Đại hội cổ đông số: ‘Điểm cộng’ mới trong mắt nhà đầu tư

Từ lựa chọn linh hoạt đến “thông lệ mới”

Mùa ĐHCĐ năm 2025 ghi nhận một sự chuyển dịch rõ nét: ngày càng nhiều doanh nghiệp niêm yết và đại chúng lựa chọn tổ chức đại hội cổ đông số (kết hợp trực tiếp – trực tuyến (hybrid), bỏ phiếu điện tử, trực tuyến hoàn toàn). Nếu như trước đây, đây chỉ là một phương án linh hoạt, thì nay đang dần trở thành thông lệ phổ biến.

Thực tế tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp đã chủ động “mở đường” về mặt pháp lý. Tìm hiểu từ Tập đoàn Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) cho thấy, điều lệ của các công ty có vốn của tập đoàn này đã bổ sung quy định cho phép tổ chức ĐHCĐ trực tuyến. Như vậy, quyết định triển khai đại hội theo hình thức nào hoàn toàn trong tay Hội đồng quản trị các công ty.

Trong bối cảnh hiện nay, việc không tổ chức ĐHCĐ số không còn mang ý nghĩa duy trì truyền thống, mà là một điểm trừ trong mắt cổ đông. Với các doanh nghiệp có cơ cấu cổ đông phân tán, rộng lên tới hàng chục, hàng trăm nghìn như ngân hàng, tập đoàn hoạt động theo mô hình mẹ – con, việc kết hợp họp trực tiếp và trực tuyến gần như là giải pháp tối ưu.

Sự thay đổi này không chỉ đến từ phía doanh nghiệp, mà còn xuất phát từ chính cấu trúc thị trường. Số lượng nhà đầu tư cá nhân gia tăng nhanh chóng trong những năm gần đây, trải rộng trên phạm vi toàn quốc, thậm chí ở nước ngoài. Với các doanh nghiệp có hàng chục nghìn cổ đông, đặc biệt là ngân hàng, tập đoàn đa ngành hay mô hình công ty mẹ – con, việc tổ chức một đại hội thuần túy trực tiếp đang bộc lộ nhiều hạn chế.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trong việc thu hút dòng vốn, đặc biệt là dòng vốn tổ chức và quốc tế, chất lượng tổ chức ĐHCĐ có thể trở thành một tiêu chí đánh giá quan trọng đối với doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, ĐHCĐ hybrid không chỉ giúp “mở rộng không gian” đại hội, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận cổ đông một cách toàn diện hơn. Một đại hội giờ đây không còn bị giới hạn trong một hội trường, mà có thể kết nối hàng nghìn cổ đông ở nhiều địa phương và quốc gia khác nhau.

Đáng chú ý, áp lực thị trường đang dần định hình một chuẩn mực mới. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp triển khai đại hội số, những đơn vị “chậm chân” có thể bị đánh giá thấp hơn về năng lực quản trị và mức độ thân thiện với cổ đông.

Xét về quy định pháp lý, theo bà Hồ Thị Phương Tú, Giám đốc Phòng Quản lý niêm yết, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX), Luật Doanh nghiệp 2020, đặc biệt Điều 144, đã cho phép doanh nghiệp tổ chức họp và biểu quyết bằng phương tiện điện tử (e-voting), miễn là được quy định rõ trong điều lệ công ty.

Ở góc độ vận hành, qua công tác tổ chức ĐHCĐ trực tuyến của các doanh nghiệp như Kinh Bắc, Gelex, PAN, Hòa Phát(bỏ phiếu trực tuyến), lợi ích của việc thay đổi là rất rõ ràng. Chi phí thuê hội trường lớn, in ấn tài liệu, tổ chức hậu cần, kiểm phiếu thủ công… đều có thể cắt giảm đáng kể. Các khoản chi liên quan đến đi lại, lưu trú của cổ đông cũng gần như được loại bỏ.

Đại diện PYN Elite Fund, cổ đông lớn của CTCP Phát triển Đô thị Từ liêm (NTL) cho biết, họ có 3 nhân sự, nếu như trước đây phải bay từ Thái Lan sang Việt Nam dự đại hội của doanh nghiệp, thì nay có thể tham dự trực tuyến và ngồi ở văn phòng nước ngoài.

Quan trọng hơn, hệ thống e-voting cho phép ghi nhận và tổng hợp kết quả biểu quyết gần như tức thời, thay vì mất hàng giờ kiểm phiếu. Điều này không chỉ tiết kiệm nguồn lực, mà còn nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu sai sót.

Ông Nguyễn Hồng Hiệp, Giám đốc Đối ngoại và Quan hệ nhà đầu tư, Công ty cổ phần Tập đoàn PAN chia sẻ, qua việc áp dụng hoàn toàn công nghệ ĐHCĐ trực tuyến vào năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về hiệu quả tổ chức.

Giá trị lớn còn nằm ở chỗ ĐHCĐ hybrid mở ra một không gian kết nối mới giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư. Thay vì chỉ là một cuộc họp nội bộ, đại hội có thể trở thành một “sự kiện IR”, nơi doanh nghiệp tiếp cận cổ đông tiềm năng, gia tăng mức độ hiện diện và xây dựng niềm tin trên thị trường.

Ngay bản thân các lãnh đạo doanh nghiệp cũng chuộng cách làm này, bởi khi có lịch công tác hoặc việc đột xuất, các lãnh đạo doanh nghiệp hoàn toàn có thể tham dự từ xa, thậm chí có thể tham gia điều hành đại hội. Ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch KBC cho biết, năm 2025, ông có thể tham gia đại hội từ Mỹ mà không phải bay về Việt Nam.

Bảo đảm quyền cổ đông

Bên cạnh yếu tố chi phí và tiện lợi, giá trị cốt lõi của ĐHCĐ hybrid nằm ở việc nâng cao chuẩn mực quản trị doanh nghiệp và đảm bảo sự minh bạch. Chẳng hạn, sử dụng giải pháp của Công ty Chứng khoán FPT (FPTS), đặc biệt hệ thống e-voting, các doanh nghiệp được đảm bảo 3 yếu tố, nắm rõ cổ đông nào đang biểu quyết, họ sở hữu bao nhiêu cổ phần, kết quả được ghi nhận chính xác theo thời gian thực.

Từ những lợi ích cụ thể về chi phí, vận hành đến các giá trị dài hạn về minh bạch và quản trị, ĐHCĐ hybrid đang dần định hình như một chuẩn mực mới trên thị trường vốn.

Đây là những yêu cầu đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp có cổ phiếu quốc dân với hàng chục nghìn cổ đông. Trên thực tế, ở không ít doanh nghiệp tổ chức đại hội theo phương thức truyền thống, chỉ một sai sót nhỏ trong công tác kiểm phiếu cũng có thể dẫn đến tranh chấp pháp lý nghiêm trọng.

Lãnh đạo một công ty dược e ngại về khả năng tiếp cận công nghệ khi một bộ phận cổ đông lớn tuổi có thể gặp khó khăn khi tham gia trực tuyến. Về vấn đề này, đại diện FPTS cho biết, đơn vị cung cấp dịch vụ phối hợp rất kỹ với doanh nghiệp trong công tác chuẩn bị tài liệu hướng dẫn chi tiết, video minh họa và đội ngũ hỗ trợ trong suốt quá trình diễn ra đại hội. Hơn nữa hiện nay, cổ đông lớn tuổi cũng làm chủ công nghệ, sử dụng điện thoại và máy tính bảng thông minh thành thạo, trải nghiệm số đem lại sự tiện lợi và thú vị với họ, theo đánh giá của nhiều nhà đầu tư lâu năm.

Một trong những câu hỏi thực tiễn mà nhiều doanh nghiệp đặt ra là nên tự phát triển hệ thống hay thuê bên thứ ba? Đại diện Tập đoàn PVN ủng hộ quan điểm sử dụng dịch vụ của bên thứ ba, bởi họ chuyên nghiệp, có bộ phận nắm vững các quy định pháp lý như công ty chứng khoán và đặc biệt đảm bảo tính khách quan, thay vì sử dụng nhân sự kiểm phiếu là nhân viên doanh nghiệp hoặc bên có liên quan.

Thông lệ quốc tế cũng cho thấy việc thuê một bên thứ ba, đặc biệt là đơn vị có năng lực công nghệ, có chuyên môn tư vấn tài chính doanh nghiệp, sẽ giúp nâng cao độ tin cậy của toàn bộ quy trình.

Thực tế 5 năm qua, các đơn vị như FPTS đã tham gia cung cấp giải pháp tổ chức ĐHCĐ số cho hàng chục doanh nghiệp, không chỉ ở khía cạnh công nghệ mà còn hỗ trợ quy trình vận hành, kiểm soát và lưu trữ dữ liệu.

Từ trải nghiệm thực tế của nhiều doanh nghiệp như Gelex, FPT, PAN, Kinh Bắc… có thể thấy rằng, mô hình hybrid không làm giảm chất lượng tương tác, thậm chí còn mở rộng không gian đối thoại. Cổ đông có thể tham gia từ xa, đặt câu hỏi trực tiếp, theo dõi kết quả biểu quyết theo thời gian thực.

Trong bối cảnh thị trường vốn ngày càng chuyên nghiệp, nhà đầu tư – đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức và nước ngoài không chỉ quan tâm đến kết quả kinh doanh, mà còn đánh giá cao chất lượng quản trị doanh nghiệp. Một ĐHCĐ được tổ chức bài bản, minh bạch, ứng dụng công nghệ và có cơ chế kiểm chứng độc lập sẽ trở thành điểm cộng lớn trong mắt nhà đầu tư.