Giải cơn khát vốn xanh: Khi ESG không còn là “lớp sơn hồ sơ”

Giải cơn khát vốn xanh: Khi ESG không còn là “lớp sơn hồ sơ”

Trong vài năm trở lại đây, ESG – bộ tiêu chuẩn đánh giá môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp – được nhắc đến ngày càng nhiều trong cộng đồng doanh nghiệp. Đặc biệt, sau cam kết Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam tại COP26, ESG nhanh chóng trở thành một xu hướng phổ biến. Tuy nhiên, không ít trường hợp, ESG vẫn được tiếp cận như một “nhãn mác” để hoàn thiện hồ sơ, thay vì là một chiến lược phát triển thực chất.

Trước làn sóng chuyển dịch không thể đảo ngược của kinh tế xanh, ESG đang dần rời khỏi vai trò cổ động để trở thành tiêu chí bắt buộc. Với nhiều doanh nghiệp, việc đáp ứng các chuẩn mực ESG không chỉ nhằm phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh, mà còn là điều kiện quan trọng để tiếp cận các nguồn vốn xanh – vốn có chi phí thấp hơn và thời hạn dài hơn so với nguồn vốn truyền thống.

Tiêu chuẩn vốn xanh ngày càng khắt khe

Thực tế cho thấy, dòng vốn đầu tư toàn cầu đang thay đổi rõ rệt. Bên cạnh mục tiêu lợi nhuận, ESG ngày càng trở thành “bộ lọc” không thể thiếu của các tổ chức tài chính và quỹ đầu tư quốc tế.

Biến đổi khí hậu, sự đứt gãy chuỗi cung ứng hay thay đổi hành vi tiêu dùng đã tác động trực tiếp tới hoạt động sản xuất – kinh doanh, khiến phát triển bền vững không chỉ là câu chuyện đạo đức doanh nghiệp, mà còn gắn chặt với quản trị rủi ro dài hạn.

Song song, các quy định quốc tế ngày càng khắt khe. EU Green Deal yêu cầu minh bạch phát thải, trong khi cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM)  đang tạo áp lực lớn lên các doanh nghiệp xuất khẩu vào châu Âu. Những yêu cầu này buộc doanh nghiệp phải đo lường, báo cáo và kiểm soát tác động môi trường theo các chuẩn mực quốc tế ngày càng cụ thể.

Do đó, tiêu chuẩn tiếp cận vốn xanh hiện nay không còn dễ dàng. Doanh nghiệp phải công khai dữ liệu, tuân thủ các nguyên tắc như Green Bond Principles của ICMA, và chứng minh được tác động môi trường một cách đo lường được. ESG vì thế không thể chỉ là “câu chuyện hồ sơ”, mà đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc và dài hạn.

Theo World Bank, đến cuối năm 2024, tổng quy mô thị trường trái phiếu bền vững toàn cầu đã đạt khoảng 6,200 tỷ USD, cho thấy dòng vốn xanh đang dần được định hình rõ nét.

Doanh nghiệp Việt trước bài toán vốn xanh

Tại Việt Nam, thị trường vốn xanh đang phát triển tích cực. Năm 2024, giá trị phát hành trái phiếu xanh tăng khoảng 175% so với năm 2023, đạt gần 6,900 tỷ đồng. Nhiều doanh nghiệp lớn đã tiếp cận thành công, tiêu biểu như Vingroup và VinFast huy động hàng trăm triệu USD cho giao thông xanh từ ADB và HSBC, hay Masan thu hút vốn từ Bain Capital. Bên cạnh đó, các ngân hàng và tổ chức tín dụng trong nước cũng tham gia huy động vốn xanh, mang lại lợi thế về chi phí, kỳ hạn và nâng cao uy tín doanh nghiệp.

Phát biểu tại một diễn đàn phát triển bền vững cuối năm 2024, ông Hoàng Văn Thu – Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước – cho rằng các nhà đầu tư, đặc biệt là quỹ quốc tế, ngày càng ưu tiên những doanh nghiệp thực thi quản trị gắn với ESG, coi đây là nền tảng cho minh bạch và trách nhiệm giải trình. Do đó, doanh nghiệp Việt không chỉ phải chứng minh hiệu quả tài chính của dự án, mà còn phải đầu tư lớn cho quản trị, môi trường và xã hội – với chi phí ban đầu lớn và thời gian hoàn vốn dài.

Cùng với sự gia tăng về quy mô, thị trường trái phiếu xanh toàn cầu cũng đang hình thành những chuẩn mực phát hành ngày càng rõ nét. Trong đó, Nguyên tắc Trái phiếu Xanh (Green Bond Principles) do ICMA ban hành được xem là khung tham chiếu phổ biến. Theo các nguyên tắc này, dòng vốn xanh thường tập trung vào những nhóm dự án tạo tác động môi trường tích cực như năng lượng tái tạo, giao thông sạch, xử lý nước thải, quản lý chất thải và tái chế – kinh tế tuần hoàn.

Việc phát hành trái phiếu xanh đòi hỏi doanh nghiệp phải phân loại rõ ràng mục đích sử dụng vốn, tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc của ICMA, đồng thời thực hiện đánh giá độc lập (Second Party Opinion – SPO) bởi các tổ chức uy tín nhằm đảm bảo tính minh bạch và khả năng đo lường tác động môi trường.

Khi nội tại bền vững trở thành lợi thế

Trong xu hướng đó, các dự án tái chế – đặc biệt là tái chế giấy và bao bì – đang dần trở thành một trong những lĩnh vực được các tổ chức tài chính xanh ưu tiên xem xét, nhờ khả năng hiện thực hóa mô hình kinh tế tuần hoàn và tạo ra tác động môi trường rõ rệt.

Đáng chú ý, trong ngành giấy bao bì có Công ty Cổ phần Miza (UPCoM: MZG), doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tái chế giấy và bao bì, đang dần được nhắc đến như một mô hình phù hợp với các tiêu chí vốn xanh.

Với các doanh nghiệp tái chế, yếu tố “xanh” có thể hình thành ngay từ bản chất mô hình kinh doanh. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa việc triển khai ESG là dễ dàng. Thách thức lớn nhất nằm ở chuẩn hóa dữ liệu, đầu tư công nghệ xử lý môi trường và duy trì kỷ luật vận hành trong dài hạn.

Chỉ những doanh nghiệp đầu tư bài bản từ sớm mới có khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của tổ chức tài chính quốc tế. Trong bối cảnh đó, việc Miza tiếp cận được dòng vốn xanh từ Ngân hàng UOB – một định chế tài chính lớn của Singapore và châu Á, nổi tiếng với các tiêu chuẩn bền vững nghiêm ngặt – được xem là một dấu mốc đáng chú ý.

Doanh nghiệp này đã xây dựng mô hình sản xuất dựa trên kinh tế tuần hoàn, đầu tư cho hệ thống xử lý nước thải và quản lý chất thải, đồng thời từng bước hoàn thiện hệ thống quản trị minh bạch. Việc được UOB cấp vốn không chỉ mang ý nghĩa tài chính, mà còn là sự ghi nhận về năng lực quản trị và khả năng tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.

Theo thông tin công bố, vào cuối năm 2025 Miza đã phát hành thành công lô trái phiếu xanh MZN12501 có giá trị 150 tỷ đồng với kỳ hạn 7 năm. Điều này không chỉ giúp cho Miza tăng cường được nguồn vốn trung – dài hạn ổn định mà còn nâng cao uy tín và hình ảnh, cho thấy sự cam kết mạnh mẽ với mô hình kinh tế tuần hoàn, tầm nhìn định hướng phát triển bền vững và chuyển hóa xanh của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh ESG ngày càng trở thành “giấy thông hành” của dòng vốn, những doanh nghiệp có nền tảng phù hợp và cách tiếp cận thực chất được kỳ vọng sẽ tận dụng tốt cơ hội để tăng trưởng bền vững, thay vì chỉ chạy theo xu hướng.

Dịch vụ

Kim Ngân

FILI

– 18:00 08/01/2026