HÀNG LOẠT DN ‘KHỦNG’ THÔNG BÁO CHÍNH THỨC: KHÔNG ĐỦ ĐIỀU KIỆN LÀ CÔNG TY ĐẠI CHÚNG
Ngày giao dịch đầu năm 2026, Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS – mã CK: GAS) – doanh nghiệp có vốn hóa trên 7 tỷ USD trên sàn chứng khoán – phát đi thông báo về việc không đủ điều kiện là công ty đại chúng.
Căn cứ danh sách chốt ngày 29/8/2025, PV GAS có tổng cộng 17.495 cổ đông. Tuy nhiên, cổ đông lớn là Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) nắm giữ tới 95,76% số cổ phiếu có quyền biểu quyết và 17.494 nhà đầu tư còn lại chỉ chia nhau sở hữu 4,24% vốn điều lệ.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại CTCP Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (PV GAS D – mã CK: PGD).
Theo danh sách chốt ngày 8/12/2025, cơ cấu cổ đông của PGD bao gồm công ty mẹ PV GAS nắm 50,5%, cùng với hai đối tác chiến lược Nhật Bản là Tokyo Gas Asia và Saibu Gas Holdings lần lượt nắm 25% và 21%. Tổng cộng, nhóm 3 cổ đông lớn này sở hữu 96,5% vốn, còn 3,5% vốn do 1.642 cổ đông nhỏ lẻ còn lại nắm giữ.
Trước đó, vào tháng 11/2025, một doanh nghiệp từng trong CLB tỷ đô là Tổng công ty Khoáng sản – TKV (VIMICO – Mã CK: KSV) cũng thông báo chưa đáp ứng đủ điều kiện công ty đại chúng do Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm tỷ lệ sở hữu 98,1% vốn điều lệ.
Các doanh nghiệp này rơi vào diện “vi phạm” quy định tại điểm a khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 (được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2025).
Theo đó, điều kiện để giữ tư cách công ty đại chúng là doanh nghiệp phải có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên và có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Sau 01 năm kể từ ngày không còn đáp ứng quy định này mà vẫn không đáp ứng được điều kiện là công ty đại chúng, công ty phải gửi hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng đến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để xem xét hủy tư cách công ty đại chúng.
Hệ quả khi bị hủy tư cách công ty đại chúng là cổ phiếu sẽ không đủ điều kiện niêm yết trên HOSE, HNX cũng như không đủ điều kiện giao dịch trên sàn Upcom.
NHỮNG ‘CÁ MẬP’ MẮC CẠN
Không chỉ riêng PV GAS hay VIMICO, thống kê cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam còn nhiều doanh nghiệp lớn mà tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhỏ lẻ chưa đạt mức tối thiểu 10%. Trong đó có nhiều doanh nghiệp có vốn hóa trên 1 tỷ USD, phần lớn là các doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa nhưng Nhà nước vẫn nắm quyền chi phối.
Tại sàn niêm yết (HOSE và HNX), danh sách này bao Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV, mã chứng khoán BID) với 79,7% vốn cổ phần sở hữu bởi Ngân hàng nhà nước và 14,8% sở hữu bởi KEB Hana Bank); Tập đoàn Cao su Việt Nam (GVR) do Bộ Tài chính nắm giữ 96,8%; CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) do PVN nắm giữ 92,1%; Becamex IDC (BCM) do UBND Tp.HCM (tỉnh Bình Dương cũ) nắm 95,4%…
Tại sàn Upcom, các gương mặt đình đám ở tình trạng này, gồm Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam ACV do Bộ Tài chính nắm 95,4%, Viettel Global (VGI) do Tập đoàn Viettel nắm tới 99,01%, Tổng công ty hàng hải Việt Nam – CTCP (do Bộ Tài chính nắm 99,5%), FPT Telecom (do Bộ Công an nắm 50,2%, FPT nắm 45,7%) hay CTCP Trung tâm hội chợ triển lãm Việt Nam (do Vingroup nắm 83,32%, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nắm 10% và VinHomes nắm 4,7%)…
Năm 2024, hàng loạt doanh nghiệp hủy tư cách công ty đại chúng và rời các sàn giao dịch chứng khoán do không đáp ứng tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhỏ, có thể kể đến CTCP Dây Cáp điện Việt Nam (CAV, do GELEX nắm 96,27% vốn), CTCP Điện Trà Vinh (DTV, do Công ty TNHH Năng lượng REE nắm 66,29%, Tập đoàn Đầu tư IPA nắm 20,43% và Đầu tư Galax NH nắm 7,13%), Chế tạo Điện Cơ Hà Nội (HEM)…
Năm 2025, hàng loạt tên tuổi lớn thông báo về việc hủy tư cách đại chúng. Có thể kể đến CTCP Bánh kẹo Bibica (BBC) bị hủy tư cách đại chúng khi cổ đông lớn Tập đoàn PAN nắm giữ trên 98%. CTCP Nước sạch Sông Đà (Viwasupco) đã xin hủy tư cách công ty đại chúng do hai cổ đông lớn nhất là CTCP Hạ tầng GELEX (thành viên của GELEX) và Công ty TNHH Nước sạch REE đang nắm giữ lần lượt 62,46% và 35,95% vốn điều lệ.
Tương tự là CTCP Vinacafe Biên Hòa (mã: VCF) tính đến ngày 28/7/2025 có tổng cộng 538 cổ đông, bao gồm 1 cổ đông nắm giữ 98,79% số cổ phiếu có quyền biểu quyết, đó là Công ty TNHH MTV Masan Beverage, công ty con của Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan (Masan Consumer, mã: MCH). 537 cổ đông còn lại nắm giữ 1,21% số cổ phiếu có quyền biểu quyết.
Một công ty khác là CTCP Bao bì Biên Hòa sẽ trình cổ đông thông qua việc hủy tư cách công ty đại chúng do tính đến ngày chốt danh sách cổ đông 18/11/2025, cổ đông lớn nhất là TCG Solutions Pte. Ltd. (đơn vị thành viên của Thai Containers Group thuộc Tập đoàn SCG Thái Lan) đang nắm giữ 12,07 triệu cổ phiếu SVI, tương ứng tỷ lệ sở hữu 94,11% vốn điều lệ. Số lượng cổ phiếu do các cổ đông nhỏ lẻ nắm giữ chỉ còn chiếm 5,89%.
LỜI GIẢI TỪ LUẬT SỐ 68
Để duy trì “sân chơi” chứng khoán, các doanh nghiệp buộc phải tìm cách giảm tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn.
Tại Lọc Hóa dầu Bình Sơn (BSR), giải pháp trọng yếu được đề xuất là PVN xem xét thoái vốn một phần. Đồng thời, BSR đang tích cực tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược, với kỳ vọng thu hút các đối tác từ khu vực Trung Đông có khả năng hỗ trợ tài chính và cung cấp dầu thô.
Trong khi đó, Becamex IDC (BCM) từng lên kế hoạch đấu giá công khai 300 triệu cổ phiếu để giảm sở hữu nhà nước xuống 74%. Tuy nhiên, do thị trường không thuận lợi, kế hoạch này phải hoãn lại. Becamex sau đó chuyển sang phương án chào bán thêm 150 triệu cổ phiếu ra công chúng nhưng cũng không được thông qua do tỷ lệ tán thành quá thấp.
Hồi đầu năm 2025, Chủ tịch HĐQT PV GAS cho biết ‘ông lớn’ nhà nước này đang chờ Luật Quản lý vốn Nhà nước miễn trừ cho các Doanh nghiệp nhà nước đang thực hiện tái cấu trúc vốn khỏi quy định hủy niêm yết trong giai đoạn chuyển tiếp.
Sau đó, vào ngày 14/6/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp (Luật số 68/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/8/2025). Tại khoản 7 Điều 59 của Luật này quy định: Trong thời gian thực hiện kế hoạch cơ cấu lại đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, các doanh nghiệp nhà nước được chuyển đổi từ doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần đang niêm yết, đăng ký giao dịch nếu chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng về cơ cấu cổ đông theo Luật Chứng khoán thì không bị hủy tư cách công ty đại chúng.
Từ thông báo mới nhất của PV GAS và PV GAS D cho thấy hướng đi hiện tại của các doanh nghiệp là tiến hành làm việc với các cổ đông lớn (như PVN) và báo cáo các cấp có thẩm quyền để tìm phương án xử lý phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.
Trong khi đó, VIMICO cũng đã thống nhất phương án tiếp tục để Tổng giám đốc báo cáo và giải trình với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) về “điều kiện cơ cấu cổ đông có tính đặc thù hiện nay” của Tổng công ty.
Tuy nhiên, doanh nghiệp này đã chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất. Nếu đến ngày 1/1/2026, VIMICO vẫn không đáp ứng được điều kiện về cơ cấu cổ đông hoặc không được UBCKNN chấp thuận đủ điều kiện công ty đại chúng, VIMICO sẽ nộp hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định của Luật Chứng khoán.
Nguồn: https://cafef.vn/hang-loat-cong-ty-ty-do-tu-pv-gas-bsr-vietnam-airlines-den-ngan-hang-lon-dung-truoc-nguy-co-huy-tu-cach-dai-chung-roi-san-chung-khoan-188260105234323235.chn
