Trên bảng cân đối của không ít doanh nghiệp niêm yết, tiền và tương đương tiền đang chiếm tỷ trọng rất lớn, lên tới hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn tỷ đồng. Trong bối cảnh lãi suất tiền gửi duy trì ở mức 4,5–5%/năm với tiền gửi không kỳ hạn và 5–7%/năm cho kỳ hạn 3–12 tháng, nguồn thu tài chính từ ngân hàng đã trở thành một “dòng lợi nhuận” đáng kể, có quy mô tương đương kết quả kinh doanh của một ngân hàng tầm trung.
Dẫn đầu về quy mô tiền mặt là Tập đoàn Bảo Việt (BVH) với hơn 150.000 tỷ đồng. Riêng lãi tiền gửi ghi nhận khoảng 7.260 tỷ đồng, gần như đủ để bù đắp toàn bộ chi phí quản lý doanh nghiệp. Trường hợp cá biệt, một số hợp đồng tiền gửi của doanh nghiệp này được hưởng lãi suất tới 9%/năm, tạo nên mức sinh lời nổi bật so với mặt bằng chung.
Xếp sau là Vingroup, nắm giữ khoảng 82.000 tỷ đồng tiền mặt và ghi nhận doanh thu tài chính xấp xỉ 6.800 tỷ đồng, bao gồm thu nhập từ cho vay và các khoản đặt cọc. Ở lĩnh vực bán lẻ, Thế Giới Di Động (MWG) được giới đầu tư ví như một “nhà buôn tiền” khi lãi tiền gửi và cho vay đạt 2.912 tỷ đồng, đóng góp đáng kể vào mức lãi trước thuế kỷ lục 8.600 tỷ đồng.
Danh sách doanh nghiệp thu lãi tiền gửi nghìn tỷ còn có Viettel Global, FPT, Vinamilk, Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), PV Gas và Hòa Phát. Trong khi đó, Sabeco dù lãi tiền gửi giảm còn 995 tỷ đồng, khoản thu này vẫn đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh thị trường tiêu dùng chưa thực sự thuận lợi.
Ở một lát cắt rộng hơn, theo ông Vũ Thế Quân – Phó phòng phân tích ngành tài chính của Vietcap, phần lớn “đại gia tiền mặt” hoạt động trong các lĩnh vực hàng tiêu dùng, bán lẻ, hóa chất, năng lượng. Đây là những ngành có nhu cầu ổn định, ít biến động mạnh theo chu kỳ và thường do doanh nghiệp dẫn đầu thị phần nắm giữ. Một số khác thuộc nhóm doanh nghiệp có cổ đông Nhà nước chi phối, duy trì kỷ luật tài chính chặt chẽ trong nhiều năm.
Tiền mặt: lớp đệm an toàn hay dấu hiệu chờ đợi?
Bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Phân tích và Chiến lược thị trường tại ACBS cho rằng, nguồn tiền mặt lớn chủ yếu được tích lũy từ thặng dư dòng tiền kinh doanh trong thời gian dài. Chỉ một số ít trường hợp phát sinh khoản tiền lớn do tăng vốn nhưng chưa kịp giải ngân cho dự án.
Việc duy trì tỷ trọng tiền mặt cao thường khiến ROIC và ROE có xu hướng giảm so với các doanh nghiệp tích cực tái đầu tư. Tuy nhiên, phần “đánh đổi” về hiệu quả ngắn hạn này giúp doanh nghiệp có sức chống chịu tốt hơn trước các cú sốc lãi suất, suy giảm nhu cầu hoặc biến động vĩ mô. Doanh nghiệp sở hữu “núi tiền” hiếm khi rơi vào trạng thái căng thẳng thanh khoản và có khả năng duy trì cổ tức đều đặn cho cổ đông.
Đối với khối doanh nghiệp Nhà nước chi phối, việc tích lũy tiền mặt còn phản ánh bối cảnh chính sách đầu tư một thời gian dài bị siết chặt, hạn chế đầu tư ngoài ngành. Sau khi thực hiện nghĩa vụ cổ tức cho ngân sách, phần lợi nhuận còn lại được gửi ngân hàng thay vì phân bổ sang các lĩnh vực rủi ro hơn. Khi các khung pháp lý mới như Nghị quyết 79 mở rộng dư địa đầu tư và M&A, xu hướng nắm giữ tiền có thể chuyển từ phòng thủ sang trạng thái “chờ cơ hội”.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp tư nhân như Nhựa Bình Minh, Thiên Long hay Dược Hậu Giang tích lũy tiền chủ yếu nhờ khả năng sinh lời cao, trong khi nhu cầu đầu tư mở rộng chưa thực sự cấp thiết. Tiền mặt vì thế phản ánh sức khỏe tài chính và năng lực tạo dòng tiền của hoạt động cốt lõi.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, không nên mặc định lượng tiền gửi lớn luôn là “tấm đệm an toàn”. Nếu việc gửi ngân hàng kéo dài mà không gắn với chiến lược sử dụng vốn rõ ràng, đó có thể là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp thiếu động lực tăng trưởng mới hoặc đang hoạt động trong thị trường đã bão hòa. Để đánh giá đúng, nhà đầu tư cần nhìn tổng thể vào tăng trưởng doanh thu, thị phần, khả năng sinh lời và mức độ thích ứng trước biến động kinh tế.
Trong bối cảnh môi trường kinh doanh còn nhiều ẩn số, “núi tiền” trên bảng cân đối kế toán có thể vừa là biểu tượng của sức mạnh tài chính, vừa là phép thử cho tầm nhìn phân bổ vốn của ban lãnh đạo. Khác biệt giữa phòng thủ và chủ động sẽ nằm ở cách doanh nghiệp biến tiền mặt thành động lực tăng trưởng trong chu kỳ tiếp theo.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/hang-tram-nghin-ty-dong-tien-mat-loi-the-chien-luoc-cua-doanh-nghiep-dau-nganh-1428983.html
