Hóa chất Đức Giang (DGC): Chủ tịch HĐQT Đào Hữu Huyền và hàng loạt lãnh đạo bị khởi tố vì tội gì?

Tập trung đấu tranh, bước đầu Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã làm rõ một số hành vi sai phạm có tổ chức, như: Đổ thải trái phép hàng triệu tấn chất thải, trên diện tích hàng chục hecta tại địa bàn Khu công nghiệp Tằng Loỏng, xã Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân trên địa bàn; Khai thác trái phép hàng trăm nghìn tấn quặng Apatit, trị giá hàng trăm tỷ đồng; Bỏ ngoài sổ sách kế toán, che giấu doanh thu, gây thiệt hại về thuế cho tài sản Nhà nước hàng chục tỷ đồng.

Các hành vi sai phạm nêu trên tại Tập đoàn Hóa chất Đức Giang diễn ra trong một thời gian dài, gây bức xúc trong dư luận quần chúng nhân dân.

Trên cơ sở kết quả điều tra, ngày 25/12/2025 và ngày 14/3/2026, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã khởi tố vụ án “Gây ô nhiễm môi trường; Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, xảy ra tại Tập đoàn Hóa chất Đức Giang và các đơn vị liên quan; đồng thời, khởi tố đối với 14 bị can, gồm:

Theo đó, khởi tố bị can Đào Hữu Huyền, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hóa chất Đức Giang kiêm Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang – Lào Cai về 03 tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên” và “Gây ô nhiễm môi trường”, quy định tại các Điều 221, 227 và 235 Bộ luật Hình sự.

Ông Đào Hữu Huyền. (Nguồn: Bộ Công an)

Khởi tố bị can Phạm Văn Hùng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang – Lào Cai về 02 tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Gây ô nhiễm môi trường”, quy định tại Điều 221 và Điều 235 Bộ luật Hình sự.

3 bị can bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên”, quy định tại Điều 227 Bộ luật Hình sự, gồm Trịnh Quốc Khánh, Giám đốc; An Văn Bắng, Giám đốc mỏ Khai trường 25 và Nguyễn Thị Hương, Kế toán trưởng Tập đoàn Hóa chất Đức Giang Chi nhánh Lào Cai.

09 bị can về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, quy định tại Điều 221 Bộ luật Hình sự, gồm: Đào Hữu Duy Anh, Phó chủ tịch HĐQT, nguyên Tổng giám đốc; Đào Thị Mai, Kế toán trưởng; Hoàng Thúy Hà, Kế toán và Nguyễn Thị Phương Anh, Thủ quỹ Tập đoàn Hóa chất Đức Giang; Phạm Thị Bích, Kế toán trưởng Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang – Lào Cai; Đặng Tiến Đức, Giám đốc và Phạm Thị Bích Phương, Kế toán trưởng Công ty Cổ phần Phốt pho Apatit Việt Nam; Trần Minh Tuấn, Giám đốc và Nguyễn Thị Phương Thảo, Kế toán trưởng Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang – Đắk Nông.

Các bị can (từ trái qua phải): Đào Hữu Duy Anh; Đào Thị Mai; Hoàng Thúy Hà. (Nguồn: Bộ Công an)

Về biện pháp ngăn chặn: Cấm đi khỏi nơi cư trú đối với 07 bị can gồm: Phạm Thị Bích Phương, Đặng Tiến Đức, Đào Thị Mai, Hoàng Thúy Hà, Nguyễn Thị Phương Anh, Nguyễn Thị Phương Thảo và Phạm Thị Bích; bắt bị can để tạm giam đối với 07 bị can còn lại.

Hiện Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đang tiếp tục củng cố tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội của các bị can đã khởi tố; đồng thời, mở rộng điều tra xử lý toàn diện, triệt để đối với hành vi sai phạm có tổ chức của các bị can và các tổ chức, cá nhân có liên quan; xác minh, kê biên, phong tỏa, phục vụ thu hồi triệt để tài sản cho Nhà nước.

Theo tìm hiểu, Hoá chất Đức Giang được thành lập năm 1963, tiền thân là doanh nghiệp nhà nước trực thuộc Tổng cục Hoá chất Việt Nam, gắn liền với thương hiệu “Bột giặt Đức Giang” quen thuộc nhiều thập kỷ. Doanh nghiệp thực hiện cổ phần hoá năm 2004. Sau đó, cổ phiếu được niêm yết trên sàn HNX năm 2014 và chuyển sang HoSE vào năm 2020.

Tại thời điểm niêm yết năm 2014, cơ cấu cổ đông của Hoá chất Đức Giang bao gồm ông Đào Hữu Huyền sở hữu 26,2% vốn; Tập đoàn Hoá chất Việt Nam sở hữu 19,91% vốn; ông Đào Hữu Kha sở hữu 7,87% vốn; bà Ngô Thị Ngọc Lan sở hữu 7,76% vốn ; và 38,26% vốn điều lệ thuộc về các cổ đông khác.

Ở giai đoạn cổ phần hoá, vốn điều lệ ban đầu của Hoá chất Đức Giang chỉ 15 tỷ đồng. Trước khi niêm yết, doanh nghiệp đã trải qua 4 đợt tăng vốn đáng chú ý. Tháng 7/2008, Công ty phát hành thêm 15 tỷ đồng, nâng vốn lên 30 tỷ đồng thông qua chào bán 900.000 cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu và phát hành 600.000 cổ phiếu thưởng. Năm 2009, vốn điều lệ tiếp tục tăng lên 66 tỷ đồng bằng hình thức trả cổ tức bằng cổ phiếu. Năm 2012, Công ty tăng vốn lên 220 tỷ đồng thông qua chào bán 900.000 cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu và phát hành 600.000 cổ phiếu thưởng. Đến năm 2013, vốn điều lệ đạt gần 445 tỷ đồng sau khi tiếp tục trả cổ tức bằng cổ phiếu.

Trong quá trình này, tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhà nước có xu hướng thu hẹp dần. Năm 2010, Tập đoàn Hoá chất Việt Nam nắm giữ khoảng 21% vốn tại Hoá chất Đức Giang. Sau các đợt tăng vốn, tới năm 2014, tỷ lệ này giảm về 19,91% vốn điều lệ.

Tới cuối năm 2017, Tập đoàn Hoá chất Việt Nam vẫn sở hữu 19,91% vốn điều lệ; đến cuối năm 2018, tỷ lệ giảm về 9,24%; cuối năm 2019 còn 8,85%; và tới cuối năm 2021 chỉ còn 3,53% vốn điều lệ. Kể từ thời điểm này, Tập đoàn Hoá chất Việt Nam chính thức không còn là cổ đông lớn tại Hoá chất Đức Giang.

Dấu ấn của ông Đào Hữu Huyền và quá trình tư nhân hoá thực chất

Song song với quá trình thoái vốn của Nhà nước là sự duy trì và củng cố vai trò của ông Đào Hữu Huyền. Trước và sau niêm yết, Hoá chất Đức Giang đều do ông Đào Hữu Huyền lãnh đạo khi kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch và Tổng giám đốc.

Ông Đào Hữu Huyền sinh năm 1956, giữ vị trí Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Hoá chất Đức Giang từ năm 2007. Đến năm 2020, ông chuyển giao vị trí Tổng giám đốc cho con trai là ông Đào Hữu Duy Anh. Tuy nhiên, tới tháng 3/2025, do yêu cầu tách bạch chức danh Chủ tịch và Tổng giám đốc, ông Đào Hữu Duy Anh từ nhiệm vị trí Tổng giám đốc và đảm nhiệm vai trò Phó chủ tịch HĐQT.

Cùng với sự rút lui của vốn nhà nước, cơ cấu cổ đông tại Hoá chất Đức Giang ngày càng mang đậm tính tư nhân. Tính tới cuối năm 2024, Công ty chỉ còn ba cổ đông lớn gồm ông Đào Hữu Huyền sở hữu 18,38% vốn; ông Đào Hữu Kha sở hữu 5,97%; bà Ngô Thị Ngọc Lan sở hữu 6,64%; và 69,01% vốn điều lệ thuộc về các cổ đông khác. Hiện tại, vai trò chi phối của cổ đông nhà nước đã hoàn toàn biến mất, trong khi nhóm cổ đông cá nhân tiếp tục giữ vị trí trung tâm.

Hoá chất Đức Giang hoạt động trong lĩnh vực sản xuất hoá chất với các sản phẩm chủ lực gồm photpho vàng, acid phosphoric (phục vụ thực phẩm, điện tử, nông nghiệp), phân bón, bột giặt và chất tẩy rửa. Doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh lớn khi là một trong những đơn vị xuất khẩu photpho vàng chủ chốt tại khu vực Đông Nam Á, với các khách hàng lớn tại Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Trong chiến lược dài hạn, Hoá chất Đức Giang dự kiến mở rộng sang các lĩnh vực mới. Công ty đang chuẩn bị tham gia sản xuất, kinh doanh các sản phẩm Xút – Clo tại dự án Đức Giang – Nghi Sơn, cũng như dự án Alumina thuộc tổ hợp Bauxite – Alumina Đắk Nông.

Theo ước tính của Chứng khoán KB Việt Nam, Hoá chất Đức Giang đang và sẽ đầu tư nhiều dự án trọng điểm gồm dự án Đức Giang – Nghi Sơn (vốn đầu tư 2.900 tỷ đồng), dự án bất động sản Đức Giang Residence (vốn đầu tư khoảng 4.500 tỷ đồng) và dự án Bauxite – Alumina Đắk Nông (tổng mức đầu tư gần 2,3 tỷ USD).

Đóng cửa phiên giao dịch ngày 17/3, cổ phiếu DGC đã giảm kịch sàn 5.100 đồng, về 68.800 đồng/cổ phiếu và dư bán sàn hơn 12,5 triệu đơn vị.