Góc nhìn đầu tư 2026: Ngành điện – Chính sách mở lối cho chu kỳ mới

Góc nhìn đầu tư 2026: Ngành điện – Chính sách mở lối cho chu kỳ mới

Bước sang năm 2026, ngành điện Việt Nam đi vào giai đoạn thực thi mạnh mẽ hơn khi các nút thắt chính sách kéo dài dần được tháo gỡ. Trọng tâm tăng trưởng theo đó chuyển từ mở rộng nhanh công suất sang tăng trưởng mang tính chất lượng và cấu trúc, trong đó xanh hóa là trục phát triển trung tâm, còn thị trường hóa trở thành cơ chế dẫn dắt phân bổ nguồn lực và quyết định đầu tư trong toàn ngành.

Điện và tăng trưởng kinh tế

Năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng kinh tế ấn tượng khi GDP tăng 8.02%, cao nhất trong hơn một thập kỷ nếu loại trừ 2022 – năm chịu tác động mạnh từ hiệu ứng phục hồi sau đại dịch. Tuy nhiên, tăng trưởng sản lượng điện lại không đồng nhịp với đà mở rộng của nền kinh tế khi sản lượng điện toàn hệ thống chỉ đạt 287.9 tỷ kWh, tăng 4.9% so với năm trước.

Tốc độ tăng trưởng sản lượng điện thương phẩm và GDP giai đoạn 2016-2025

Nguồn: Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Cục Thống kê

Sự lệch pha này trước hết xuất phát từ các yếu tố mang tính ngắn hạn. Điều kiện thời tiết năm 2025 tương đối ôn hòa, không xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài như năm 2024 khiến nhu cầu điện sinh hoạt không tăng đột biến. Bên cạnh đó, sự phát triển của điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ (sản lượng ước khoảng 10 tỷ kWh, tương đương gần 4% tổng sản lượng điện toàn hệ thống) cũng làm giảm đáng kể lượng điện thương phẩm phải huy động từ lưới.

Đồng thời, về dài hạn, mối quan hệ giữa tăng trưởng điện và tăng trưởng GDP cũng đang có sự dịch chuyển theo hướng sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, khi nhu cầu điện không còn tăng nhanh như giai đoạn nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào công nghiệp nặng.

Bước chuyển mình chính sách định hình chu kỳ mới của ngành điện

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của ngành điện khi hàng loạt văn bản pháp lý quan trọng được ban hành và đồng loạt có hiệu lực, khép lại giai đoạn “khoảng trống chính sách” kéo dài từ sau khi cơ chế FIT hết hiệu lực.

Các chính sách ngành điện nổi bật ban hành/có hiệu lực năm 2025

Nếu Luật Điện lực sửa đổi đóng vai trò tạo nền tảng thể chế, thì Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và Nghị quyết 70-NQ/TW chính là yếu tố “khơi thông” khâu thực thi. Các văn bản này giúp chuyển trọng tâm chính sách từ hoàn thiện khung pháp lý sang triển khai thực tế, tháo gỡ những vướng mắc khiến nhiều dự án điện bị đình trệ kéo dài trong giai đoạn trước.

Ở góc độ vận hành thị trường, các chính sách mới cho thấy xu hướng thị trường hóa ngày càng rõ nét. Việc từng bước triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA – Direct Power Purchase Agreement), mở rộng cơ chế đấu thầu dự án điện và thí điểm giá điện hai thành phần phản ánh nỗ lực chuyển từ cơ chế điều hành hành chính sang cơ chế giá dựa trên tín hiệu thị trường, qua đó tạo nền tảng cho một mặt bằng giá phản ánh tốt hơn chi phí phát điện, truyền tải và phân phối trong trung hạn.

Nhìn chung, các chính sách ban hành năm 2025 đang đặt nền móng cho một chu kỳ phát triển mới của ngành điện, với trọng tâm là chất lượng đầu tư, hiệu quả vận hành và khả năng thích ứng với cấu trúc nhu cầu đang thay đổi. Đây là tiền đề quan trọng để ngành điện bước sang giai đoạn thực thi mạnh mẽ hơn từ năm 2026.

Xanh hóa là trục phát triển trung tâm

Xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ, với trọng tâm là phát triển các nguồn năng lượng xanh (như điện mặt trời, điện gió, điện sinh khối, hydrogen, amoniac xanh,…), song song với lộ trình giảm dần các nguồn điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Quá trình này không chỉ gắn với thay đổi cơ cấu nguồn, mà còn đi kèm với yêu cầu phát triển lưới điện thông minh và hệ thống lưu trữ năng lượng quy mô lớn nhằm bảo đảm tính ổn định và linh hoạt của hệ thống điện.

Trong bối cảnh đó, Quy hoạch điện VIII (điều chỉnh) xác lập rõ xanh hóa là trục phát triển xuyên suốt của ngành điện Việt Nam. Quy hoạch ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới và năng lượng sạch, coi đây là nền tảng để bảo đảm an ninh năng lượng song hành với mục tiêu cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Theo lộ trình đề ra, tỷ lệ năng lượng tái tạo (không bao gồm thủy điện) dự kiến đạt 28-36% vào năm 2030 và tăng lên 74-75% vào năm 2050.

Tỷ trọng công suất các nguồn điện theo Quy hoạch điện VIII trước và sau điều chỉnh

(Đvt: Phần trăm)

Nguồn: Quy hoạch điện VIII điều chỉnh

Điểm khác biệt quan trọng của giai đoạn xanh hóa hiện nay là sự thay đổi trong cách tiếp cận chính sách. Thay vì dựa vào các cơ chế ưu đãi mang tính “kích hoạt” như trước, quá trình phát triển năng lượng xanh đang được đặt trong một khuôn khổ kỷ luật hơn về giá, đầu tư và triển khai. Điều này có thể khiến tốc độ mở rộng công suất không còn bùng nổ trong ngắn hạn, nhưng đổi lại là chất lượng tăng trưởng cao hơn, giảm rủi ro mất cân đối và tạo điều kiện cho các dự án có năng lực thực sự tham gia thị trường.

Ở tầng sâu hơn, xanh hóa đang tái định hình cách ngành điện vận hành và mở rộng. Khi hệ thống ngày càng tích hợp nhiều nguồn điện phân tán và có tính biến động cao, hiệu quả điều phối, quản trị và tối ưu vận hành trở thành yếu tố then chốt, thay vì chỉ tập trung vào quy mô đầu tư. Theo đó, chuyển dịch xanh của ngành điện không đơn thuần là câu chuyện thay thế nguồn phát, mà là sự chuyển mình toàn diện của một hạ tầng nền tảng, gắn trực tiếp với năng lực tăng trưởng bền vững của nền kinh tế trong dài hạn.

Doanh nghiệp tiêu biểu

CTCP Cơ Điện Lạnh (HOSE: REE) là tập đoàn kinh doanh đa ngành với mảng năng lượng đóng vai trò ngày càng trọng tâm. REE đang đầu tư vào các lĩnh vực thủy điện, năng lượng mặt trời, điện gió và nhiệt điện với tổng công suất phát điện theo tỷ lệ sở hữu đạt 1,057 MW.

Trong quý 3/2025, REE đã nhận được chấp thuận đầu tư cho hai dự án điện gió gần bờ là dự án V1-3 giai đoạn 2, dự án V1-5 và V1-6 giai đoạn 2, với tổng công suất khoảng 128 MW và tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 6,121 tỷ đồng. Các dự án này dự kiến khởi công vào quý I/2026 và hoàn thành đưa vào vận hành thương mại trong quý IV/2026, hứa hẹn đóng góp rõ rệt vào sản lượng điện và doanh thu của REE từ cuối năm 2026.

Bên cạnh đó, REE đã thông qua quyết định tăng vốn điều lệ cho Công ty TNHH Năng lượng REE (REE Energy) vào tháng 11/2025, từ 7,248 tỷ đồng lên 10,500 tỷ đồng. Việc tăng vốn giúp củng cố tiềm lực tài chính cho mảng năng lượng và đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án điện gió giai đoạn mới. Qua đó, REE gia tăng nền tảng cho chiến lược phát triển năng lượng xanh và sẵn sàng bước vào chu kỳ thị trường hóa và đầu tư ngành điện giai đoạn 2026-2030.

Cơ cấu mảng Năng lượng của REE

Nguồn: REE

(*) Thành lập vào quý 4/2025 để thực hiện dự án Nhà máy điện gió V1-3 giai đoạn 2 có tổng mức đầu tư dự kiến 2,257 tỷ đồng.

(**) Thành lập vào quý 4/2025 để thực hiện dự án Nhà máy điện gió V1-5 và V1-6 giai đoạn 2 có tổng mức đầu tư dự kiến 3,864 tỷ đồng.

Người viết sử dụng phương pháp định giá Sum of the Parts (SOTP) để định giá REE. Mô hình cho kết quả định giá ở mức 76,231 đồng/cp. Giá thị trường của cổ phiếu REE đang ở mức khá hấp dẫn cho mục tiêu đầu tư dài hạn.

Bộ phận Phân tích Doanh nghiệp, Phòng Tư vấn Vietstock

FILI

– 09:00 12/03/2026