Biên lợi nhuận mỏng và giới hạn của mô hình cũ
Sự bùng nổ của các chuỗi nhà thuốc trong vài năm gần đây từng được xem là tín hiệu của một thị trường giàu tiềm năng. Tuy nhiên, khi số lượng cửa hàng tăng nhanh, một thực tế dần lộ rõ đến từ việc mở rộng quy mô không đồng nghĩa với gia tăng hiệu quả. Trong bối cảnh biên lợi nhuận thấp và cạnh tranh ngày càng gay gắt, ngành bán lẻ dược đang bước vào giai đoạn điều chỉnh, nơi câu chuyện không còn nằm ở việc bán được bao nhiêu thuốc, mà là tạo ra giá trị gì ngoài việc bán thuốc.
Xét trong toàn bộ chuỗi giá trị ngành dược, bán lẻ là khâu có khả năng mở rộng nhanh nhất, nhưng lại chịu áp lực cạnh tranh lớn nhất. Sản phẩm ít khác biệt, giá bán gần như trở thành yếu tố quyết định, trong khi chi phí vận hành, nhân sự và mặt bằng liên tục gia tăng. Điều này khiến biên lợi nhuận ròng của các chuỗi nhà thuốc thường chỉ dao động quanh mức 2–5%, thấp hơn đáng kể so với các khâu phía trước như sản xuất hay dịch vụ y tế.
Việc mở rộng mạng lưới cửa hàng vì vậy chủ yếu giúp tăng doanh thu, nhưng không đảm bảo cải thiện lợi nhuận nếu mô hình kinh doanh không thay đổi. Khi thị trường ngày càng đông đúc với sự tham gia của nhiều chuỗi lớn nhỏ, cùng với áp lực từ các nền tảng bán hàng trực tuyến, lợi thế về độ phủ hay quy mô dần không còn đủ để tạo khác biệt.
Ở các đô thị lớn, dư địa mở rộng cửa hàng cũng bắt đầu thu hẹp, trong khi mức độ cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt. Điều này khiến mô hình bán lẻ dược truyền thống bộc lộ rõ giới hạn, buộc các doanh nghiệp phải tìm kiếm hướng đi mới nếu muốn duy trì tăng trưởng dài hạn.
Câu chuyện tại Long Châu
Nhìn sang các thị trường phát triển, cách các chuỗi nhà thuốc mở rộng thị phần không còn dựa chủ yếu vào số lượng cửa hàng, mà nằm ở một điểm nhấn chiến lược khác đến từ việc từng bước mở rộng dịch vụ. Thay vì chỉ bán thuốc, nhiều doanh nghiệp đã chuyển mình thành những trung tâm chăm sóc sức khỏe với phạm vi hoạt động rộng hơn, kết hợp giữa nhà thuốc, tư vấn, phòng khám cơ bản và các dịch vụ y tế dự phòng.
Sự dịch chuyển này giúp các nhà bán lẻ tham gia sâu hơn vào quá trình chăm sóc sức khỏe của người bệnh, thay vì chỉ dừng lại ở khâu cung ứng thuốc. Đồng thời, việc mở rộng dịch vụ cũng được kỳ vọng tạo thêm dư địa cải thiện hiệu quả hoạt động trong bối cảnh mô hình bán lẻ truyền thống chịu nhiều áp lực về biên lợi nhuận.
Xu hướng này hiện cũng đang dần xuất hiện tại Việt Nam. Trong số các chuỗi nhà thuốc, Long Châu (thuộc FPT Retail) là một trong những trường hợp có dấu hiệu dịch chuyển theo hướng này, khi không chỉ mở rộng quy mô mà còn từng bước bổ sung các dịch vụ đi kèm như tư vấn dược, tiêm chủng và định hướng tham gia sâu hơn vào mảng y tế dự phòng.
Với thị phần ước tính khoảng 20–21%, chuỗi này đang áp dụng các mô hình mở rộng dịch vụ nhằm gia tăng khả năng tiếp cận khách hàng và mở rộng dư địa tăng trưởng. Việc bổ sung các dịch vụ ngoài bán lẻ không chỉ giúp gia tăng giá trị trên mỗi điểm bán, mà còn góp phần củng cố vai trò của nhà thuốc trong hệ thống chăm sóc sức khỏe.
Điểm đáng chú ý không nằm ở tốc độ mở rộng cửa hàng, mà ở cách vai trò của nhà thuốc đang dần thay đổi. Từ một điểm bán đơn thuần, nhà thuốc có xu hướng trở thành nơi người tiêu dùng tìm đến để được tư vấn và hỗ trợ trong quá trình chăm sóc sức khỏe ở mức cơ bản.
Cách tiếp cận này góp phần kéo dài “điểm chạm” với khách hàng, đồng thời mở ra khả năng gia tăng giá trị trên mỗi giao dịch. Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng mang tính liên tục và cá nhân hóa, đây được xem là một hướng đi đang được nhiều doanh nghiệp theo đuổi nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động trong dài hạn.
Ở góc độ cạnh tranh, những doanh nghiệp đi trước trong việc mở rộng dịch vụ có thể tạo ra lợi thế nhất định thông qua trải nghiệm khách hàng và khả năng đáp ứng nhu cầu đa dạng hơn. Ngược lại, các mô hình thuần bán lẻ sẽ đối mặt với áp lực ngày càng lớn khi khó tạo khác biệt trong môi trường cạnh tranh về giá.
Sự chuyển dịch từ “bán thuốc” sang “chăm sóc sức khỏe” vì vậy đang dần định hình lại cách thức vận hành của ngành bán lẻ dược. Trong giai đoạn tới, tốc độ mở rộng cửa hàng có thể không còn là thước đo duy nhất. Thay vào đó, khả năng mở rộng dịch vụ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sẽ là yếu tố ngày càng quan trọng trong việc xác lập vị thế của các doanh nghiệp trên thị trường.
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/long-chau-va-bai-toan-mo-rong-chuoi-gia-tri-theo-chieu-doc-1437136.html
