Khởi động VLCA 2026: Minh bạch là “điều kiện tiên quyết” đón dòng vốn tỷ đô trước thềm nâng hạng

Để đón nhận dòng vốn ngoại lên tới hàng tỷ USD, các doanh nghiệp niêm yết buộc phải “nâng cấp” chất lượng minh bạch thông tin lên mức cao nhất.

Do đó, Ban tổ chức VLCA 2026 sẽ siết chặt các tiêu chí đánh giá để sàng lọc ra những “tay chơi” minh bạch nhất.

Tập trung vào chất lượng, doanh nghiệp là “đại sứ” của nền kinh tế

Phát biểu tại hội thảo khởi động Cuộc bình chọn Doanh nghiệp Niêm yết 2026 (VLCA 2026), ông Trịnh Sơn Hồng – quyền Chủ tịch HĐQT Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE), Trưởng Ban tổ chức Cuộc bình chọn đã mang đến một thông điệp mạnh mẽ. Theo thông báo từ tổ chức xếp hạng quốc tế FTSE Russell, Việt Nam đang đi đúng lộ trình để được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi vào tháng 9 năm nay.

Ông Trịnh Sơn Hồng – quyền Chủ tịch HĐQT Sở Giao dịch Chứng khoán TP.Hồ Chí Minh (HOSE), Trưởng Ban tổ chức Cuộc bình chọn

“Trong bối cảnh đó, minh bạch thông tin và chất lượng quản trị không còn là lợi thế cạnh tranh, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết”, ông Hồng nhấn mạnh. Các doanh nghiệp niêm yết không chỉ là chủ thể kinh doanh đơn thuần mà còn mang trọng trách là những “đại sứ” đại diện cho hình ảnh, sức khỏe của nền kinh tế Việt Nam trên bản đồ tài chính quốc tế.

Sự chuyển biến trong nhận thức đã bắt đầu mang lại kết quả đáng ghi nhận. Mùa giải 2025 ghi nhận tỷ lệ doanh nghiệp công bố thông tin bằng tiếng Anh tăng vọt từ 49% lên 81%, giúp đảm bảo minh bạch và gia tăng khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư nước ngoài. Báo cáo Phát triển bền vững (PTBV) cũng ghi nhận 38 doanh nghiệp lập báo cáo riêng biệt, tăng 15% so với kỳ trước.

Kế thừa những nền tảng đó, VLCA 2026 sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế, sẵn sàng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe nhất của một thị trường mới nổi

Theo thông tin từ HOSE, để đảm bảo tính công bằng, Ban tổ chức sẽ chia doanh nghiệp theo 3 nhóm vốn hóa: Lớn (Large cap), Vừa (Mid cap) và Nhỏ (Small cap). Đồng thời, đánh giá sát thực tế, VLCA 2026 có sự phân loại doanh nghiệp và cơ cấu điểm rất chặt chẽ:

Hạng mục Báo cáo thường niên (BCTN): cơ cấu điểm tỷ trọng nghiêng hẳn về độ thực chất – đánh giá dựa trên 80% điểm nội dung và 20% điểm hình thức, bám sát Phụ lục 04 Thông tư 96. Cơ sở đánh giá sẽ bám sát Thông tư 96 và đặc biệt lưu ý những điểm mới trong Nghị định 245 về giao dịch với các bên liên quan.

Ban tổ chức sẽ vinh danh Top 10 doanh nghiệp nhóm Tài chính và Top 20 nhóm Phi tài chính.

Hạng mục Quản trị công ty (QTCT): Điểm số được chia theo tỷ trọng 60% cho tính tuân thủ pháp luật và 40% cho việc áp dụng các thông lệ tốt.

Giải thưởng được phân bổ theo 3 rổ vốn hóa: Top 10 nhóm vốn hóa Lớn, Top 10 nhóm Vừa và Top 5 nhóm Nhỏ.

Hạng mục Báo cáo PTBV: Sẽ được đánh giá theo tiêu chí chuyên sâu của ACCA, tách biệt hoàn toàn giữa nhóm Tài chính và Phi Tài chính. Cơ cấu giải thưởng năm nay bên cạnh các giải Nhất, Nhì, Ba cho Báo cáo PTBV (cho mỗi nhóm). Đặc biệt, năm 2026 có thêm 01 Giải chuyên đề dành cho doanh nghiệp Công bố thông tin phát thải Khí nhà kính tốt nhất.

Nhận diện các điểm khiến doanh nghiệp mất điểm oan

Dù đã có nhiều tiến bộ, nhưng thông qua lăng kính đánh giá kỹ thuật khắt khe từ Cuộc bình chọn, đại diện HOSE chỉ ra hàng loạt “lỗ hổng” mà các doanh nghiệp niêm yết (kể cả doanh nghiệp lớn) vẫn đang mắc phải và cần khắc phục ngay trong kỳ báo cáo.

Với Báo cáo Thường niên: Đa số làm rất tốt phần tuân thủ pháp luật (báo cáo tình hình tài chính, thông tin cơ bản), nhưng lại cực kỳ hạn chế ở phần công bố thông tin Môi trường – Xã hội. Nhiều doanh nghiệp vẫn thiếu vắng báo cáo đánh giá của Thành viên HĐQT độc lập và chứng nhận tham gia đào tạo quản trị.

Về mặt thù lao, đa số chỉ công bố con số tổng chung chung thay vì chi tiết cho từng thành viên Ban Điều hành theo thông lệ tốt.

Về quản trị công ty:

Quyền cổ đông: Chưa áp dụng việc họp và biểu quyết điện tử tại ĐHĐCĐ; thiếu kênh tương tác với cổ đông ngoài kỳ họp; và không công bố cụ thể thông tin bộ phận Quan hệ Nhà đầu tư (IR) trên website.

Đối xử công bằng: Tài liệu họp ĐHĐCĐ không được cung cấp đầy đủ, đúng hạn bằng tiếng Anh; thiếu công bố danh sách công ty kiểm toán và các thông tin giao dịch thuộc thẩm quyền ĐHĐCĐ phê duyệt.

Vận hành HĐQT: Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập chưa đạt chuẩn; chậm trễ trong việc thành lập các Ủy ban chuyên trách; thiếu công bố về rủi ro an ninh mạng, rủi ro biến đổi khí hậu và đánh giá tính hiệu quả của Kiểm soát nội bộ. Đáng báo động là rất ít doanh nghiệp có cơ chế tự đánh giá hiệu quả hoạt động của HĐQT hàng năm

Với Báo cáo Phát triển bền vững (PTBV): Ông Trịnh Sơn Hồng nhận định đây là hạng mục doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn nhất, từ việc xác định chỉ tiêu trọng yếu, chuẩn hóa dữ liệu đến việc gắn kết báo cáo với chiến lược cốt lõi.

Về mặt kỹ thuật, HOSE lưu ý tình trạng doanh nghiệp công bố chỉ số không đúng chuẩn mực GRI, thiếu sự đảm bảo độc lập từ bên thứ ba (làm giảm độ tin cậy của dữ liệu). Đặc biệt, ở nhóm Phi tài chính, việc đo lường phát thải chuỗi giá trị (Scope 3) còn bị bỏ ngỏ, và có hiện tượng hô hào cam kết Net Zero nhưng lại thiếu vắng lộ trình thực thi cụ thể

Để chinh phục các giải thưởng uy tín của VLCA 2026, các doanh nghiệp niêm yết cần thiết lập ngay kế hoạch hành động và ghi nhớ 2 mốc thời hạn quan trọng sau: Đăng ký nộp Báo cáo thường niên trước ngày 30/4/2026 và công bố Báo cáo PTBV riêng trước ngày 30/7/2026.

Đặc biệt, các lãnh đạo doanh nghiệp cần lưu ý, việc công bố thông tin định kỳ và bất thường bằng tiếng Anh đã chính thức trở thành quy định bắt buộc từ ngày 01/01/2026, và đây sẽ là một điểm cộng rất lớn trong mắt các nhà đầu tư quốc tế.

Việc đầu tư nâng cao chất lượng báo cáo theo bộ tiêu chí VLCA 2026 không chỉ nhằm mục đích chinh phục giải thưởng. Quan trọng hơn, như lời khẳng định của đại diện Ban tổ chức, đây là cơ hội để doanh nghiệp tự hoàn thiện năng lực quản trị rủi ro ESG, gia tăng uy tín vững chắc với các nhà đầu tư quốc tế và tạo lập nền tảng tăng trưởng bền vững trong dài hạn.