn tiếp tục và câu chuyện nâng hạng chỉ bị trì hoãn, dòng tiền trung dài hạn vẫn có cơ sở để quay trở lại trong các giai đoạn sau.

Nhóm cổ phiếu có khả năng hút dòng tiền mạnh nhất khi nâng hạng vẫn là large-cap, thanh khoản cao, có tỷ trọng vốn hóa dành cho nhà đầu tư nước ngoài có thể giải ngân cao. Theo tiêu chí của FTSE, tỷ trọng vốn có thể tập trung lớn vào các mã như VIC, VHM, HPG, VCB, MSN, VNM, SSI, STB, VRE, VJC, VND, VIX.

Như vậy có thể thấy, để tạo sự đồng pha và hưởng lợi từ câu chuyện nâng hạng, nhà đầu tư trong nước cũng sẽ có xu hướng tập trung dòng tiền vào các mã này.