Hóa chất Đức Giang từng ‘thoát tội’ khi mua hàng chục nghìn tấn quặng ‘lậu’ của Lilama

Mua hàng chục nghìn tấn quặng khai thác trái phép

Như Tiền Phong đưa tin, Viện KSND Tối cao (Vụ 3) đã phê chuẩn quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với hai cha con ông Đào Hữu Huyền (Chủ tịch Tập đoàn Hóa chất Đức Giang) và Đào Hữu Duy Anh (con ông Huyền, Phó chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tập đoàn Hóa chất Đức Giang) cùng 12 đồng phạm về các tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên”, “Gây ô nhiễm môi trường”…

Theo Viện Kiểm sát, các sai phạm của Tập đoàn Hóa chất Đức Giang như: Đổ thải trái phép hàng triệu tấn chất thải, trên diện tích hàng chục hecta tại địa bàn Khu công nghiệp Tằng Loỏng, xã Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân trên địa bàn; khai thác trái phép hàng trăm nghìn tấn quặng Apatit, trị giá hàng trăm tỷ đồng; bỏ ngoài sổ sách kế toán, che giấu doanh thu, gây thiệt hại về thuế cho tài sản Nhà nước hàng chục tỷ đồng. Những sai phạm này diễn ra trong một thời gian dài, gây bức xúc trong dư luận nhân dân.

Liên quan đến các sai phạm của Hóa chất Đức Giang và các công ty trong hệ sinh thái, trước đây chính quyền địa phương ở Lào Cai đã nhiều lần ra quyết định xử phạt hành chính, đặc biệt là gây ô nhiễm môi trường.

Gần đây nhất, Hóa chất Đức Giang bị xác định liên quan vụ án “Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; Rửa tiền; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” xảy ra tại Lào Cai và Công ty Lilama. Trong vụ án này, nhiều cán bộ của tỉnh bị xử lý hình sự, trong đó ông Nguyễn Văn Vịnh (cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai) bị TAND tỉnh tuyên phạt 5 năm 6 tháng tù, đến cấp phúc thẩm giảm xuống cho ông còn 4 năm tù.

Đối với hành vi liên đới của Hóa chất Đức Giang và các công ty trong hệ sinh thái, TAND tỉnh Lào Cai từng trả hồ sơ, yêu cầu điều tra bổ sung, xác minh thêm số tiền thu lợi bất chính của Công ty TNHH Phốt pho vàng Việt Nam và Công ty Cổ phần Hóa chất Đức Giang Lào Cai, phát sinh từ hợp đồng mua bán quặng Apatit trái phép với Công ty Lilama.

Trước đó, kết luận điều tra cho rằng, xuất phát báo cáo của Sở TN&MT tỉnh, ngày 25/6/2014, ông Ngô Đức Hoàng, chuyên viên Văn phòng UBND tỉnh Lào Cai có phiếu trình Thường trực UBND tỉnh về việc cho phép Công ty Lilama tiêu thụ quặng Apatit.

Trong phiếu trình, ông Ngô Đức Hoàng có báo cáo đề nghị UBND tỉnh xem xét nội dung đề xuất của Sở TN&MT cho Công ty Lilama cung cấp 30.000 tấn quặng Apatit thu gom được trong quá trình thi công, san gạt mặt bằng thực hiện dự án khách sạn nhà hàng tại thôn 2, xã Đồng Tuyển cũ, cho các nhà máy chế biến sâu trên địa bàn để tháo gỡ khó khăn tài chính cho doanh nghiệp.

Khi nhận được phiếu trình và các tài liệu gửi kèm, ông Phạm Toàn Thắng, Phó Chánh Văn phòng UBND tỉnh Lào Cai có ý kiến “nhất trí đề xuất của chuyên viên, trình Thường trực xem xét”.

Lãnh đạo UBND tỉnh sau đó “bút phê” tại phiếu trình nội dung cho Phó chủ tịch tỉnh giải quyết “trên cơ sở hướng ưu tiên với Công ty Apatit. Nếu thực sự không có nhu cầu tiêu thụ thì tổng hợp đề xuất liên ngành. Đảm bảo giám sát và trách nhiệm về thực hiện luật quản lý về khoáng sản”.

Sau khi có ý kiến bút phê của lãnh đạo UBND tỉnh, Công ty Lilama được liên hệ và cung cấp số quặng Apatit (30.000 tấn) trên cho các cơ sở tuyển khoáng, chế biến sâu tại khu công nghiệp Tằng Loỏng, để quản lý sử dụng theo quy định.

Lợi dụng việc này, ông Nguyễn Mạnh Thừa (khi đó là Giám đốc Công ty Lilama) đã thoả thuận, thương thảo và ký hợp đồng bán quặng Apatit khai thác trái phép cho Công ty TNHH Phốt pho Vàng Việt Nam và Công ty CP Hoá chất Đức Giang Lào Cai.

Lý do không bị xử lý

Cụ thể, ngày 5/8/2014, Nguyễn Mạnh Thừa và ông Nguyễn Quốc Trung (Giám đốc Công ty Cổ phần Hoá chất Đức Giang Lào Cai) ký hợp đồng mua bán với nội dung: Công ty Lilama bán quặng Apatit cho Công ty Cổ phần Hoá chất Đức Giang Lào Cai với số lượng Apatit loại 1 cục là 15.000 tấn và quặng Apatit loại 1 bột với số lượng xác định khi giao quặng 1 cục; đơn giá (bao gồm thuế GTGT, cước vận chuyển) là quặng Apatit loại 1 cục 1.400.000 đồng/tấn, quặng Apatit loại 1 bột 700.000 đồng/tấn.

Ngày 11/8/2014, Nguyễn Mạnh Thừa và ông Nguyễn Quốc Trung, tiếp tục ký phụ lục hợp đồng, trong đó điều chỉnh số lượng quặng Apatit loại 1 Công ty Lilama cung cấp thêm cho Công ty Cổ phần Hoá chất Đức Giang Lào Cai là 5.000 tấn (cộng – trừ 10%).

Thực hiện các hợp đồng đã ký, từ ngày 5/8 – 10/8/2014, Công ty Lilama đã vận chuyển về khu công nghiệp Tằng Loỏng, bán cho Công ty Cổ phần Hoá chất Đức Giang Lào Cai tổng số hơn 19.000 tấn quặng Apatit, với tổng giá trị 23,9 tỷ đồng.

Lilama đã xuất cho Hoá chất Đức Giang Lào Cai 2 tờ hoá đơn GTGT với tổng giá trị ghi trong các hoá đơn hơn 23,9 tỷ đồng. Ngày 26/8/2014, Hoá chất Đức Giang Lào Cai đã chuyển khoản thanh toán cho Lilama toàn bộ số tiền mua quặng.

Tương tự, trong các 24/7/2014 và 1/8/2014, Nguyễn Mạnh Thừa và ông Nguyễn Hoàng Thông (Giám đốc Công ty TNHH Phốt pho vàng Việt Nam) đã ký hợp đồng mua bán quặng Apatit năm 2014 với nội dung: Công ty TNHH Phốt pho vàng Việt Nam đồng ý mua quặng Apatit loại 1 cục và loại 1 bột của Công ty Lilama với tổng khối lượng 23.837 tấn, với tổng giá trị hơn 33,4 tỷ đồng.

Cáo trạng sau này cho rằng, đối với Phốt pho vàng Việt Nam và Hóa chất Đức Giang Lào Cai, quá trình điều tra xác định tại thời điểm xảy ra vụ án đều không biết việc ông Nguyễn Mạnh Thừa, Giám đốc Công ty Lilama khai thác quặng Apatit trái phép nên không đề cập xử lý.

Tuy nhiên, TAND tỉnh Lào Cai từng trả hồ sơ, yêu cầu điều tra bổ sung, xác minh thêm số tiền thu lợi bất chính của Công ty TNHH Phốt pho vàng Việt Nam và Công ty Cổ phần Hóa chất Đức Giang Lào Cai, phát sinh từ hợp đồng mua bán quặng Apatit trái phép với Công ty Lilama.