Doanh nghiệp thép tìm hướng đi ngoài ngành
Trong một ngành mang tính chu kỳ rõ rệt như thép, việc tìm kiếm nguồn thu bổ sung ngoài hoạt động sản xuất truyền thống không phải là điều hiếm gặp. Biên lợi nhuận của ngành thường xuyên chịu ảnh hưởng từ biến động giá nguyên liệu, nhu cầu xây dựng và chu kỳ kinh tế khiến nhiều doanh nghiệp bắt đầu cân nhắc mở rộng sang các lĩnh vực khác nhằm giảm phụ thuộc vào một mảng kinh doanh duy nhất.
Bất động sản, với quy mô thị trường lớn và khả năng tạo dòng tiền dài hạn nhanh chóng trở thành lựa chọn được một số doanh nghiệp thép quan tâm. Trong hơn một thập kỷ qua, nhiều tên tuổi lớn trong ngành thép như Tập đoàn Hòa Phát (HPG), Tập đoàn Hoa Sen (HSG) hay Tôn Đông Á (GDA) đều đã từng hoặc đang muốn dấn chân vào lĩnh vực này.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy bất động sản không phải là sân chơi dễ dàng đối với các doanh nghiệp ngoài ngành. Khác với sản xuất công nghiệp, lĩnh vực này đòi hỏi chu kỳ đầu tư dài, nguồn vốn lớn và khả năng xử lý các thủ tục pháp lý phức tạp. Không ít doanh nghiệp bước vào với tham vọng đa dạng hóa hoạt động nhưng sau đó phải thu hẹp hoặc rút lui khi đối mặt với những thách thức thực tế.
Những thử nghiệm chưa dễ dàng
Một trong những ví dụ tiêu biểu là Tập đoàn Hoa Sen của doanh nhân Lê Phước Vũ. Doanh nghiệp này từng đặt mục tiêu phát triển theo mô hình tập đoàn đa ngành và bước chân vào bất động sản từ năm 2009.
Chỉ trong thời gian ngắn, Hoa Sen đã triển khai cùng lúc 5 dự án bất động sản. Tuy nhiên, kế hoạch mở rộng nhanh chóng gặp trở ngại. Sau khoảng hai năm, doanh nghiệp quyết định rút khỏi phần lớn các dự án ngoài ngành, chuyển nhượng 4 dự án để thu hồi vốn và chỉ giữ lại dự án Phố Đông – Hoa Sen khi đó vẫn đang trong quá trình xây dựng.
Gần một thập kỷ sau, vào năm 2016, Hoa Sen tiếp tục thử sức lần thứ hai với lĩnh vực địa ốc khi thành lập loạt công ty con gồm Hoa Sen Yên Bái, Hoa Sen Hội Vân, Hoa Sen Vân Hội và Hoa Sen Quy Nhơn. Tuy nhiên, các pháp nhân này cũng không duy trì được lâu dài. Chỉ sau hơn một năm hoạt động, toàn bộ các công ty đều bị giải thể.
Khoảng gần một năm trở lại đây, Hoa Sen phát đi những tín hiệu cho thấy khả năng quay trở lại thị trường bất động sản. Tập đoàn cho biết đang nghiên cứu các dự án quanh khu vực sân bay Long Thành và tham gia vào phân khúc nhà ở xã hội, với mục tiêu phát triển tối thiểu 20.000 căn hộ tại TP. HCM. Dù vậy, trong báo cáo năm tài chính 2024–2025 (từ ngày 1/10/2024 đến 30/9/2025), doanh nghiệp vẫn chưa ghi nhận kết quả kinh doanh cụ thể từ mảng này.
Trong khi đó, Tôn Đông Á vốn là một trong số các doanh nghiệp tôn mạ lớn trên thị trường cũng vừa có bước đi đầu tiên khi gia nhập lĩnh vực bất động sản. Doanh nghiệp đã thành lập Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Đông Á với vốn điều lệ 80 tỷ đồng, hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản và quyền sử dụng đất. Theo nghị quyết được công bố, Tôn Đông Á góp vốn bằng tiền mặt và nắm giữ 100% vốn tại pháp nhân này. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước khởi đầu và kết quả thực tế vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng.
Những ví dụ này cho thấy việc lấn sân sang bất động sản không đơn thuần là mở rộng ngành nghề kinh doanh. Bên cạnh yêu cầu vốn lớn, doanh nghiệp còn phải thích nghi với chu kỳ thị trường và các quy định pháp lý phức tạp – những yếu tố hoàn toàn khác biệt so với lĩnh vực sản xuất công nghiệp.
Trường hợp khác biệt của Hòa Phát
Trong số các doanh nghiệp thép từng thử sức với bất động sản, Hòa Phát được xem là một trong những trường hợp hiếm hoi có thể duy trì dấu ấn sau thời gian dài theo đuổi lĩnh vực này.
Tập đoàn của tỷ phú Trần Đình Long bắt đầu tham gia thị trường địa ốc từ hơn hai thập kỷ trước, bên cạnh hoạt động cốt lõi là sản xuất thép. Trong mảng bất động sản nhà ở, doanh nghiệp để lại dấu ấn với chuỗi dự án phức hợp cao cấp Mandarin Garden tại Hà Nội.
Song song với phân khúc nhà ở, Hòa Phát cũng phát triển bất động sản khu công nghiệp – lĩnh vực gắn liền với xu hướng dịch chuyển sản xuất và thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Một số dự án đáng chú ý có thể kể đến như khu công nghiệp Hòa Mạc (Ninh Bình), Phố Nối A và Yên Mỹ II (Hưng Yên).
Dù không phải là lĩnh vực kinh doanh chủ lực, bất động sản vẫn đóng góp một phần đáng kể vào kết quả hoạt động của tập đoàn trong nhiều năm. Năm 2020, mảng này mang về khoảng 810 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tương đương khoảng 6% tổng lợi nhuận của Hòa Phát.
Trong giai đoạn thị trường bất động sản gặp khó khăn vì dịch Covid-19, kết quả kinh doanh của mảng này có phần trầm lắng hơn. Lợi nhuận sau thuế năm 2022 và 2023 lần lượt đạt khoảng 253 tỷ đồng và 340 tỷ đồng.
Tuy nhiên, đà phục hồi bắt đầu xuất hiện trở lại từ năm 2024 khi Hòa Phát ghi nhận khoảng 721 tỷ đồng lợi nhuận từ bất động sản. Sang năm 2025, con số này tăng lên khoảng 1.806 tỷ đồng, tương đương gần 7% lợi nhuận toàn tập đoàn.
Đáng chú ý, mức lợi nhuận này còn cao hơn kết quả của nhiều doanh nghiệp bất động sản niêm yết như Nam Long (946 tỷ đồng), DIG (645 tỷ đồng), Đất Xanh (574 tỷ đồng) hay CEO Group (200 tỷ đồng).
Không chỉ trong lĩnh vực bất động sản, nhiều lĩnh vực khác được Hòa Phát lấn sân sang cũng ghi nhận được nhiều dấu ấn quan trọng, điển hình như mảng nông nghiệp.
Theo công bố của doanh nghiệp, năm 2024 mảng nông nghiệp của Hòa Phát đạt doanh thu thuần 7.084 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 1.031 tỷ đồng, tăng lần lượt 12,2% và 470% so với năm trước đó. Đà tăng trưởng tiếp tục duy trì trong năm 2025 khi chỉ riêng 9 tháng đầu năm, doanh thu đã đạt 6.259 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 1.297 tỷ đồng, tăng tương ứng 28% và 88% so với cùng kỳ năm 2024.
Đến năm 2025, Nông nghiệp Hòa Phát tiếp tục ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực khi doanh thu đạt 8.326 tỷ đồng, tăng khoảng 18% so với năm 2024 và vượt 4% so với kế hoạch đề ra. Lợi nhuận sau thuế đạt 1.600 tỷ đồng, tăng 55% so với cùng kỳ năm trước, đồng thời cao hơn 22% so với mục tiêu đã đặt ra.
Trong chiến lược dài hạn, doanh nghiệp đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng quy mô hoạt động nông nghiệp đến năm 2030. Theo kế hoạch, công suất sản xuất thức ăn chăn nuôi dự kiến đạt 1 triệu tấn mỗi năm, quy mô chăn nuôi heo thương phẩm nâng lên khoảng 900.000 con, trong khi đàn bò có thể đạt 73.000 con mỗi năm và sản lượng trứng gà duy trì khoảng 336 triệu quả. Với định hướng này, doanh thu mảng nông nghiệp được kỳ vọng vượt 12.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế khoảng 1.750 tỷ đồng, đồng thời duy trì tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) trên 25%.
Thị trường nhiều cơ hội nhưng không dễ dàng
Dù được đánh giá là lĩnh vực có tiềm năng lớn, thị trường bất động sản trong giai đoạn hiện nay vẫn đặt ra nhiều thách thức đối với các chủ đầu tư. Chi phí tiền sử dụng đất, chi phí xây dựng gia tăng cùng với quá trình hoàn thiện thủ tục pháp lý kéo dài khiến nhiều dự án phải mất nhiều năm mới có thể triển khai.
Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất cho vay có dấu hiệu tăng trở lại trong thời gian gần đây cũng tạo thêm áp lực tài chính đối với cả doanh nghiệp phát triển dự án lẫn người mua nhà.
Dù vậy, ở một số phân khúc như bất động sản khu công nghiệp, thị trường vẫn được đánh giá là còn nhiều dư địa phát triển. Việt Nam tiếp tục thu hút dòng vốn FDI quy mô lớn nhờ môi trường kinh doanh ổn định và vị thế ngày càng rõ nét trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, bất động sản vẫn có thể là cơ hội đối với các doanh nghiệp ngoài ngành, nhưng không phải là con đường dễ dàng. So với nhiều doanh nghiệp thép từng thử sức rồi rút lui, Hòa Phát là một trong số ít trường hợp kiên trì theo đuổi lĩnh vực này trong thời gian dài và ghi nhận những kết quả đáng kể. Với những cái tên mới như Tôn Đông Á hay tham vọng quay lại của Hoa Sen, thị trường vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/hoa-phat-hai-qua-ngot-o-mang-tay-ngang-nhieu-doanh-nghiep-khac-van-chua-tim-duoc-loi-giai-1432309.html
